“Thương câu dân ca” góp phần gắn kết truyền thống và kỷ nguyên số

MV “Thương câu dân ca” được ra mắt trước dịp Tết Nguyên đán, đón mùa hội Xuân đang náo nức sắp bắt đầu, bởi thứ âm nhạc hiện đại, nhưng hồn cốt vẫn thuần dân gian này rất phù hợp với các lễ hội truyền thống, nơi câu hát giao duyên luôn gắn bó với đời sống người dân đời này qua đời khác. Nhưng, không chỉ là mùa hội xuân, “Thương câu dân ca” cũng là những giai điệu dìu dặt, tha thiết, ngọt ngào dành cho tình yêu lứa đôi, phù hợp với những đám cưới lãng mạn.

“Thương câu dân ca” của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long với phần thể hiện của ca sĩ AnhHI Thanh Cường xuất hiện một cách khác lạ khi không chạy theo xu hướng mà lặng lẽ khai thác không gian dân ca Bắc Bộ - nơi những làn điệu xưa vẫn ngân vang bằng ngôn ngữ âm nhạc của hôm nay, mà vẫn giữ vẹn tinh thần, hồn cốt của dân ca Bắc Bộ.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long lựa chọn âm hưởng quan họ và không gian văn hóa Đồng bằng Bắc Bộ trong các sáng tác (Ảnh trong MV).

"Thương câu dân ca" gồm 5 tác phẩm do nhạc sĩ Nguyễn Quang Long sáng tác trong vòng hơn 1 năm qua: Ngẫu hứng còn duyên, Tính chuyện trăm năm, Thương câu dân ca, Nghe tim mình rơi và Chị hai sao đứng đầu đình. 5 ca khúc như năm mảnh ghép của một bức tranh âm nhạc mang đậm tinh thần dân gian Đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là chất liệu Quan họ Bắc Ninh, nhưng không dừng lại ở sự tái hiện hay hoài niệm.

Trong suốt hành trình gắn bó với nghiên cứu, thực hành và phục hồi các giá trị âm nhạc truyền thống, đồng thời quan sát cách tiếp cận và phát triển âm nhạc dân tộc của một số quốc gia trong khu vực, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long nhận thấy rằng: bên cạnh việc gìn giữ di sản như những giá trị cổ truyền cần được nâng niu, vẫn rất cần những tiếp nối mới, đòi hỏi sự dũng cảm vượt qua những e dè hay mặc cảm bị phê phán để sáng tạo, nối dài đời sống của âm nhạc dân gian trong bối cảnh hôm nay.

Chính những suy nghĩ ấy đã thôi thúc anh sáng tác các ca khúc để hoàn thiện album “Thương câu dân ca”. Việc nhạc sĩ Nguyễn Quang Long lựa chọn âm hưởng quan họ và không gian văn hóa Đồng bằng Bắc Bộ trong các sáng tác ở album không chỉ bởi đây là một trong những cái nôi phong phú của âm nhạc truyền thống Việt Nam, mà còn bởi đó chính là miền ký ức, miền văn hóa nơi anh sinh ra và lớn lên, được nuôi dưỡng bằng dân ca từ thuở nhỏ. Với anh, sáng tác dân ca đương đại không phải là sự “trở về”, mà là sự tiếp nối, để dân ca đi tiếp về phía trước.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long đã khai thác lối ngâm Lảy Kiều độc đáo của âm nhạc dân tộc Việt Nam và mời “di sản sống của nghệ thuật ngâm thơ” - NSND Thanh Hoài thể hiện trong một trường đoạn ngắn ở giữa bài “Tính chuyện trăm năm”. Bên cạnh đó, là sự đồng hành của NSƯT Vân Mai với tiếng đàn tranh rất cá tính, nghệ sĩ sáo Hải An thể hiện cả tiêu và sáo trúc đúng với tâm trạng mỗi tác phẩm; nghệ sĩ Duy Thông góp vào tiếng đàn nhị khiến cho tác phẩm trở nên da diết và đáng yêu hơn; bản thân NSƯT Nguyễn Quang Hưng ngoài vai trò một nhạc sĩ sáng tác, nhà sản xuất âm nhạc thi anh còn nổi danh là nghệ sĩ biểu diễn đàn bầu cũng góp tiếng đàn bầu, đàn nguyệt vào album.

Điểm đặc biệt là MV “Thương câu dân ca” được thực hiện bằng công nghệ AI. Với mong muốn có một sự hòa quyện giữa tinh thần truyền thống và đời sống công nghệ đương đại, ekip sáng tạo đã xây dựng một câu chuyện về một chàng trai gặp được người mình yêu trong mộng khi “xuyên” vào những bức tranh Đông Hồ. Lựa chọn sử dụng chất liệu tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), ekip sáng tạo mong muốn sẽ góp phần tôn vinh vẻ đẹp của loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của Việt Nam đến với rộng rãi công chúng, nhất là khán giả trẻ. Cùng với đó là tôn vinh vẻ đẹp di sản Quan họ Bắc Ninh - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận.

Không chỉ sử dụng chất liệu tranh dân gian Đông Hồ cho tạo hình MV, toàn bộ hình ảnh cũng mang đậm sắc thái văn hóa quan họ với mùa Hội Lim cùng các liền anh, liền chị quen thuộc. Rất ấn tượng là khi nhờ những hình ảnh được sáng tạo từ AI, hình ảnh Hội Lim theo phong cách tranh dân gian Đông Hồ như đưa người xem “xuyên không” về với khung cảnh Hội Lim xưa với những liền anh, liền chị hát giao duyên trên thuyền, dưới ánh trăng vàng vô cùng lãng mạn.

MV “Thương câu dân ca” được xem là một sản phẩm độc đáo khi kết hợp công nghệ - văn hóa truyền thống và âm nhạc. Ekip thực hiện tin tưởng, sáng tạo này cũng sẽ mở đường để có thể thực hiện những sản phẩm nghệ thuật hòa quyện công nghệ số và tinh hoa văn hóa truyền thống trong kỷ nguyên AI, dễ dàng tiếp cận hơn với giới trẻ.