Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Đình An Biên - Điểm nhấn tâm linh trong Lễ hội Nữ tướng Lê Chân 2026
(PLVN) - Trong không gian linh thiêng của Lễ hội truyền thống tôn vinh Nữ tướng Lê Chân, năm 2026, chương trình thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Đình An Biên tiếp tục thu hút đông đảo người dân và du khách, trở thành điểm nhấn giàu bản sắc trong chuỗi hoạt động văn hóa tâm linh của lễ hội.
Diễn ra trong khuôn khổ lễ hội từ ngày mùng 7 đến mùng 9/2 âm lịch, chương trình thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Đình An Biên được tổ chức trang trọng, bài bản, vừa đảm bảo yếu tố truyền thống, vừa hướng tới sự chuẩn mực trong thực hành di sản.
Ngay từ sáng sớm, khuôn viên Đình đã rộn ràng trong tiếng nhạc chầu văn, tiếng phách, tiếng đàn nguyệt… Những thanh âm quen thuộc mở ra một không gian huyền ảo, nơi các thanh đồng thực hành nghi lễ hầu đồng – một nghi thức đặc trưng trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.
Các giá hầu được thực hiện theo trình tự nghi lễ cổ truyền, tái hiện hình tượng các vị thánh trong Tam phủ: Thiên phủ, Địa phủ, Thoải phủ. Mỗi lần “giáng đồng” là một lần kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc, trang phục, vũ đạo và diễn xướng dân gian, mang đậm màu sắc văn hóa bản địa. Thanh đồng tham gia là những người có kinh nghiệm, am hiểu nghi lễ, nhằm đảm bảo giữ gìn giá trị nguyên gốc của di sản đã được UNESCO ghi danh.
Đan xen với các giá hầu đặc sắc, không gian thực hành còn trở nên giàu tính nghệ thuật hơn với những tiết mục hát ca trù do giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố biểu diễn. Những làn điệu ca trù mượt mà, sâu lắng vang lên giữa không gian đình cổ không chỉ góp phần làm phong phú chương trình mà còn tạo nên sự giao thoa tinh tế giữa các loại hình nghệ thuật truyền thống, đồng thời cho thấy nỗ lực đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ ngay từ trong môi trường học đường.
Không gian thực hành vì thế không chỉ bó hẹp trong cộng đồng những người theo đạo mà còn được mở rộng, tạo điều kiện để du khách thập phương dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu. Nhiều người lần đầu chứng kiến nghi lễ hầu đồng không giấu được sự tò mò, thích thú trước một loại hình sinh hoạt văn hóa tâm linh vừa linh thiêng, vừa giàu tính nghệ thuật. Đáng chú ý, hoạt động này còn góp phần đưa Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ đến gần hơn với thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, những người không chỉ được “mắt thấy, tai nghe” mà còn có cơ hội cảm nhận trực tiếp giá trị của di sản, từ đó nuôi dưỡng ý thức gìn giữ và tiếp nối truyền thống văn hóa dân tộc.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Việc đưa nội dung thực hành tín ngưỡng vào khuôn khổ lễ hội không chỉ làm phong phú thêm hoạt động văn hóa, mà còn góp phần lan tỏa giá trị di sản đến cộng đồng.
Hầu đồng không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là cách gìn giữ văn hóa truyền thống. Mỗi giá hầu đều mang một câu chuyện, một ý nghĩa riêng, thể hiện ước vọng về bình an, may mắn, quốc thái dân an.
Theo ghi nhận của Báo PLVN, ý thức của người dân khi tham gia chương trình ngày càng được nâng cao. Không còn cảnh chen lấn, xô đẩy hay đặt tiền tùy tiện như trước, thay vào đó là sự thành kính, văn minh trong không gian tín ngưỡng. Người tham dự chủ động xếp hàng, giữ trật tự, thực hiện nghi lễ theo hướng dẫn của Ban tổ chức, hạn chế tối đa những hành vi phản cảm làm ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm.
Đáng chú ý, việc thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ cũng dần đi vào nền nếp, đúng chuẩn mực hơn, với sự tham gia của các thanh đồng, cung văn có hiểu biết và kinh nghiệm. Nhiều người dân không chỉ đến dâng lễ cầu an mà còn dành thời gian quan sát, lắng nghe để hiểu thêm về ý nghĩa của từng giá hầu, từng nghi thức.
Sự chuyển biến này cho thấy nhận thức cộng đồng đang thay đổi theo hướng tích cực, góp phần trả lại giá trị vốn có cho sinh hoạt tín ngưỡng dân gian – nơi cái đẹp của văn hóa và sự linh thiêng được đặt lên trên những yếu tố vụ lợi hay hình thức.
Việc tổ chức thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Đình An Biên trong khuôn khổ lễ hội cũng góp phần tạo nên sự kết nối hài hòa giữa các giá trị: lịch sử – văn hóa – tâm linh. Từ đó, không chỉ tôn vinh công lao của Nữ tướng Lê Chân mà còn làm nổi bật chiều sâu văn hóa của vùng đất An Biên xưa.