Thuốc “mẹt” - góc khuất nguy hiểm

Chục loại thuốc chữa bệnh “hầm bà làng” bày trên chiếc mẹt hay tấm ni-lông, thế là một “hiệu thuốc” có thể hành nghề.  Điều đáng nói, việc bán thuốc diễn ra một cách công khai tại nhiều phiên chợ từ thành phố đến thôn quê, nhưng không thấy bóng dáng của lực lượng thanh tra, kiểm tra, quản lý thị trường để xử phạt hành vi kinh doanh thuốc trái phép này.

Tranh nhau thanh toán tiền sau khi đã có trong tay sản phẩm linh chi dây                                                                                   Ảnh: Khánh Linh

Mua bằng… niềm tin

Bất cứ phiên chợ Hàng nào, người đến chợ không khỏi ngạc nhiên khi thấy hàng chục “cửa hàng” thuốc chữa bệnh với đủ các loại “trên trời, dưới biển”, từ các loại thuốc bằng rễ, cây, củ, quả, đến các loại côn trùng, động vật… được quảng cáo với các công hiệu như: chữa  bỏng, biếng ăn, tiêu hóa, đau đầu, xương khớp, trĩ, bệnh ngoài da, bổ thận tráng dương… Thuốc được bày trên các tấm ni-lông trải trên đất, đựng trong các mẹt, tấm lót tạm ở nền chợ. Thấy chúng tôi đi qua, họ đon đả mời chào, không quên “nổ”: đây là những loại thuốc gia truyền của người dân tộc. Chỉ tay vào đống rễ cây, chủ một “hiệu thuốc” thao thao bất tuyệt: “Loại cây này vô cùng công dụng, có thể chữa đau lưng, mỏi khớp, tê thấp, các bệnh về xương, với giá 100.000 đồng/lạng, mang về ngâm với rượu”, bảo đảm “trăm bệnh xương, khớp tiêu tan”.

Để ý thấy, hoạt động mua bán thuốc diễn ra tại đây từ lâu và "bình thường" như mua bán mớ rau, con cá. Người mua chỉ cần kể bệnh là người bán đưa ngay thuốc và hướng dẫn qua loa cách sử dụng. Một thỏa thuận dùng thuốc giữa người bán và người mua diễn ra chóng vánh như vậy. Tuy nhiên, giá thuốc cũng khá "giật mình", chẳng rẻ, từ chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng. Chẳng biết hiệu quả chữa bệnh của những thứ thuốc thập cẩm ấy đến đâu, nhưng dám chắc ngay cả người bán cũng khó mà hiểu hết được công dụng, chất lượng cũng như các tác dụng phụ có hại của thuốc. Người “dám” mua những thứ thuốc này có lẽ lại càng không có kiến thức gì về bảo vệ sức khỏe. Do cả người bán và người mua đều thiếu hiểu biết, cho nên việc mua bán thuốc chủ yếu dựa trên…niềm tin. Người sử dụng các loại thuốc “mẹt” kiểu này không tính đến những tác hại có thể mang lại, mà thường phó mặc tính mạng vào lời quảng cáo của những “ông lang, bà lang”. Nếu thuốc mua ở phiên chợ trước, dùng chưa khỏi thì phiên chợ sau lại mua thuốc khác.

Sản phẩm quả cây linh chi mọc ở rừng được phơi khô đưa về chợ Hàng bán giá 600-700 nghìn đồng/kg

Việc mua bán thuốc từ các loại rễ, củ, quả…diễn ra tuỳ tiện, tràn lan và khá phổ biến tại các chợ, thậm chí bán rong từ thành thị đến thôn quê.  Cụ thể thấy ngay, việc bán thuốc “hầm bà làng” diễn ra một cách công khai và không hề có bóng dáng của lực lượng thanh tra, kiểm tra, quản lý thị trường để xử phạt hành vi kinh doanh thuốc trái phép này.

Những hậu quả khôn lường

Thuốc chữa bệnh, hay dùng để bồi bổ sức khỏe luôn là con dao hai lưỡi, có thể cứu người, song nếu dùng không đúng cách dễ dẫn đến những tác hại khôn lường mà người dùng phải gánh chịu.

Theo các thầy thuốc đông y, mọi người hay sử dụng thuốc nam để chữa các bệnh, đặc biệt là về xương, khớp, nhưng ít hiểu biết về cái được liệu  có tác dụng chữa bệnh mà chủ yếu theo kinh nghiệm dân gian, truyền khẩu nhau hoặc sử dụng thuốc trôi nổi được chế biến sẵn. Điều đáng lo ngại là nhiều cây tuy rất giống nhau nhưng có cây có thể dùng làm thuốc, có cây lại có chất cực độc nên nguy hại cho người sử dụng. Hằng năm, hệ thống y tế thành phố tiếp nhận hàng chục ca ngộ độc các loại thuốc uống, bôi…, trong đó có không ít ca do các loại thuốc từ cây, cỏ, động vật. Có những ca ngộ độc mà người bệnh suy hô hấp thể nặng không thể cứu chữa hoặc không thể hồi phục hoàn toàn. Điều này là hậu quả tất yếu khi nhiều người “vô tư”  dùng thuốc ở các mẹt thuốc.

Một điểm bán thuốc nam tại chợ Hàng

Đã đến lúc các cơ quan chức năng phải có biện pháp quản lý cương quyết việc bán tràn lan thuốc từ cây, củ, động vật. Khi việc bán thuốc diễn ra công khai, đây không còn là nhiệm vụ của riêng ngành y tế nữa, vì tình trạng này kéo lùi chất lượng cuộc sống của một bộ phân cư dân. Hơn thế, về lâu dài tạo thành rào cản cho sự nghiệp chăm sóc y tế cộng đồng...Thiết nghĩ để xử lý triệt để mang tính lâu dài các cơ quan, ban ngành chức năng như: ban quản lý thị trường, ban quản lý chợ, phòng y tế, chính quyền địa phương... cần phối hợp chặt chẽ trong quản lý, xử phạt nghiêm minh những hành vi buôn bán thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ theo quy định pháp luật. Mặt khác, tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân về mua bán và sử dụng thuốc đúng chỉ dẫn khám chữa bệnh của ngành y tế, nhằm bảo vệ sức khoẻ của bản thân họ.

Thảo Nguyên