Thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân- Những nội dung cơ bản đáng chú ý

- Thưa Cục trưởng những khoản thu nhập nào sẽ phải chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN)?

- Thông tư hướng dẫn số 84 ngày 30- 9- 2008 của Bộ Tài chính chỉ rõ:.thu nhập chịu thuế TNCN bao gồm: Thu nhập từ kinh doanh ( thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ; thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật); thu nhập từ tiền lương, tiền công ( tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công; các khoản phụ cấp, trợ cấp, trừ các khoản phụ cấp, trợ cấp theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công, phụ cấp quốc phòng, an ninh, phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với những ngành, nghề hoặc công việc ở nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm, phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định của pháp luật, trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí một lần, tiền tuất hàng tháng, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm theo quy định của Bộ Luật Lao động, các khoản trợ cấp khác do Bảo hiểm xã hội chi trả, trợ cấp giải quyết tệ nạn xã hội); tiền thù lao dưới các hình thức; tiền nhận được từ tham gia hiệp hội kinh doanh, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, hội đồng quản lý và các tổ chức; các khoản lợi ích khác mà đối tượng nộp thuế nhận được bằng tiền hoặc không bằng tiền; tiền thưởng, trừ các khoản tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng, tiền thưởng kèm theo giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế, tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận, tiền thưởng về việc phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luật với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Ngoài ra, còn có thu nhập từ đầu tư vốn, bao gồm: tiền lãi cho vay; lợi tức cổ phần; thu nhập từ đầu tư vốn dưới các hình thức khác, trừ thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ; thu nhập từ chuyển nhượng vốn; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản; thu nhập từ bản quyền; thu nhập từ nhượng quyền thương mại; thu nhập từ nhận thừa kế là chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và tài sản khác phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng; thu nhập từ nhận quà tặng là chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và tài sản khác phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng…

- Vậy còn những khoản thu nhập nào được trừ khi tính thuế TNCN?

- Đó là các khoản phụ cấp, trợ cấp bao gồm: Phụ cấp đối với người có công với cách mạng; phụ cấp quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật;  các khoản phụ cấp theo quy định của Bộ Luật Lao động. Ngoài ra, còn có các khoản trợ cấp theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và Bộ Luật Lao động như trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con, nhận con nuôi...; trợ cấp để giải quyết tệ nạn xã hội theo quy định của pháp luật.

Các khoản tiền thưởng được trừ khi tính thu nhập chịu thuế là tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng bao gồm cả tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua, các hình thức khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua khen thưởng; tiền thưởng kèm theo các giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế được Nhà nước Việt Nam thừa nhận; tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận; tiền thưởng về phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luật với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền...

- Một trong những vấn đề được quan tâm trong thi hành Luật thuế TNCN là việc giảm trừ gia cảnh. Việc này có đảm bảo được công bằng khi thực tế khá phức tạp?

- Giảm trừ gia cảnh là vấn đề nhạy cảm, được nhiều người quan tâm. Để bảo đảm công bằng, hạn chế trốn thuế, Nghị định, Thông tư hướng dẫn khá cụ thể. Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc mà người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng, theo Luật là 1,6 triệu đồng/tháng kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Đáng chú ý, ngoài những người tàn tật, mất sức lao động, người có con đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, chưa có thu nhập hoặc thu nhập bình quân không quá 500.000 đồng/tháng cũng được giảm trừ. Cũng cần lưu ý là mức giảm trừ gia cảnh chỉ áp dụng đối với cá nhân cư trú. Còn cá nhân không cư trú thì không được giảm trừ.

- Việc nộp thuế TNCN của chủ doanh nghiệp tư nhân, giám đốc công ty TNHH sẽ thực hiện như thế nào sau khi công ty đã đóng thuế thu nhập doanh nghiệp?

- Thu nhập từ kinh doanh của chủ doanh nghiệp tư nhân sau khi công ty đóng thuế thu nhập doanh nghiệp thì sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Đối với công ty TNHH, giám đốc sẽ đóng thuế đối với phần cổ tức được chia, thuế suất là 5%. Đây là sự khác biệt giữa thể nhân và pháp nhân.

- Trong bối cảnh hầu hết giao dịch của ta đều bằng tiền mặt hiện nay, làm thế nào để giám sát được thu nhập của những người có thu nhập cao như ca sĩ, bác sĩ, luật sư?...

- Để kiểm soát các trường hợp này, Nghị định, Thông tư hướng dẫn quy định thực hiện khấu trừ thuế tại nguồn. Theo đó, những công ty tổ chức chương trình biểu diễn, văn phòng luật sư...phải có trách nhiệm khấu trừ tại nguồn. Chi phí của các công ty chính là thu nhập của ca sĩ, luật sư. Đối với bác sĩ, cơ quan thuế và chính quyền địa phương sẽ có trách nhiệm giám sát. Tuy nhiên, để có thể tạo được công bằng ngay rất cần tính tự giác, tuân thủ của người nộp thuế và ý thức của toàn xã hội.

- Thưa ông, còn việc chuyển nhượng chứng khoán sẽ được tính thuế như thế nào? Làm sao để bảo đảm nhà đầu tư được khấu trừ cả khoản lỗ trước khi tính thuế?
  

- Việc xác định thu nhập chịu thuế đối với chuyển nhượng chứng khoán được thực hiện theo nguyên tắc: giá thị trường đối với chứng khoán niêm yết hoặc giá trên sổ sách kế toán nếu là chứng khoán chưa niêm yết. Trong đó thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng chứng khoán bao gồm cả chuyển nhượng quyền mua cổ phiếu được xác định bằng giá bán chứng khoán trừ (-) giá mua, các chi phí liên quan đến việc chuyển nhượng và khoản lỗ từ chuyển nhượng chứng khoán của những năm trước nhưng không quá 5 năm kể từ năm phát sinh lỗ.

Thuế suất đối với chuyển nhượng chứng khoán là 20% trên thu nhập tính thuế cả năm. Nếu người nộp thuế không tuân thủ chế độ kế toán hoặc không đăng ký với cơ quan thuế trước ngày đầu năm thì áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần giao dịch.  Khoản thu nhập chịu thuế này được thực hiện hàng tháng, nhưng chỉ là tạm tính và phải đến hết năm mới quyết toán chính thức. Người nộp thuế có quyền lựa chọn một trong hai cách nộp: một là 20% trên thu nhập tính thuế cả năm hoặc 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần giao dịch, và phải đăng ký từ đầu năm.

- Vậy, Cục Thuế Hải Phòng đã triển khai thực hiện Luật Thuế TNCN như thế nào?

- Cục Thuế Hải Phòng tham mưu, đề xuất với thành phố thành lập Ban chỉ đạo thực hiện Luật Thuế TNCN. Những ngày qua, chúng tôi quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc sự chỉ đạo của BCĐ thực hiện Luật thuế TNCN Trung ương, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, lãnh đạo thành phố và tổ chức thực hiện kế hoạch của BCĐ Luật thuế TNCN thành phố. Cụ thể, với chức năng nhiệm vụ và sự phân công của BCĐ, ngành Thuế  nghiên cứu kỹ Nghị định của Chính phủ, Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, tổ chức phổ biến, truyền đạt tới các Sở, Ban, ngành, đặc biệt đối với cơ quan chi trả thu nhập, cơ quan có nhiều cá nhân có thu nhập chịu thuế, tới doanh nghiệp và hộ kinh doanh lớn trên địa bàn thành phố... Sắp tới, chúng tôi sẽ triển khai cấp mã số thuế cho những người làm công, ăn lương để quản lý thu thuế TNCN; áp dụng công nghệ thông tin trong quá trình thực hiện...

Đối với cơ quan thuế, chúng tôi tổ chức tập huấn tới toàn thể cán bộ, công  chức và kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý và hành thu, triển khai quy trình nghiệp vụ, phối hợp với các ngành liên quan, cơ quan chi trả thu nhập quản lý, kiểm tra, kiểm soát, thực thi nghiêm túc ngay khi Luật thuế TNCN có hiệu lực thi hành.

Cục thuế Hải Phòng mong các cấp, ngành, đoàn thể, tầng lớp nhân dân và tổ chức, cá nhân nộp thuế quan tâm nghiên cứu, hỗ trợ ngành thuế tuyên truyền sâu rộng nội dung Luật thuế TNCN và chuẩn bị tốt mọi mặt để tổ chức thực hiện có hiệu quả Luật thuế TNCN trên địa bàn thành phố.

- Xin cảm ơn ông!

Hồng Thanh thực hiện