Thu hồi xe: Chưa phải “chuyện nhà mình”

Khi thị trường ô tô Việt Nam bắt đầu phát triển mạnh mẽ cũng là khi người ta bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến “sự lạ” là trong khi câu chuyện thu hồi xe (recall) ở các nước đã trở thành bình thường thì ở Việt Nam lại thật hiếm hoi, thậm chí có thể coi là chưa có.

Các tin liên quan

Những điều nên biết về “Recall”

Phải chăng các sản phẩm ô tô được sản xuất và lắp ráp tại Việt Nam có chất lượng hoàn hảo đến mức không có lỗi hay các hãng ô tô trong nước vẫn chưa quan tâm đến quyền lợi của khách hàng?

Chuyện lớn ở… “bên ngoài”

Tại các quốc gia có ngành công nghiệp ô tô hoặc thị trường ô tô phát triển, việc các dòng sản phẩm được các hãng sản xuất thu hồi do có lỗi đã trở thành chuyện bình thường. Việc thu hồi xe không đơn giản chỉ là để khắc phục những sai sót trong quá trình thiết kế và sản xuất mà còn thể hiện trách nhiệm và sự tôn trọng của nhà sản xuất đối với khách hàng.

Nissan từng thu hồi hơn 140.000 chiếc Altima

Ở một góc độ khác, trong một nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các nhà sản xuất, có sự bình đẳng giữa đối tượng cung và đối tượng cầu, thì việc thu hồi sản phẩm do có lỗi là một hành động khôn khéo hơn cả. Bởi lẽ, nếu anh không thực hiện tốt, nguy cơ bị mất thị phần vào các đối thủ khác là rất lớn; và ngay trước mắt, anh có thể sẽ bị mất một khoản tiền lớn hơn rất nhiều so với chi phí thu hồi và khắc phục nếu bị khách hàng kiện ra tòa.

Do đó, mặc dù mỗi đợt thu hồi xe các hãng ô tô đều mất hàng triệu thậm chí hàng tỷ USD song nếu phát hiện sản phẩm có lỗi mang tính hệ thống, các hãng xe không thể không tiến hành thu hồi.

Thử điểm qua vài đợt thu hồi xe tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới là Mỹ trong nửa đầu năm 2007 để thấy rõ câu chuyện này: Volkswagen thu hồi hơn 1 triệu chiếc New Beetle do lỗi ở một số xe công tắc đèn phanh, Toyota thu hồi hơn 533.000 chiếc Sequoia do lỗi khớp Rô-tuyn lái; DaimlerChrysler thu hồi gần 150.000 chiếc Jeep Liberty do lỗi ở hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa, Nissan thu hồi hơn 140.000 chiếc Altima do lỗi hở phần đầu xe dẫn đến nguy cơ gây cháy, Hyundai thu hồi hơn 128.000 chiếc Tucson do thiếu sót ở túi khí, Suzuki thu hồi gần 76.000 chiếc Forenza và Reno do lỗi ở dây đai an toàn ghế trước General Motors (GM) thu hồi hơn 17.000 chiếc Chevrolet Aveo do thiếu sót ở hệ thống dẫn nhiên liệu…

“Chuyện nhỏ” ở Việt Nam

Những quyết định thu hồi xe của các tập đoàn ô tô thế giới gần đây nhất cũng đã bắt đầu liên quan đến Việt Nam.

Quyết định thu hồi 10.177 chiếc Chevrolet Captiva của GM

Đầu tiên có thể kể đến là quyết định thu hồi 10.177 chiếc Chevrolet Captiva của GM (ở một số thị trường dòng xe này có tên gọi Winstorm) hồi tháng 5/2007 do lỗi tay lái trợ lực. Đối tượng bị thu hồi là những chiếc xe sản xuất trong khoảng thời gian từ 1/6 đến 26/10/2006. Trước đó, hãng tin Reuters cũng cho biết đầu năm 2007 GM cũng đã từng thu hồi 46.000 chiếc Captiva sản xuất từ 11/4 đến 14/12/2006 vì lỗi chân phanh.

Ngay sau đó liên doanh Vidamco, doanh nghiệp lắp ráp và phân phối Chevrolet Captiva tại Việt Nam, đã cho biết là không nhận được thông tin yêu cầu thu hồi Công ty GM-Daewoo Hàn Quốc và khẳng định Chevrolet Captiva tại Việt Nam sẽ không nằm trong số xe bị thu hồi.

Tập đoàn Huyndai Hàn Quốc đã bị Bộ Giao thông Hàn Quốc buộc thu hồi gần 6.300 xe Veracruz

Tiếp theo, tháng 8/2007 tập đoàn Huyndai Hàn Quốc đã bị Bộ Giao thông Hàn Quốc buộc thu hồi gần 6.300 xe Veracruz vì vi phạm hệ thống tiêu chuẩn an toàn quốc gia. Ngay sau đó, Công ty Cổ phần Hyundai Việt Nam (HMV), đã thông báo số xe bị yêu cầu thu hồi này là do lỗi bơm nhiên liệu. Đây là lô hàng sản xuất nội địa trong khoảng thời gian từ 13/1 đến 12/6, lắp động cơ diesel. Các sản phẩm Veracruz mà HMV nhập khẩu và phân phối tại Việt Nam có ngày xuất xưởng từ 20/7 đến 30/7, ngoài thời hạn yêu cầu thu hồi của cơ quan chức năng Hàn Quốc và vì vậy không nằm trong diện thu hồi.

Ngày 7/9, Tập đoàn Honda Nhật Bản đã thông báo sẽ thu hồi để sửa chữa 22.881 chiếc Civic và Civic Hybrid tại Nhật

Hay như mới đây nhất, ngày 7/9, Tập đoàn Honda Nhật Bản đã thông báo sẽ thu hồi để sửa chữa 22.881 chiếc Civic và Civic Hybrid tại Nhật do lỗi phanh và công-tơ-mét. Sau đó, Công ty Honda Việt Nam cũng đã khẳng định xe Civic lắp ráp tại Việt Nam không nằm trong phạm vi xe Honda Civic được thu hồi ở Nhật Bản.

Đó chỉ là 3 trong số nhiều ví dụ gần đây nhất.

Một tiền lệ rất rõ ràng là hễ mẫu xe nào ở nước ngoài bị thu hồi thì ngay sau đó nhà sản xuất hoặc phân phối mẫu xe đó tại Việt Nam liền thông báo không thuộc diện bị thu hồi. Và trên thực tế, cho đến nay chỉ duy nhất có Toyota Việt Nam từng một lần yêu cầu thu hồi để sửa lỗi cho 4.600 chiếc xe các loại vào tháng 10/2004. Cũng trong tháng này, Toyota Việt Nam đã đề nghị 560 chủ xe Altis tới các ga ra để sửa chữa khi phát hiện vòng cao su nối độn (joint cao su) có thể bị hở và làm xăng bay mùi. Còn kể từ đó cho đến nay, chưa một hãng xe trong nước nào tiến hành thu hồi hay sửa lỗi cho các mẫu xe mình cung cấp.

Vì sao vậy?

Đây là câu hỏi chưa bao giờ có được lời đáp “danh chính ngôn thuận” từ phía hãng xe hay cơ quan chuyên ngành nào. Điều này đã tạo nên không ít những bức xúc trong dư luận.

Tuy nhiên, theo giải thích của một số chuyên gia kinh tế, hiện tượng các nhà sản xuất hay phân phối ô tô Việt Nam chưa từng thu hồi xe có nguyên nhân quan trọng nhất chính là từ các khách hàng.

Người dân Việt Nam không chỉ được coi là giới tiêu dùng “thoáng” nhất khi mua ô tô bởi họ chấp nhận mức giá cao hơn nhiều so với chất lượng và giá trị thực của xe mà còn vô cùng dễ dãi khi sẵn sàng im lặng với những lỗi, những sai sót ở sản phẩm và dịch vụ họ đang sử dụng. Có thể nhiều trường hợp bản thân người sử dụng không biết được lỗi đó là do nhà sản xuất hay do quá trình vận hành của mình, từ đó họ ậm ừ cho qua chuyện.

Điều này có thể dễ dàng nhận thấy trong những trường hợp xe gặp lỗi khi đang vận hành hoặc một số bộ phận hay chức năng không hoạt động khi gặp sự cố giao thông mà cuối cùng đều rơi vào im lặng, có chăng là nhận được những khoản bồi thường “kín”.

Một điểm nữa là cho đến nay người tiêu dùng Việt Nam vẫn thường ngại hoặc chưa có thói quen kiện các nhà sản xuất và phân phối. Đó có thể là do họ ngại phiền phức hoặc lo mình sẽ thành “con kiến kiện củ khoai”. 

Nhìn từ quan điểm thị trường, nguyên nhân cơ bản nhất chính là ngành ô tô Việt Nam vẫn chưa phát triển trọn vẹn hình hài. Nếu như ở các quốc gia có ngành công nghiệp ô tô, có thị trường ô tô phát triển, những lỗi dẫn đến quyết định thu hồi của các hãng xe có thể là do khách hàng phát hiện, do bản thân các hãng hay do một cơ quan, tổ chức chuyên ngành nào đó phát hiện và thông báo. Trường hợp lỗi được xác định do nhà sản xuất, nếu nhà sản xuất không thu hồi thì khách hàng sẽ khởi kiện và các cơ quan quản lý chuyên ngành sẽ yêu cầu thu hồi và tiến hành phạt.

Còn ở Việt Nam, trong khi các khách hàng vẫn còn “e dè”, các hãng xe cũng chẳng dại gì tự rước thiệt thòi vào thân thì hầu như chưa có cơ quan chuyên ngành nào quan tâm đến vấn đề này hoặc nếu có quan tâm thì cũng chưa đủ lực lượng, chưa đủ năng lực để thẩm định.

Rốt cuộc là chuyện thu hồi xe do lỗi ở Việt Nam vẫn còn là chuyện xa vời và người sử dụng xe thì vẫn tiếp tục bằng lòng với những chiếc xe có lỗi. 

• Chiêu Quân – Hàn Ngọc