Thủ tướng Lê Minh Hưng: Sửa Luật Điện lực để bảo đảm an ninh năng lượng, huy động nguồn lực đầu tư

Hướng tới phát triển thị trường điện cạnh tranh

Chiều 20/10, tiếp tục Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã nghe Tờ trình, Báo cáo thẩm tra, thảo luận tại tổ về 3 dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Mạnh Hùng, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực kế thừa và sửa đổi chủ yếu 27 điều, bãi bỏ 3 điều; bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số từ, cụm từ, điểm, khoản của một số điều để bảo đảm thống nhất. Các nội dung trọng tâm gồm: đơn giản hóa thủ tục đầu tư dự án điện lực; bổ sung cơ chế đầu tư lưới điện truyền tải theo phương thức đối tác công tư; hoàn thiện chính sách phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới, điện gió ngoài khơi và điện rác. Dự thảo Luật hướng tới phát triển thị trường điện cạnh tranh, mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp, hoàn thiện cơ chế giá điện theo lộ trình xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng; rà soát điều kiện cấp phép hoạt động điện lực…

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, chỉ sửa đổi những vấn đề thực sự cấp thiết, đã đủ rõ, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; những chính sách mới, tác động lớn phải được đánh giá đầy đủ trước khi luật hóa; những vấn đề vượt thẩm quyền của Quốc hội phải báo cáo và xin ý kiến của cấp có thẩm quyền; quán triệt và thực hiện nghiêm các yêu cầu về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật

Ngay sau đó, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về 3 dự án Luật trên. Phát biểu thảo luận tại Tổ 3 (gồm các Đoàn: Hải Phòng, Hà Tĩnh, Lạng Sơn) về việc sửa đổi Luật Điện lực, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng cần rà soát, sửa đổi đồng bộ các quy định pháp luật có liên quan đến lĩnh vực điện lực. Đây là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh đất nước xác lập mục tiêu tăng trưởng hai con số, lấy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số làm động lực phát triển.

Theo Thủ tướng, để thực hiện mục tiêu này, nhu cầu đầu tư hạ tầng năng lượng sẽ rất lớn. Không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế, hệ thống điện còn phải đáp ứng yêu cầu phát triển các trung tâm dữ liệu, bao gồm Trung tâm Dữ liệu quốc gia, các trung tâm dữ liệu dự phòng và trung tâm dữ liệu của các Bộ, ngành, địa phương. Đồng thời, việc thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghệ cao cũng đòi hỏi phải bảo đảm nguồn cung điện ổn định, đáp ứng nhu cầu phát triển.

Thủ tướng nhấn mạnh, yêu cầu bảo đảm điện năng gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển đất nước và phát triển khoa học, công nghệ, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Điện lực là cần thiết để đáp ứng những yêu cầu mới, tạo cơ sở pháp lý cho việc huy động và phát triển các nguồn điện.

Hoàn thiện cơ chế để thu hút đầu tư, bảo đảm lợi ích hài hòa

Đề cập đến yêu cầu huy động nguồn lực đầu tư, Thủ tướng cho biết các dự án điện đòi hỏi thời gian triển khai dài và chi phí đầu tư lớn. Nhà đầu tư phải huy động vốn, trong đó có nguồn vốn vay từ các ngân hàng nước ngoài, nên cần một môi trường pháp lý minh bạch, có tính dự báo và bảo đảm an toàn cho khoản đầu tư.

Ở chiều ngược lại, Nhà nước phải bảo đảm quyền, lợi ích của mình và của người dân, nhất là trong việc tiếp cận điện với mức giá hợp lý. Do đó, việc sửa đổi Luật Điện lực cần tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích của nhà đầu tư với lợi ích của Nhà nước và Nhân dân. Nếu không giải quyết được những quan ngại chính đáng của nhà đầu tư, sẽ khó huy động được nguồn lực lớn để phát triển ngành điện.

Về cơ cấu nguồn điện, Thủ tướng lưu ý cần tính toán hợp lý tỷ trọng của từng loại hình. Trong bối cảnh thủy điện đã đến giới hạn phát triển theo báo cáo của Bộ Công Thương, còn việc phát triển nhiệt điện phải tính đến cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, cần quan tâm đến các nguồn điện như khí trong nước, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời và điện gió ngoài khơi.

Theo Thủ tướng, mỗi loại hình nguồn điện có đặc điểm và chi phí khác nhau. Chẳng hạn, nguồn điện LNG có thể làm tăng giá điện, do đó cần cân đối cơ cấu nguồn điện một cách hợp lý, bảo đảm hiệu quả và phù hợp với yêu cầu phát triển. Đây cũng là một trong những vấn đề cần được xem xét khi sửa đổi Luật Điện lực.

Cùng với cơ chế đầu tư, cải cách thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết. Thủ tướng dẫn thông tin từ các nhà đầu tư nước ngoài cho biết, thủ tục hành chính để triển khai một dự án điện gió ngoài khơi có thể kéo dài tới 10 năm. Nếu cải cách thủ tục hiệu quả, thời gian này có thể rút ngắn một nửa, còn khoảng 5 năm.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Điện lực cần được thực hiện đồng bộ với những điều chỉnh pháp luật liên quan, trong đó có Luật Dầu khí đã được sửa đổi, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc huy động các nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực năng lượng.

Một nội dung khác được Thủ tướng lưu ý là cần xem xét kỹ các điều kiện đầu tư và cơ chế phân bổ rủi ro đối với những dự án điện có quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc bảo đảm lợi ích quốc gia và lợi ích của người dân phải được đặt lên hàng đầu, đồng thời cần có cơ chế phù hợp để xử lý các rủi ro của nhà đầu tư. Nếu khuôn khổ pháp lý thiếu minh bạch, chưa rõ ràng hoặc chưa tạo được sự tin tưởng, Việt Nam sẽ khó huy động các nhà đầu tư lớn tham gia phát triển những dự án năng lượng đòi hỏi vốn đầu tư rất cao.

Đây cũng là vấn đề được các nhà đầu tư quan tâm khi đánh giá khả năng triển khai Quy hoạch điện VIII sau điều chỉnh. Vì vậy, việc hoàn thiện Luật Điện lực không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc trước mắt mà còn phải tạo nền tảng pháp lý rõ ràng, ổn định, góp phần thu hút đầu tư và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Kết thúc phần phát biểu, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Điện lực. Đồng thời, cơ quan soạn thảo cần rà soát, cập nhật các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn, bảo đảm những nội dung mới được sửa đổi trong Luật được cụ thể hóa đồng bộ trong các văn bản hướng dẫn.