Thúc đẩy hệ thống đăng ký hộ tịch bao trùm và bền vững tại Đông Nam Á

Thúc đẩy hệ thống đăng ký hộ tịch bao trùm và bền vững tại Đông Nam Á
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu.

(PLVN) - Ngày 16/11, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp Việt Nam phối hợp với Ủy ban Kinh tế - Xã hội châu Á - Thái Bình Dương của Liên Hợp Quốc (UNESCAP), Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR), Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) và Tổ chức Y tế công cộng toàn cầu (Vital Strategies) tổ chức khai mạc Hội nghị lần thứ 3 Mạng lưới Chuyên gia Đăng ký hộ tịch khu vực Đông Nam Á, với chủ đề “Thúc đẩy hệ thống đăng ký hộ tịch và xác lập danh tính pháp lý mang tính bao trùm và bền vững”.

Diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 16-18/11, Hội nghị là diễn đàn để các quốc gia trong khu vực đánh giá tiến độ, kết quả đạt được; chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến và trao đổi về những thách thức trong triển khai hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch (CRVS). Các nội dung được quan tâm gồm chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu, nâng cao khả năng thích ứng của hệ thống, đồng thời bảo đảm các nhóm yếu thế, khó tiếp cận được thụ hưởng dịch vụ đăng ký hộ tịch.

Thông qua các phiên thảo luận và trao đổi chuyên môn, Hội nghị hướng tới xác định những ưu tiên, giải pháp thiết thực trong thời gian tới, đồng thời củng cố Mạng lưới Chuyên gia Đăng ký hộ tịch khu vực Đông Nam Á thành nền tảng hợp tác, chia sẻ kiến thức và học hỏi kinh nghiệm lâu dài giữa các quốc gia.

Các đại biểu tham dự Hội nghị.
Các đại biểu tham dự Hội nghị.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, đăng ký hộ tịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi cá nhân và công tác quản trị quốc gia. Đăng ký khai sinh không chỉ ghi nhận sự kiện một con người ra đời mà còn là cơ sở để Nhà nước công nhận, xác lập tư cách pháp lý của mỗi cá nhân. Trong khi đó, đăng ký khai tử và thông tin về nguyên nhân tử vong cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ hoạch định, thực hiện chính sách trong các lĩnh vực y tế, dân số và an sinh xã hội.

Theo Thứ trưởng, chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội để hiện đại hóa hệ thống đăng ký, thống kê hộ tịch. Việc kết nối, liên thông giữa cơ quan đăng ký hộ tịch với hệ thống y tế và quản lý định danh giúp nâng cao chất lượng dữ liệu, cải cách thủ tục hành chính, tăng hiệu quả cung cấp dịch vụ công theo phương châm “thu thập một lần, sử dụng nhiều lần”.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu mới về quản trị dữ liệu, khung pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích của người dân, năng lực đội ngũ thực hiện, tiêu chuẩn kỹ thuật, hạ tầng dữ liệu và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị Hội nghị tập trung rà soát những cải cách, đổi mới của các quốc gia trong tăng cường hệ thống CRVS, qua đó, trao đổi, chia sẻ giải pháp nâng cao khả năng thích ứng trước biến động dân số, xã hội, thiên tai, di cư và các tình huống khẩn cấp. Bên cạnh đó, cần trao đổi sâu về “chuyển đổi số, liên thông và chia sẻ dữ liệu” và các điều kiện để xây dựng hệ thống CRVS tích hợp, bền vững.

Đặc biệt, Hội nghị cần quan tâm đến những nhóm dân cư còn gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ đăng ký hộ tịch. Mục tiêu đăng ký hộ tịch toàn dân chỉ thực sự có ý nghĩa khi mọi người, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương, đều có cơ hội được đăng ký và xác lập định danh pháp lý, bảo đảm nguyên tắc “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho rằng, mỗi quốc gia có hệ thống pháp luật, mô hình quản lý và điều kiện phát triển khác nhau nên không thể áp dụng một mô hình chung cho tất cả. Tuy nhiên, thông qua trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác, các nước có thể tìm kiếm những giải pháp phù hợp, thúc đẩy tiến bộ chung của khu vực. Việt Nam cam kết tích cực phối hợp với các quốc gia ASEAN, cơ quan Liên Hợp Quốc, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển nhằm thúc đẩy đăng ký hộ tịch toàn dân, định danh pháp lý cho mọi người và nâng cao chất lượng dữ liệu hộ tịch.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam đánh giá các quốc gia Đông Nam Á đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong hiện đại hóa hệ thống đăng ký hộ tịch, củng cố định danh pháp lý và cải thiện chất lượng thống kê sinh tử. Công nghệ số và việc nâng cao chất lượng dữ liệu hành chính tạo cơ hội đáng kể để thúc đẩy quá trình này.

Ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.
Ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh công nghệ không phải là giải pháp duy nhất. Để phát huy hiệu quả chuyển đổi số, các hệ thống cần có khả năng tương tác, dữ liệu chính xác, kịp thời, trách nhiệm thể chế rõ ràng; đồng thời bảo vệ thông tin cá nhân và tránh tạo thêm rào cản đối với người thiếu kỹ năng số hoặc khó tiếp cận dịch vụ công.

Đại diện UNFPA nêu ba ưu tiên trong nỗ lực chung. Trước hết, bảo đảm mọi người đều được đăng ký và phản ánh trong dữ liệu, trong đó cần nhận diện, tháo gỡ rào cản đối với các nhóm dân cư khó khăn, dễ bị tổn thương. Thứ hai, nâng cao giá trị sử dụng của dữ liệu hành chính thông qua phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan đăng ký hộ tịch, y tế và thống kê, qua đó tạo lập số liệu đáng tin cậy, phục vụ kịp thời công tác hoạch định chính sách. Thứ ba, xây dựng niềm tin thông qua quản trị dữ liệu có trách nhiệm, bảo đảm quyền riêng tư, an toàn thông tin và quy trình minh bạch.

Ông Matt Jackson cho rằng, để thực hiện các ưu tiên này cần có cam kết mạnh mẽ của các quốc gia, đầu tư đầy đủ, cơ chế phối hợp hiệu quả và quan hệ đối tác chiến lược. Các cơ quan Liên Hợp Quốc và đối tác phát triển có thể hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực thể chế, thúc đẩy hợp tác và giúp các quốc gia chuyển cam kết thành kết quả cụ thể.

Bà Tanja Sejersen, chuyên gia thống kê, phụ trách lĩnh vực đăng ký và thống kê hộ tịch, đại diện UNESCAP phát biểu tại Hội nghị.
Bà Tanja Sejersen, chuyên gia thống kê, phụ trách lĩnh vực đăng ký và thống kê hộ tịch, đại diện UNESCAP phát biểu tại Hội nghị.

Trong khi đó, bà Tanja Sejersen, chuyên gia thống kê, phụ trách lĩnh vực đăng ký và thống kê hộ tịch, đại diện UNESCAP, nhấn mạnh con người phải là trọng tâm của công tác đăng ký hộ tịch. Đây là cơ sở để mỗi trẻ em được pháp luật công nhận từ khi sinh ra, mọi trường hợp tử vong được ghi nhận và mỗi cá nhân có thể chứng minh danh tính, tiếp cận các quyền, dịch vụ và chế độ bảo vệ.

Theo bà, hệ thống CRVS đáng tin cậy là nền tảng của hạ tầng công cộng kỹ thuật số, cung cấp dữ liệu phục vụ xây dựng hệ sinh thái định danh và cung cấp dịch vụ công hiệu quả, công bằng. Dữ liệu đăng ký khai sinh, khai tử và thông tin về nguyên nhân tử vong còn giúp Chính phủ ước tính dân số, mức sinh, mức chết; xác định nhu cầu dịch vụ, phân bổ nguồn lực, ứng phó với các vấn đề y tế công cộng và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.

Dù các quốc gia trong khu vực đã có nhiều tiến bộ trong hoàn thiện pháp luật, hiện đại hóa hệ thống và mở rộng dịch vụ số, việc tiếp cận những người dân ở vùng sâu, vùng xa và bảo đảm đăng ký phổ cập vẫn là thách thức. Người di cư, người tị nạn, người không quốc tịch, người khuyết tật và các nhóm yếu thế thường phải đối mặt với nhiều rào cản. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới, gắn kết cộng đồng và duy trì cam kết chính trị để bảo đảm không ai bị bỏ sót.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, Bộ Tư pháp phát biểu đề dẫn.
Ông Nguyễn Thanh Hải, Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, Bộ Tư pháp phát biểu đề dẫn.

Bà Tanja Sejersen cũng ghi nhận những cải thiện đáng kể của các quốc gia Đông Nam Á kể từ khi bắt đầu Thập kỷ CRVS, nhất là về đăng ký khai sinh, định danh pháp lý, dịch vụ đăng ký kỹ thuật số và phối hợp giữa các cơ quan hộ tịch, y tế, thống kê. Mạng lưới Chuyên gia Đăng ký hộ tịch khu vực Đông Nam Á có vai trò thúc đẩy những kết quả này thông qua chia sẻ thành công, kinh nghiệm và giải pháp phù hợp với từng bối cảnh quốc gia.

Các đại biểu trao đổi, thảo luận, tương tác tại Hội nghị.
Các đại biểu trao đổi, thảo luận, tương tác tại Hội nghị.

Tại Hội nghị, các đại biểu nghe giới thiệu kết quả Hội nghị Bộ trưởng lần thứ ba về CRVS tại châu Á - Thái Bình Dương và các cam kết khu vực; trao đổi về phát triển khả năng thích ứng của hệ thống CRVS, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm của các quốc gia...

H.Giang