Tiếp quản thành công Hải Phòng- Kiến An- một thắng lợi lớn

… Thù trong giặc ngoài có nhiều âm mưu nham hiểm, thâm độc, xảo trá. Phía ta ít kinh nghiệm, lại thêm tác động của sai lầm cải cách ruộng đất, giảm tô, giảm tức, nên đối phương tranh thủ thời gian tổ chức đưa hàng chục vạn người di cư, tháo dỡ nhiều máy móc, vật tư, tài liệu, mặc dù được nhân dân Hải Phòng- Kiến An dưới sự lãnh đạo của Đảng vận động các đoàn thể Công đoàn, Thanh niên, Phụ nữ, Thương chức… đã kiên cường dũng cảm đấu tranh. Nhiều cán bộ, bộ đội, công an, nhân dân hy sinh, bị thương. Đối phương tìm cách kéo dài thời gian tập kết. Chúng gửi đơn đến các nước dự Hội nghị Giơnevơ, các lực lượng phản động quốc tế về vấn đề di cư ra Hội nghị Á- Phi vu khống, tố cáo chính phủ ta vi phạm điều 14 Hiệp định Giơnevơ. Nhưng tiếp quản Hải Phòng là nhiệm vụ hàng đầu của toàn Đảng bộ, quân, dân thành phố, lại được sự chỉ đạo sát sao của Trung ương Đảng, Chính phủ, sự giúp đỡ của các ban, ngành, đoàn thể Trung ương, của Thủ đô Hà Nội cùng nhiều tỉnh bạn, nên thực dân Pháp, bè lũ tay sai phải rút lui đúng thời hạn quy định. Ngày 10-5-1955, thị xã Kiến An; ngày 12-5, huyện An Dương, ngày 13-5 thành phố Hải Phòng, Núi Đèo và huyện Cát Hải; ngày 13-5 huyện Kiến Thụy; ngày 15-5 thị trấn Đồ Sơn;  ngày 16-5, rút tất cả điểm còn lại trong Vịnh Bắc Bộ

Miền Bắc, Hải Phòng, Kiến An hoàn toàn giải phóng

Việc tiếp quản tỉnh lỵ Kiến An, Khu ủy Tả ngạn đã chỉ đạo lập Ủy ban quân chính do đồng chí Trần Việt Hùng làm Chủ tịch; đồng chí Văn Dụ - Trung đoàn phó Trung đoàn 137 làm Phó chủ tịch và 6 ủy viên ( trong đó có đồng chí Hoàng Xuân Lâm, Tỉnh ủy viên, Trưởng ban cán sự thị xã Kiến An). Theo thỏa thuận giữa hai bên: Ngày 6-5, Đội  Hành chính của ta do đồng chí Trường Thành ( tức Đinh Xuân Lượng) vào trước nhận bàn giao các công sở. Ngày 8-5, Đội Trật tự và Cảnh vệ vào nhận bàn giao về trật tự trị an. 7 giờ sáng ngày 10-5, các lực lượng tiếp quản chia làm hai mũi tiếp quản thị xã. 14 giờ cùng ngày cuộc diễu binh lớn của Quân đội nhân dân Việt Nam, đi đầu là Đoàn dũng sĩ Cát Bi, Tiểu đoàn 204 tập kích thắng lợi thị xã Kiến An, Sở Dầu, Thượng Lý, đột kích sân bay Đồ Sơn, Kiến An, Đại đội 801 “ Đường 5 quật khởi”,  Đại đội 803 dũng cảm chống càn, Đại đội 805 có những “ vua mìn đường số 5”, Đại đội 809 góp phần vào chiến thắng Hòn Dấu, Đồ Sơn, Cát Bi…

Bộ đội vào tiếp quản Nhà hát thành phố Hải Phòng trong sự chào đón nồng nhiệt của nhân dân.

Tiếp quản thành phố Hải Phòng là điểm quan trọng nhất của khu đối phương tập kết 300 ngày nên Đảng đã lãnh đạo cụ thể, sát sao mọi công tác chuẩn bị. Ngày 5-5, Đội Hành chính gồm 327 cán bộ các ngành do các đồng chí Nguyễn Tài, Hoàng Mậu, Tô Duy phụ trách. Sáng 9-5, Đội Trật tự do các đồng chí Trần Đông là  đội trưởng vào tiếp quản các cơ quan công an, cảnh sát của địch từ cấp thành phố đến các quận, đồn. 4 giờ sáng 13-5, đại quân ta theo đường số 5, số 10 và Bến Bính oai hùng tiến vào thành phố trước sự chào đón nồng nhiệt của nhân dân. Đó là Đại đoàn 320 gắn bó với đồng bằng Bắc Bộ, là Trung đoàn 42 “Trung dũng- luôn luôn trung dũng”, là Trung đoàn 137- một trong những Trung đoàn quân chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sáng 14-5, một cuộc mít tinh lớn trên sân vận động Bonnan chào mừng Ủy ban quân chính  thành phố. Đồng chí Đỗ Mười, Chủ tịch Ủy ban, Bí thư Thành ủy, Chính ủy Quân khu Tả ngạn đọc diễn văn hoan nghênh quân dân Hải Phòng tích cực tham gia, ủng hộ kháng chiến, hoan nghênh các kiều dân các nước ở lại làm ăn dưới chính thể mới, biểu dương các lực lượng tiếp quản, đồng thời nêu lên những nhiệm vụ trước mắt của thành phố.

Hồ Chủ tịch theo dõi sát tình hình. Người xúc động viết những đoạn cảm mến: “ Năm 1872, chiếc tàu đầu tiên của Pháp vào bến Hải Phòng rồi tỏa ra xâm lược những tỉnh khác ở miền Bắc. Trải qua tủi nhục hơn 80 năm, hôm nay Hải Phòng đã vươn mình đứng dậy, giải phóng. Miền Bắc đã hoàn toàn giải phóng. Hải Phòng đã hoàn toàn giải phóng” ( Báo Nhân dân ngày 18-5-1955).

Bác lại điện khen: “ Các đơn vị  bộ  đội và cán bộ công nhân viên các ngành Quân, Dân, Chính, Đảng đã tiếp thu khu chu vi Hải Phòng đúng kế hoạch”. Người dặn phải “ luôn làm đúng chính sách của Đảng và Chính phủ. Dựa vào lực lượng quần chúng. Tỉnh táo đề phòng kẻ địch âm mưu phá hoại”.

Nhân kỷ niệm 56 năm Ngày giải phóng Hải Phòng, chúng ta ôn lại một thời kỳ oanh liệt vẻ vang nhưng vô cùng gian lao nguy hiểm. Nhiều đồng bào, đồng chí đã hy sinh xương máu,  mang thương tật suốt đời. Chúng ta cần làm rõ những đơn vị, cá nhân tham gia đấu tranh chống mọi mưu ma chước quỷ của các loại kẻ thù, có nhiều người đã ngã xuống khi Hiệp định đình chiến được ký kết; nhiều đơn vị, cá nhân do yêu cầu bảo mật, âm thầm chiến đấu nên thành tích cống hiến hy sinh ít được biết đến. Chúng ta cũng thấy rõ nguyên nhân căn bản của cuộc kháng chiến trường kỳ toàn dân, toàn diện dựa vào sức mình là chính của Đảng, Chính phủ do  Hồ Chủ tịch đứng đầu, củng cố niềm tin vào tương lai đất nước, tương lai thành phố trên cơ sở quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người./.

Ngô Đăng Lợi

Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng