Thúc đẩy chuyển đổi số thực chất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Cà Mau
Từ đổi mới quản trị, lựa chọn công nghệ phù hợp đến kết nối các nguồn lực hỗ trợ, Cà Mau đang từng bước thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hợp tác xã (HTX), hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tiết giảm chi phí và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, tại Cà Mau, quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn vốn, nhân lực công nghệ và tư duy quản trị.
Theo nghiên cứu của ThS. Huỳnh Tuấn Anh và TS. Lê Nhị Bảo Ngọc (Trung tâm Chuyển đổi số - Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau), khảo sát năm 2025 trên 200 đơn vị cho thấy, 100% doanh nghiệp có máy tính và kết nối Internet ổn định, nhưng chỉ 20% xem chuyển đổi số là quá trình đổi mới mô hình kinh doanh. Đáng chú ý, 36,8% chưa có chiến lược chuyển đổi số rõ ràng và hơn 52% chưa bố trí nhân sự chuyên trách công nghệ.
Những con số này cho thấy, khó khăn không chỉ nằm ở hạ tầng mà còn ở năng lực quản trị và sự chủ động của doanh nghiệp. Vì vậy, thay vì đầu tư dàn trải hoặc chạy theo công nghệ mới, doanh nghiệp cần xác định đúng nhu cầu, xây dựng lộ trình phù hợp và chuẩn bị nhân lực vận hành.
"Gỡ vướng" chính sách, lựa chọn công nghệ phù hợp

Theo Sở Tài chính tỉnh Cà Mau, Nghị định số 80/2021/NĐ-CP quy định hỗ trợ 50% chi phí tư vấn chuyển đổi số và 50% chi phí thuê, mua giải pháp công nghệ cho DNNVV theo các điều kiện quy định. Để tiếp cận chính sách, doanh nghiệp cần chủ động xác định nhu cầu, chuẩn bị hồ sơ, kinh phí đối ứng và nhân lực triển khai.
Ngành Thuế tỉnh cũng tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử, dịch vụ thuế điện tử, kết nối dữ liệu với các phần mềm quản lý, kế toán và bán hàng. Việc này góp phần giảm thao tác thủ công, hạn chế sai sót trong quá trình quản lý.
Thực tế tại Khu Du lịch sinh thái Cà Mau Eco cho thấy, ứng dụng công nghệ có hiệu quả khi xuất phát từ những vấn đề cụ thể trong hoạt động doanh nghiệp.
Bà Ngô Huỳnh Trang - Giám đốc Công ty TNHH Du lịch sinh thái Cà Mau cho biết, doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực như du lịch trải nghiệm, ẩm thực, vui chơi giải trí, tổ chức sự kiện và lưu trú. Khi quy mô hoạt động mở rộng, cách quản lý thủ công dần bộc lộ hạn chế. Thông tin giữa các bộ phận chưa đồng bộ, việc kiểm soát hàng hóa, tài chính và nhân sự gặp nhiều khó khăn.
Để khắc phục, doanh nghiệp từng bước ứng dụng nền tảng Base nhằm chuẩn hóa quy trình, phân công trách nhiệm, theo dõi tiến độ và tập trung dữ liệu. Phần mềm bán hàng cũng được nâng cấp, phân quyền theo từng vị trí. Bên cạnh đó, doanh nghiệp sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ xây dựng quy trình, biểu mẫu và mô tả công việc.
Theo bà Trang, các giải pháp bước đầu giúp thống nhất báo giá, chương trình phục vụ, rút ngắn thời gian xây dựng tài liệu và nâng cao khả năng kiểm soát công việc. Tuy nhiên, dữ liệu giữa các bộ phận vẫn chưa liên thông, kỹ năng công nghệ của nhân viên chưa đồng đều. Chi phí đầu tư còn cao, trong khi hiệu quả chưa được đo lường đầy đủ.
Do đó, doanh nghiệp mong muốn tỉnh tăng cường đào tạo kỹ năng ứng dụng AI theo từng ngành nghề, hỗ trợ bảo vệ tài sản số và có chính sách hỗ trợ chi phí sử dụng nền tảng công nghệ, tư vấn trong 2-3 năm. Theo bà Trang, trước khi ứng dụng công nghệ, doanh nghiệp cần chuẩn hóa tổ chức, quy trình và trách nhiệm của từng bộ phận. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với yêu cầu quản lý cụ thể.
Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp, việc lựa chọn giải pháp phù hợp với khả năng tài chính cũng rất quan trọng. Ông Trần Văn Bì - đại diện Dự án Bà Ngoại Homestay cho rằng, doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng dữ liệu khách hàng, quản lý đặt dịch vụ và chăm sóc khách hàng, qua đó giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng trung gian. Những đơn vị mới thành lập nên ưu tiên giải pháp có chi phí thấp, dễ sử dụng và được hướng dẫn vận hành để tiết kiệm nguồn lực, tập trung phát triển sản phẩm.

Trong lĩnh vực thủy sản, Công ty Cổ phần Phần mềm FAST cũng giới thiệu phần mềm quản trị chuỗi giá trị ngành tôm, hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu, kiểm soát nguyên liệu, chi phí, sản xuất và kho hàng. VNPT Cà Mau, Công ty Tin học Như Ý và Viettel Cà Mau cũng giới thiệu các giải pháp về hợp đồng điện tử, an toàn thông tin và vận hành Cổng hỗ trợ chuyển đổi số.
Đưa công nghệ đến HTX và hộ kinh doanh
Không chỉ DNNVV, các HTX và hộ kinh doanh cũng cần ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất, quản lý và tiêu thụ sản phẩm.
Theo Liên minh HTX tỉnh Cà Mau, toàn tỉnh hiện có 609 HTX với 35.389 thành viên, trong đó có 479 HTX nông nghiệp. Một số đơn vị đã sử dụng phần mềm kế toán, chữ ký số, hóa đơn điện tử, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng còn thấp. Chỉ khoảng 20% HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và khoảng 20% HTX đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử.
Thiếu vốn, trang thiết bị và nhân lực công nghệ đang là những trở ngại chính. Để cải thiện tình hình, Liên minh HTX tỉnh đề xuất xây dựng đề án chuyển đổi số kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030, thí điểm mô hình HTX số, đồng thời hỗ trợ đào tạo, trang thiết bị và nhân lực phụ trách chuyển đổi số.

Tại Cà Mau, nhiều giải pháp công nghệ cũng được giới thiệu nhằm phục vụ các ngành hàng chủ lực. Trường Đại học Bạc Liêu đề xuất ứng dụng logistics thông minh, blockchain trong truy xuất nguồn gốc và Internet vạn vật (IoT) trong nuôi trồng thủy sản. Các công nghệ này có thể hỗ trợ quản lý chuỗi sản xuất, theo dõi môi trường nuôi và cảnh báo rủi ro.
Đáng chú ý, Trung tâm Mekong STEM giới thiệu mô hình ứng dụng âm thanh kết hợp AI đánh giá chất lượng cua biển Cà Mau, đạt độ chính xác 95% trên dữ liệu kiểm thử và 88,93% trong thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả phân loại và giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm thương lái.
Với hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất thủ công và chủ thể OCOP, thương mại điện tử, mạng xã hội và nội dung số là những kênh quảng bá tiết kiệm chi phí, giúp mở rộng thị trường, kết nối tiêu thụ sản phẩm và thúc đẩy liên kết với du lịch địa phương.
Để chuyển đổi số thực chất, Cà Mau cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp với nhu cầu, năng lực từng nhóm đối tượng; tăng cường kết nối doanh nghiệp với đơn vị công nghệ, tư vấn lựa chọn giải pháp và đẩy mạnh đào tạo theo hướng thực hành, giúp doanh nghiệp, HTX chủ động vận hành sau hỗ trợ.
Doanh nghiệp và HTX cần ưu tiên số hóa các khâu thiết yếu như quản lý tài chính, hàng hóa, nhân sự, sản xuất, khách hàng và tiêu thụ sản phẩm. Việc lựa chọn công nghệ cần bảo đảm tiêu chí chi phí hợp lý, dễ sử dụng, an toàn dữ liệu và hiệu quả đo lường được.
Chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn hay công nghệ phức tạp, mà cần xuất phát từ việc giải quyết những khó khăn trong quản lý, sản xuất và kinh doanh. Qua đó, giúp tiết kiệm chi phí, thời gian, nâng cao năng suất, tạo nền tảng để DNNVV và HTX tại Cà Mau nâng cao năng lực quản trị, mở rộng thị trường và tăng sức cạnh tranh.