Thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Liên bang Nga

Diễn ra trong bối cảnh Việt Nam và Liên bang Nga đang tiếp tục tăng cường, phát triển quan hệ đối tác chiến lược trên cơ sở hợp tác ổn định, lâu dài, bình đẳng cùng có lợi, chuyến thăm của Thủ tướng M.Phờ-rát-cốp nhằm tăng cường cơ chế tiếp xúc chính trị, thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận đã đạt được, đồng thời đẩy mạnh hợp tác hai nước trên các diễn đàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Đông Á và ASEAN.

Liên bang Nga là nước có diện tích lớn nhất thế giới, trải dài trên hai lục địa Á, Âu, với trên 17 triệu km2 và hơn 143 triệu người. Sau những năm liên tục diễn ra khủng hoảng chính trị và kinh tế, nước Nga dưới sự lãnh đạo của Tổng thống V.Pu-tin đã đi vào ổn định, phục hồi và phát triển. Từ năm 2000 đến nay, kinh tế Nga liên tiếp tăng trưởng khoảng 5%-7%, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp đều tăng, đặc biệt là các ngành khai thác dầu, luyện kim. Nga trở lại xuất khẩu lương thực, cân bằng ngân sách, giảm dần lạm phát, thu hút đầu tư nước ngoài được cải thiện. Về mặt xã hội cũng có những thay đổi tích cực, thu nhập của người dân tăng gần 1,5 lần, thất nghiệp giảm 1/3, đời sống nhân dân bước đầu được cải thiện. Nga đang phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế cao và vững chắc để nâng GDP lên gấp đôi trong 10 năm tới. Cùng với những tiến triển về kinh tế xã hội trên đất nước Nga tươi đẹp, nhân dân Việt Nam cũng đã giành được những thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới và phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế. Hơn nữa, những kinh nghiệm quí báu trong nhiều thập kỷ hữu nghị và hợp tác chặt chẽ; chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ của Việt Nam, cũng như chính sách thực tế, linh hoạt của chính quyền Nga, đã tạo đà vững chắc cho quan hệ Việt - Nga tiếp tục phát triển trong bối cảnh tình hình mới. Hai bên đã đặt nền móng cho quan hệ Việt - Nga trong giai đoạn mới, với việc ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Liên bang Nga năm 1994 nhân chuyến thăm Nga của Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Từ đó đến nay, hai nước thường xuyên trao đổi đoàn ở các cấp, qua nhiều kênh khác nhau với các chuyến thăm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội hai nước. Tháng 9/2000, Thủ tướng Phan Văn Khải thăm Nga và đã khai thông quan hệ kinh tế - thương mại giữa hai nước cho tương xứng với tiềm năng và quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa hai nước. Và tháng 3/2001, nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Nga V.Pu-tin, hai bên đã ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - LB Nga trong thế kỷ XXI. Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An cũng đã thăm Nga, qua đó tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước.

Với sự quan tâm thúc đẩy của Chính phủ hai nước, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Liên bang Nga đã liên tục tăng trong những năm qua, từ 573 triệu USD năm 2001 đến năm 2005 lần đầu tiên vượt mức 1 tỷ USD. Tuy nhiên Việt Nam nhập siêu lớn và kim ngạch trao đổi thương mại song phương chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại của mỗi nước (khoảng 0,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của Nga và 1,5% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam). Đến hết năm 2005, LB Nga có 47 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng số vốn 278 triệu USD. Việt Nam cũng có 11 dự án đầu tư sang Nga với tổng số vốn 38 triệu USD (chiếm 11% tổng số dự án của Việt Nam đầu tư ra nước ngoài), chủ yếu là hoạt động thương mại, chế biến thực phẩm, dệt may, sản xuất vật liệu xây dựng. Hợp tác năng lượng, dầu khí là lĩnh vực hợp tác truyền thống và hiệu quả giữa hai nước. Sau 25 năm xây dựng và phát triển, Liên doanh dầu khí Vietxopetro đã khai thác được hơn 150 triệu tấn dầu thô, hơn 13 tỷ m3 khí, đóng góp rất lớn cho ngân sách nhà nước. Nga tiếp tục tham gia tích cực vào việc nâng cấp và xây dựng các công trình thủy điện, nhiệt điện ở Việt Nam như nhà máy thủy điện Hòa Bình, Yaly, Sesan-3, Uông Bí... Hai bên đang nghiên cứu khả năng mở rộng hợp tác đầu tư chế biến nông sản, lắp ráp ô tô, khai thác than đá ở Việt Nam. Hợp tác giữa các địa phương hai nước cũng ngày càng trở nên sôi động, tích cực, qua đó tìm hiểu cơ hội hợp tác làm ăn trên cơ sở cùng có lợi. Ngoài ra, hai bên tiếp tục duy trì và mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo, văn hóa nhằm tăng cường sự hiểu biết, tình hữu nghị và sự hợp tác hiệu quả, thiết thực giữa hai nước. Hàng ngàn lưu học sinh Việt Nam đang học tập tại Nga và nhiều chương trình như: 'Những ngày tiếng Nga tại Việt Nam', 'Những ngày Văn hóa Việt Nam tại Nga'... được tổ chức thành công là những minh chứng sống động về tình hữu nghị thủy chung giữa hai dân tộc Việt - Nga.

Trong bối cảnh quan hệ Việt - Nga không ngừng được củng cố và phát triển, chuyến thăm của Thủ tướng M.Phờ-rát-cốp sẽ góp phần làm sâu sắc hơn tình hữu nghị Việt - Nga. Đây cũng là dịp quan trọng để hai bên bàn thảo các biện pháp thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư phát triển tương xứng với mong muốn, tiềm năng và mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa hai nước.