Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực tổ chức thực thi ở cấp cơ sở

Cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, năm 2026, trong bối cảnh tình hình quốc tế, khu vực diễn biến hết sức phức tạp, trong nước cũng có nhiều khó khăn, nhưng kết quả đạt được là hết sức tích cực.

Chỉ rõ các thành tựu nổi bật, Bộ trưởng nhấn mạnh tốc độ tăng trưởng 9 tháng đầu năm đạt 9,01%, dù chưa đạt chỉ tiêu đề ra là 10% nhưng là mức tăng rất cao trong bối cảnh còn có nhiều phức tạp.

Không chỉ tăng trưởng cao trong 9 tháng mà sự lan tỏa cũng rất tích cực. Trong số 34 tỉnh, TP có 12 địa phương đạt mức tăng trưởng GRDP trên 10%. Vốn FDI thu hút được hơn 21 tỷ USD, tăng 12,1%; kim ngạch xuất khẩu 9 tháng tăng 24,5%; du lịch phục hồi mạnh mẽ tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP của cả nước ước đạt 21,5%.

Kết quả đó là đáng ghi nhận, thể hiện sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị trong việc triển khai chủ trương của Đảng và quyết liệt chỉ đạo để khắc phục khó khăn và đạt được mục tiêu đề ra.

Bộ trưởng cũng chỉ rõ, các đánh giá, xếp hạng quốc tế đối với Việt Nam cũng rất tích cực. Ví dụ, từ tháng 7/2026, World Bank đã chính thức xếp Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao. Thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đã được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, thứ cấp. Các chỉ số như chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu cũng như chỉ số đổi mới sáng tạo quốc gia cũng đều có mức tăng.

Đánh giá về tăng trưởng của các tổ chức quốc tế đối với Việt Nam cũng rất là cao, khoảng 8-9%.

Thành tựu thứ 2 là thu ngân sách. 9 tháng đầu năm, mặc dù chúng ta thực hiện nhiều chính sách miễn giảm, gia hạn miễn giảm thuế, phí và lệ phí trên 360.000 tỷ đồng nhưng thu ngân sách năm 2026 ước tăng hơn 526.000 tỷ đồng, tương đương gần 1/5 so dự toán. Đặc biệt là trong tăng ngân sách đó, thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn, tới 87,7% tổng thu ngân sách. Nợ công được kiểm soát tốt, nằm trong giới hạn an toàn.

Đề cập đến sự bứt phá mạnh mẽ về hạ tầng, Bộ trưởng chỉ ra một số kết quả nổi bật như giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đạt 62,9%; chúng ta đã hoàn thành thêm gần 400 km đường bộ cao tốc, cơ bản hoàn thành toàn bộ tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông; khởi công đồng loạt 5 dự án đường sắt đô thị tại TP Hà Nội.

Về đột phá về hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, bảo đảm an sinh xã hội, Bộ trưởng cho hay, theo dự kiến, năm 2026, Quốc hội sẽ ban hành khoảng 78 luật và nghị quyết. Trong đó Kỳ họp thứ nhất thông qua 9 luật, 5 nghị quyết; Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất thông qua 15 luật, 6 nghị quyết; và Kỳ họp thứ 2 đang diễn ra dự kiến xem xét, thông qua tới 43 luật, nghị quyết.

Ngoài ra, Chính phủ cũng đang tiếp tục hoàn thiện để trình bổ sung ngay tại kỳ họp này các cơ chế, chính sách đột phá như Nghị quyết về phát triển du lịch, Nghị quyết để thể chế hóa chủ trương thu hút và trọng dụng nhân tài trong một số ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Con số nêu trên tiệm cận con số của năm 2025, khi Quốc hội thông qua số lượng luật, nghị quyết ở mức kỷ lục là 89 luật và 91 nghị quyết.

“Trong 2 năm 2025-2026, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đánh giá, chúng ta đã cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về phía Chính phủ, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đã rất nỗ lực trong công tác ban hành văn bản quy định chi tiết. Tính đến thời điểm này, Chính phủ đã thông qua 823 văn bản quy phạm pháp luật, riêng nghị định đã ban hành 389 nghị định, cao hơn mức kỷ lục 371 nghị định của năm 2025. Đặc biệt, tính đến ngày 30/9, Chính phủ lần đầu tiên không còn nợ đọng văn bản quy định chi tiết.

Chính phủ cũng quyết liệt trong việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp thủ tục hành chính với số lượng rất lớn; đã cắt giảm được khoảng 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, tương ứng với khoản tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm trong chi phí tuân thủ.

Nhiều chủ trương lớn của Đảng cũng đã kịp thời được thể chế hóa; tập trung hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, vận hành đồng bộ mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Rất nhiều khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn có nguyên nhân từ quy định pháp luật cũng đã được xử lý theo cơ chế ủy quyền lập pháp đặc biệt theo Nghị quyết 206 của Quốc hội.

Cho biết, từ giữa năm 2025 cho đến nay, Chính phủ đã ban hành 26 nghị quyết theo cơ chế này, Bộ trưởng cũng thông tin, Chính phủ hiện đang khẩn trương trình phương án sửa đổi, bổ sung các luật có liên quan để đảm bảo tính đồng bộ của pháp luật theo đúng yêu cầu, đảm bảo không có khoảng trống pháp luật khi kết thúc cơ chế đặc thù này.

“Theo Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ cũng tập trung triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản pháp luật, với kết quả đạt được rất tích cực. Qua rà soát bước đầu đã báo cáo Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương, có khoảng 45.000 văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực, kể cả văn bản Trung ương, địa phương.

Trong số đó, kết quả bước đầu xác định được có gần 13.000 văn bản cần tiếp tục nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý theo hướng sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, Bộ trưởng cho biết.

Hiện nay, thực hiện kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương, Chính phủ đang tập trung chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát, đặc biệt là các phương án xử lý kết quả rà soát gắn với chương trình lập pháp của Quốc hội cũng như chương trình xây dựng pháp luật của Chính phủ, tập trung trong năm 2027 và một số nhỏ nữa sẽ xử lý trong 2028 để xử lý kết quả tổng rà soát và hoàn thiện đồng bộ cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, đây là một bước vừa hoàn thiện, vừa căn chỉnh hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Song song đó, Chính phủ đã triển khai xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới sẽ trình cấp có thẩm quyền xem xét, nếu đạt yêu cầu có thể thông qua trong đầu năm 2026 và tăng cường công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Cùng với những kết quả nổi bật đã đạt được, Bộ trưởng cũng chỉ ra một số thách thức, những tồn tại, hạn chế cần quan tâm để xử lý đồng bộ. Trong đó có vấn đề tăng trưởng dù đạt 9,01% nhưng áp lực để hoàn thành được mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 và đặt nền móng để tiếp tục tăng trưởng vững chắc 2 con số trong năm 2027 và các năm tiếp theo còn rất lớn.

Bên cạnh đó, giải ngân vốn đầu tư công mặc dù rất nỗ lực nhưng đến nay mới đạt khoảng 62%, còn nhiều vấn đề cần phải tiếp tục tháo gỡ để đáp ứng nhu cầu giải ngân.

Theo Bộ trưởng, công tác thể chế cơ bản đã được tháo gỡ nhưng vẫn đặt ra yêu cầu tiếp tục khẩn trương, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương của Đảng.

Nâng cao năng lực thực thi ở cấp cơ sở

Trên cơ sở phân tích và nhận diện những tồn tại, hạn chế và thách thức để hoàn thành được mục tiêu phát triển của năm 2026, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh một số giải pháp cần tập trung thực hiện.

Thứ nhất là phải tháo gỡ dứt điểm những điểm nghẽn tại các trung tâm kinh tế lớn để kích hoạt mạnh mẽ các động lực tăng trưởng nội sinh, đặc biệt là 4 cực tăng trưởng của cả nước để đóng góp vào tăng trưởng chung.

Thứ hai là vấn đề kích cầu tiêu dùng nội địa, phát triển du lịch vào dịp cuối năm, đẩy mạnh tiêu dùng nội địa, triển khai đồng loạt các chương trình khuyến mại, tập trung kết nối cung - cầu, thương mại điện tử nhằm thúc đẩy tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ, tăng tiêu dùng dịp lễ, Tết, cuối năm.

Ba là tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, mở rộng xuất khẩu và chuyển dịch cán cân thương mại; tập trung vào cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ, chi phí logistic và thủ tục hải quan, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi.

Cùng với đó, Bộ trưởng nhấn mạnh các giải pháp như tăng tốc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu đạt 10%; gắn trách nhiệm với từng bộ, từng ngành, địa phương, người đứng đầu. Xử lý dứt điểm vốn tạm ứng và dự án tồn đọng; đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng chiến lược; khai thông nút thắt giải ngân vốn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đảm bảo an ninh năng lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế…

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nêu bật giải pháp tiếp tục hoàn thiện, cải cách thể chế và đặc biệt là nâng cao năng lực tổ chức thực thi ở cấp cơ sở.

“Trong bối cảnh khối lượng thể chế của năm 2027, sau khi đã hoàn thành Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội vẫn còn rất lớn, đòi hỏi các Bộ, ngành, Chính phủ chỉ đạo tập trung về công tác tổ chức thi hành, đặc biệt là khi phân cấp, phân quyền gắn với điều kiện đảm bảo thực thi cả về nguồn lực, cả về con người, cơ sở vật chất”, Bộ trưởng nói.