Thu nhập của nghệ sĩ nhạc hàn lâm: Choáng!

Nhìn từ bên ngoài, ai cũng cho rằng nhạc hàn lâm là đẳng cấp, nhưng thực tế, thu nhập của họ lại thua một ca sĩ hát lót, mới vào nghề.

Những bất cập này là một trong những lý do khiến đời sống nghệ thuật hàn lâm không sôi động như các nghệ thuật biểu diễn khác.

52 năm mới hưởng hết bậc lương

Theo quy định, bảng lương của các nghệ sĩ của các nhà hát giao hưởng, nhạc kịch hiện nay được chia làm ba ngạch với 26 bậc lương. Nếu bậc lương được nâng theo thời gian cống hiến theo quy định, thì một nghệ sĩ phải mất 52 năm làm nghề mới hưởng bậc lương “trần” này.

Tại Nhà hát giao hưởng nhạc vũ kịch TP HCM (HBSO), chỉ có duy nhất NSND Tạ Bôn được hưởng lương của diễn viên bậc một, dù HBSO hiện tại có đến ba NSND và 5 NSƯT. Theo nhạc sĩ Tuấn Anh, trưởng dàn giao hưởng HBSO, hầu như không có ngành nghề nào mất nhiều thời gian đào tạo như với các nhạc sĩ giao hưởng, thính phòng. Quy trình đào tạo phải bắt đầu từ sơ cấp, sau đó là trung cấp rồi mới là đại học, tổng cộng mất 15 năm. Thế nhưng sau khi ra trường, mức thu nhập của họ lại rất bấp bênh và cực kỳ thấp.

Để được đứng trên sân khấu thế này, nghệ sĩ phải mất 15 năm đào tạo nhưng chỉ nhận được vài trăm ngàn cho buổi diễn.

Điều đáng nói, nếu một nghệ sĩ nào muốn đầu quân về HSBO đều phải chịu mức lương bậc một theo quy định của nhà nước cho dù nghệ sĩ đó đã thành danh ở đơn vị khác hay có nhiều năm tu nghiệp ở nước ngoài và gặt hái được nhiều thành công trong chuyên môn. Cụ thể nhất là trường hợp của nhạc sĩ Việt Anh, tác giả của một số ca khúc nổi tiếng, sau khi du học tự túc ba năm tại New Zeland, anh vẫn phải chịu mức lương bậc một khi về HBSO. “Chính vì điều đó mà các nghệ sĩ giỏi hầu như không thích vào biên chế”, nhạc sĩ Võ Đăng Tín, Giám đốc HBSO cho biết.

Chẳng những thế, theo quy định, để vào biên chế của HBSO, các nghệ sĩ bắt buộc phải có hộ khẩu tại TP HCM. Đây là rào cản vô lý làm cho các nghệ sĩ tài năng không thể đến với đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, góp phần tạo nên sự bất cập trong hoạt động nghề hiện nay.

10.000 đồng cho một buổi tập

Một trong những bất cập của quy định nữa nằm ở thù lao biểu diễn cho các nghệ sĩ. Thường một buổi tập các nghệ sĩ sẽ được hưởng 10.000 đồng. Riêng các NSƯT thì có khá hơn, 50.000 đồng/buổi tập. Trong khi đó, để tham gia một buổi hòa nhạc thính phòng, các nghệ sĩ múa phải tập 15 ngày, còn các nghệ sĩ khác là 10 ngày nhưng thù lao đêm diễn chỉ khoảng 600.000 đồng đối với một nghệ sĩ đã tốt nghiệp 15 năm. Trong khi đó, số lượng các buổi biểu diễn này mỗi tháng hầu như chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Để đảm bảo được đời sống cá nhân của các nghệ sĩ, nhà hát đã tạo điều kiện bằng cơ chế mở, để các nghệ sĩ có thể tham gia biểu diễn thêm cho các chương trình bên ngoài hoặc các lời mời biểu diễn ở nước ngoài để tăng thêm thu nhập. Nhưng thực tế, những điều này chỉ mang tính tương đối bởi các show diễn nước ngoài thì rất hiếm, còn đất sống của nghệ thuật hàn lâm tại Việt Nam không nhiều. Hậu quả là một số nghệ sĩ phải tìm thêm nghề “tay trái”, hoặc chuyển nghề khác.

Ông Nguyễn Đăng Chương, Cục phó Cục nghệ thuật biểu diễn thừa nhận: “Các quy định về thù lao cho các nghệ sĩ hiện không còn hợp lý. Bên cạnh đó, chế độ khuyến khích tài năng hầu như lại không có. Điều này khiến đời sống của các nghệ sĩ càng khó khăn”.

Thực tế, nghệ thuật hàn lâm hiện chưa có đất sống tại Việt Nam, kéo theo chương trình biểu diễn không nhiều, tạo nên hệ lụy là đời sống của các nghệ sĩ không được hưởng đúng với tài năng và công sức mà họ bỏ ra. Nhưng, một phần nào đó, chính cơ chế, quy định quá cũ này đã tạo nên sự “èo uột” của nghệ thuật hàn lâm hiện nay.