Thực hiện quy chế chứng nhận thuỷ sản khai thác xuất khẩu vào EU- Khó mấy cũng quyết tâm làm cho tốt

- Xin ông cho biết nội dung chính của IUU?

- IUU là luật chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định của EU, áp dụng từ ngày 1-1-2010. Theo đó, các lô hàng thủy sản khi xuất khẩu vào thị trường EU phải có giấy chứng nhận thể hiện thông tin về tính hợp pháp của sản phẩm. Bao gồm thông tin về tàu khai thác, tên chủ tàu, phương tiện đánh bắt, vùng biển khai thác, loại sản phẩm và trọng lượng, giấy báo chuyển hàng trên biển…Nếu các lô hàng hải sản khai thác không có chứng nhận khai thác hải sản sẽ không được phép xuất khẩu vào EU. Các lô hàng nguyên liệu khai thác trước ngày 1-1-2010 sẽ không phải áp dụng quy định này…

- Để thực hiện quy định IUU, Bộ Nông nghiệp - PTNT đã ban hành quy chế chứng nhận thuỷ sản khai thác xuất khẩu vào EU. Những điểm cần chú ý của quy chế này là gì?

-  Quy chế này của Bộ tập trung vào trình tự, thủ tục chứng nhận thủy sản khai thác và kiểm tra, chứng nhận thủy sản khai thác. Về trình tự, thủ tục chứng nhận thủy sản khai thác, quy chế này quy định:

Chủ hàng xuất khẩu gửi giấy chứng nhậnthủy sản khai thác đã được khai đầy đủ thông tin đến cơ quan có thẩm quyền để chứng nhận. Đối với mẫu áp dụng cho sản phẩm khai thác từ tàu cá có công suất 90CV trở lên, phải có đủ chữ ký của thuyền trưởng hoặc chủ tàu, đại diện ban quản lý cảng cá nơi tàu bốc dỡ sản phẩm và chủ hàng đề nghị chứng nhận thủy sản khai thác. Mỗi giấy chứng nhận thủy sản khai thác được chứng nhận cho 1 chuyến đi biển của 1 tàu. Đối với mẫu áp dụng cho sản phẩm khai thác từ tàu cá có công suất nhỏ hơn 90CV, phải có chữ ký của chủ hàng xuất khẩu cơ sở thu mua xuất khẩu đề nghị chứng nhận thủy sản khai thác. Mỗi giấy chứng nhận thủy sản khai thác được chứng nhận cho lô hàng của nhiều tàu.

Không quá 2 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị chứng nhận thủy sản khai thác, cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tính xác thực của thông tin và chứng nhận cho chủ hàng. Sản phẩm thủy sản khai thác được bốc dỡ ở tỉnh, thành phố nào do cơ quan có thẩm quyền ở tỉnh, thành phố đó chứng nhận, kể cả trường hợp tàu cá của tỉnh ngoài cập cảng tại địa phương đó.

Về kiểm tra, chứng nhận thủy sản khai thác gồm kiểm tra hồ sơ tại hiện trường giấy phép khai thác, sổ nhật ký khai thác, báo cáo khai thác, ngư cụ, sản phẩm khai thác. Nếu kết quả kiểm tra phát hiện có hành vi vi phạm các quy định của quy chế, tùy mức độ cơ quan có thẩm quyền xử lý…

- Trách nhiệm của thuyền trưởng, chủ hàng thu mua thủy sản như thế nào khi thực hiện quy chế mới của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn?

- Thuyền trưởng hoặc chủ tàu có trách nhiệm khai đầy đủ, chính xác những thông tin liên quan ghi trong giấy chứng nhận thủy sản khai thác; cung cấp thông tin, giấy tờ liên quan cho cơ quan có thẩm quyền về chứng nhận thủy sản khai thác khi có yêu cầu; ghi nhật ký khai thác đầy đủ và báo cáo khai thác theo quy định. Chủ hàng có trách nhiệm khai đầy đủ, chính xác những thông tin liên quan; nộp lệ phí chứng nhận, xác nhận theo quy định. Ban quản lý cảng cá hằng tháng có trách nhiệm cung cấp danh sách những tàu đã bốc dỡ thủy sản khai thác tại cảng cho cơ quan có thẩm quyền…

- Quá trình triển khai thực hiện IUU tại Hải Phòng có những khó khăn gì?

- Ngay sau lớp tập huấn IUU cho các tỉnh phía Bắc tại Đồ Sơn của Cục khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Chi cục khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hải Phòng tổ chức lớp tập huấn IUU cho 100 ngư dân tại xã Lập Lễ (Thủy Nguyên) vào cuối tháng 12. Trong quý 1-2010, Chi cục sẽ mở 25 lớp tập huấn IUU cho hơn 4000 chủ phương tiện khai thác và các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu trên địa bàn thành phố. Cùng với việc hướng dẫn thực hiện IUU, chi cục sẽ kiểm tra việc thực hiện trên thực tế, đồng thời sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chủ hàng xuất khẩu làm thủ tục chứng nhận thủy sản khai thác và xác nhận cam kết theo quy định của Bộ Nông nghiệp- PTNT. 

Việc thực hiện IUU đang vấp phải một số khó khăn nhất định. Trước hết, địa bàn tàu thuyền đánh bắt ở các ngư trường rộng, nên việc tuyên truyền hướng dẫn ngư dân theo Quyết định 3477 của Bộ Nông nghiệp- PTNT chậm. Chi cục hiện thiếu lực lượng, phương tiện chuyên dùng và cả kinh phí để triển khai chương trình. Điều trở ngại nhất là việc hướng dẫn ngư dân ghi nhật ký khai thác- yếu tố bảo đảm cho việc thực thi quy định này. Hiện ngư dân Hải Phòng vẫn khai thác từng tàu riêng lẻ, manh mún với phương thức hoạt động nay đây mai đó, vùng đánh bắt đa dạng, không ổn định nên quản lý không dễ. Triển khai việc ghi nhật ký khai thác, chắc chắn ngư dân Hải Phòng sẽ gặp không ít khó khăn bởi từ trước đến nay bà con chưa có ý thức ghi nhật ký. Bên cạnh đó, việc thực hiện quy định mới sẽ làm tăng chi phí cho doanh nghiệp vì phải xuống tận địa phương gặp chủ hàng thu mua và chủ tàu để lấy đủ chứng từ…Những khó khăn trong việc triển khai IUU sẽ được chủ động ứng phó…

- Xin cảm ơn ông!

Kim Oanh thực hiện