Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh: Tổng rà soát phải tạo đầu vào cụ thể cho quá trình hoàn thiện thể chế
(PLVN) - Tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh sáng 18/9, Trưởng Đoàn kiểm tra việc triển khai thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhấn mạnh yêu cầu tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải được thực hiện thực chất, toàn diện, xuất phát từ yêu cầu quản lý và thực tiễn phát triển của từng lĩnh vực, qua đó tạo đầu vào cụ thể cho quá trình hoàn thiện thể chế.
Tiếp Đoàn kiểm tra có Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy và đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ.
Rà soát 301 văn bản, kiến nghị xử lý 71 văn bản
Qua tổng rà soát sơ bộ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổng hợp 301 văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi trách nhiệm tổng rà soát của Bộ. Trong số này, Bộ kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ một phần 46 văn bản; đề xuất thay thế toàn bộ 9 văn bản và bãi bỏ toàn bộ 16 văn bản. Đồng thời, Bộ đề xuất ban hành mới 12 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 2 văn bản được đề xuất ban hành ở cấp độ có hiệu lực pháp lý cao hơn.
Từ kết quả rà soát bước đầu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch định hướng tiếp tục tinh gọn, hoàn thiện cấu trúc hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, thống nhất, minh bạch và khả thi; giảm tầng nấc, hạn chế chồng chéo, mâu thuẫn và loại bỏ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn.
Đối với báo cáo chuyên đề về phát triển văn hóa, Bộ tiếp tục rà soát theo hướng phản ánh đầy đủ, thực chất tác động của các quy định pháp luật đến mục tiêu phát triển văn hóa, qua đó nhận diện chính xác những quy định cần xử lý, những điểm nghẽn và nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.
Từ kết quả tổng rà soát, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị Ban Chỉ đạo tiếp tục quan tâm, chỉ đạo các Bộ, ngành Trung ương và địa phương thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam và khai thác hiệu quả các nguồn lực cho phát triển văn hóa. Đây cũng là cơ sở để thực hiện yêu cầu tại Nghị quyết số 80-NQ/TW về việc đưa văn hóa thấm sâu vào các quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án, bảo đảm đồng bộ với các chính sách, giải pháp đột phá về phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Các thành viên Đoàn kiểm tra đề nghị Bộ tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện báo cáo, trong đó làm rõ và chuẩn hóa kết quả rà soát đến từng điều, khoản, điểm của văn bản. Bộ cũng được đề nghị tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các đối tượng chịu tác động, đồng thời rà soát lại các đề xuất xử lý trên cơ sở ý kiến góp ý và thực tiễn thi hành, bảo đảm mỗi kiến nghị đều có căn cứ và khả thi.
Một yêu cầu quan trọng khác là tập trung vào những quy định thực sự có vấn đề và những điểm nghẽn về thể chế cần tháo gỡ, hạn chế việc đánh giá, kiến nghị xử lý dàn trải hoặc chưa đủ cơ sở. Phương án xử lý đối với từng văn bản, từng vấn đề cũng cần được xác định rõ là sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ, ban hành mới hay giữ nguyên, bảo đảm thống nhất giữa nội dung đánh giá, nguyên nhân và phương án xử lý.
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy khẳng định, xây dựng và hoàn thiện pháp luật, thể chế trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch đã được Ban Thường vụ và Lãnh đạo Bộ xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu ngay từ đầu nhiệm kỳ, chứ không phải chỉ đến khi triển khai tổng rà soát mới được đặt ra.
Theo Thứ trưởng, Bộ đã chủ động chỉ đạo các cơ quan, đơn vị xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cần hoàn thiện trong nhiệm kỳ Quốc hội, đồng thời đề xuất đưa vào chương trình lập pháp. Vì vậy, tổng rà soát lần này được xác định là một khâu trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện thể chế theo chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Ban Chỉ đạo, nhằm nhận diện đầy đủ những điểm còn bất cập để tiếp tục xử lý.
Đặc biệt, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh cách tiếp cận của Bộ đối với đợt tổng rà soát: “làm cho chính mình”, không làm qua chuyện, không làm đối phó. Mục tiêu là tháo gỡ những bất cập, điểm nghẽn, vướng mắc trong hệ thống pháp luật; khắc phục tình trạng chồng chéo, đồng thời không để phát sinh khoảng trống pháp luật trong các lĩnh vực quản lý.
Thứ trưởng cho biết, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, với phạm vi rộng và tính tổng hợp cao. Riêng lĩnh vực văn hóa đã bao gồm nhiều chuyên ngành như di sản văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, văn hóa cơ sở, thư viện, gia đình; bên cạnh đó còn có thể thao, du lịch và các lĩnh vực liên quan. Nhiều vấn đề trong số này có sự giao thoa với phạm vi quản lý của các bộ, ngành khác, đặt ra yêu cầu cao về tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Qua rà soát, Bộ nhận thấy hệ thống văn bản trong lĩnh vực quản lý vẫn còn “cồng kềnh” nhất định, một số quy định còn chồng chéo và cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp hơn với thực tiễn, nhất là yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và phát triển thị trường trong thời gian tới.
Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cũng thống nhất với yêu cầu tiếp tục bổ sung số liệu, đánh giá sâu hơn mức độ thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về văn hóa. Bộ sẽ tiếp tục rà soát để không bỏ sót những chủ trương, chính sách cần được nghiên cứu, thể chế hóa nhằm phục vụ hiệu quả công tác quản lý và phát triển ngành.
Tiếp thu các ý kiến của đoàn kiểm tra, Thứ trưởng khẳng định sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn nâng cao hơn nữa trách nhiệm, hoàn thiện số liệu, biểu mẫu và nội dung báo cáo, bảo đảm thống nhất, đúng tiến độ và chất lượng theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo.
Nghiên cứu kỹ những cơ chế thử nghiệm, thí điểm trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch
Ghi nhận kết quả triển khai tổng rà soát tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá công tác tổ chức thực hiện đã được tiến hành toàn diện, thực chất, thực sự là một đợt tổng kiểm kê hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch.
Theo Thứ trưởng, một điểm đáng ghi nhận nữa là Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trực tiếp làm Tổ trưởng và chỉ đạo công tác rà soát. Điều này thể hiện rõ trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời phù hợp với yêu cầu của Ban Chỉ đạo về việc người đứng đầu cơ quan phải chịu trách nhiệm đối với kết quả rà soát.
Đồng tình với quan điểm của Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy rằng tổng rà soát là “làm cho chính mình”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng đây phải là nhận thức xuyên suốt. Nếu các Bộ, ngành, địa phương đều coi đây là công việc phục vụ trực tiếp cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình thì kết quả rà soát sẽ không dừng ở việc đáp ứng một yêu cầu kiểm tra, báo cáo, mà trở thành cơ sở để xử lý những vấn đề thực tế.
Thứ trưởng đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục rà soát theo hướng toàn diện cả về lĩnh vực và văn bản, bảo đảm không bỏ sót lĩnh vực nào, trong từng lĩnh vực cũng không bỏ sót văn bản nào; đồng thời áp dụng đầy đủ 6 tiêu chí rà soát đối với từng nhóm lĩnh vực. Các kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới văn bản cũng cần được cụ thể hóa trong phụ lục, chỉ rõ cần sửa đổi nội dung nào, xử lý ra sao để tạo đầu vào thiết thực cho quá trình hoàn thiện pháp luật sau này.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cũng nhấn mạnh rằng yêu cầu quan trọng hơn là đưa thực tiễn vào trung tâm của quá trình rà soát và hoàn thiện thể chế. Theo ông, không nên quá chú trọng vào việc làm cho báo cáo “đồ sộ”, cầu kỳ về cấu trúc mà phải chỉ ra được những vấn đề pháp luật đang đặt ra trong thực tế, những cơ chế nào đang vướng mắc và cần được tháo gỡ như thế nào.
“Luật pháp phải điều chỉnh từ thực tiễn, nó phải đúc kết từ thực tiễn thì mới phát huy được nguồn lực”, Thứ trưởng nêu quan điểm.
Từ cách tiếp cận này, Thứ trưởng đề nghị Bộ nghiên cứu kỹ những cơ chế thử nghiệm, thí điểm, trong đó có các mô hình liên quan đến công nghiệp văn hóa, nghệ thuật, thể thao, du lịch; đồng thời xem xét những vấn đề như hợp tác công - tư, khai thác các công trình thể thao, văn hóa để tìm ra cơ chế phù hợp với thực tiễn. Theo Thứ trưởng, pháp luật không chỉ tạo ra khuôn khổ để quản lý mà còn phải tạo điều kiện để các nguồn lực được vận hành và phát huy hiệu quả.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị trong quá trình hoàn thiện báo cáo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường tham vấn các đối tượng chịu tác động, hiệp hội ngành nghề và chuyên gia theo từng lĩnh vực. Với đặc thù các lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, du lịch có tính chuyên sâu và tương đối độc lập, việc lấy ý kiến theo từng nhóm vấn đề sẽ giúp đánh giá sát hơn tác động của pháp luật và nhận diện những điểm cần sửa đổi.
Một yêu cầu khác được Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh lưu ý là không chờ Trung ương xử lý đối với những văn bản đã hết hiệu lực, mâu thuẫn, chồng chéo thuộc thẩm quyền của Bộ hoặc địa phương. Những vấn đề thuộc thẩm quyền thì cần chủ động xử lý, đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý hoặc yêu cầu địa phương hoàn thiện.
Đặc biệt, kết quả của đợt tổng rà soát không nên dừng ở báo cáo. Thứ trưởng đề nghị đến thời điểm báo cáo tiếp theo phải thống kê được bao nhiêu văn bản đã được các bộ, ngành, địa phương và Chính phủ chủ động xử lý từ chính kết quả của đợt rà soát. Thứ trưởng quan niệm, đây mới là những kết quả đầu ra cụ thể, phản ánh giá trị thực chất của quá trình tổng rà soát và tạo cơ sở cho bước hoàn thiện thể chế tiếp theo…