Thú chơi cây đại cảnh- Rừng bị thảm sát

Phá rừng… tìm cổ thụ

Những năm gần đây, ở Hải Phòng nổi lên phong trào chơi cây đại cảnh. Không chỉ các “đại gia” mà nhiều nhà hàng, khách sạn, cơ quan, công sở cũng “sính” thú chơi này. Cây càng lâu năm, càng to, càng thể hiện đẳng cấp của người chơi. Thú chơi này  hình thành “đội quân” chuyên đi săn lùng cây đại thụ trong rừng sâu. Danh sách cây đại thụ đang được săn lùng ráo riết thuộc họ “tam đa”: sung, sanh, đa, lộc vừng và một số loại khác như bằng lăng, me, tràm, si, bồ đề… Sở dĩ khách hàng thích loại cây này vì theo quan niệm của người phương Đông, đó là những loại cây tượng trưng cho sự phú quý, sung túc, trường tồn. Còn ở góc độ sinh học, đây là những loại cây có sức sống dẻo dai, tán rộng, đẹp, lá xanh. Mỗi cây đại cảnh có giá vài chục triệu đồng. Có loại lên tới vài trăm triệu đồng tùy thuộc vào bộ rễ, dáng và thế của cây. Vì vậy, đội quân “săn cây” ngày càng nhiều, tỏa đi khắp các hang cùng ngõ hẻm để lùng sục cây cổ thụ. Điều này chứng tỏ rừng xanh đang bị hạ sát thê thảm hơn. Anh Đào Quang Thái, quê ở xã Tam Hưng (Thủy Nguyên), một “thợ săn cây”, cho biết: “Săn cây cổ thụ không đơn giản, phải khăn gói lùng sục khắp các cánh rừng, ngọn núi. Ở Hải Phòng, cây cổ thụ không nhiều, nên phải lùng tận cánh rừng ở một số tỉnh lân cận như Ninh Bình, Nam Định hoặc vào tận miền Trung. Sau khi “tăm” được cây đẹp là đến công đoạn chuẩn bị đồ nghề để hạ cây. Thông thường, đồ nghề là xà beng, xẻng, rìu, ròng rọc, máy cưa, xe tự chế và nhiều đồ chuyên dụng . Ngoài lực lượng có sẵn, chúng tôi thuê nhân công địa phương tham gia đào bới, và vận chuyển cây từ núi xuống”.

Theo anh Thái, để đào tận gốc một cây cổ thụ, việc đầu tiên là phải “dọn đường”, triệt hạ tất cả  cây trong phạm vi hàng chục mét rồi mới đào. Đào xong, cắt bỏ cành và rễ không cần thiết, sau đó cho cây lên xe kéo chuẩn bị “hạ sơn”. Đây là công đoạn vất vả và nguy hiểm nhất của những “thợ săn cây”, bởi ngoài việc phải huy động nhiều nhân công cần có kỹ thuật, kinh nghiệm và sự khéo léo của mỗi người, bởi chỉ cần sơ sểnh một chút là xảy ra tai nạn nguy hiểm…

Nghề chơi…

Chị Mai, chủ cơ sở chuyên cung ứng cây đại cảnh ở đường Miếu Hai Xã (quận Lê Chân) giới thiệu với chúng tôi vườn cây đại cảnh của chị và cho biết: "Nguồn hàng chủ yếu là mua lại những cây đã hoàn thiện từ các địa phương khác hoặc tìm và trồng mới. Loại cây thuộc nhóm thứ nhất thường không nhiều, chủ yếu là đặt người bản địa tìm trong rừng hoặc trực tiếp thuê nhân công đến tận nơi đào bới. Do rừng Hải Phòng không có cây cổ thụ nên hàng chục cây si, sung, đa, lộc vừng vừa trồng kia phải mang từ Hà Nam, Ninh Bình, Hòa Bình về đấy. Chỉ tính riêng tiền công thuê đào gốc và vận chuyển đã  vài chục triệu đồng."

Chị Mai cho biết thêm, cây đại cảnh càng có tuổi, có thân cây to, rễ sù sì, dáng đẹp càng có giá, bởi với loại cây này không thể uốn theo ý muốn mà phải dựa vào dáng tự nhiên. Khi vận chuyển, những cành không cần thiết sẽ bị cắt bỏ, sau đó đào gốc và thuê xe chở về. Khi về đến vườn, phía đầu các rễ bị cắt sẽ được tẩm dung dịch kích thích mọc rễ rồi đem trồng. Sau khi trồng, thân cây được quấn một lớp bao tải dày và giăng lưới đen phía trên nhằm giảm quá trình thoát hơi nước cho cây. Khoảng 3-4 tháng, cây bắt đầu đâm chồi. Giai đoạn cuối cùng là tạo dáng cho cây. Những cây có thế “phụ tử”, rồng bay, thác đổ hay “tam cương, ngũ thường” được nhiều người săn lùng nên bán rất được giá”.

…Và hậu quả

Thú chơi cây đại cảnh giúp nhiều người phất lên nhờ kinh doanh mặt hàng này nhưng cũng khiến rừng ngày càng bị tàn phá nặng nề hơn, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Hầu hết  đồi núi, sông ngòi ở nước ta đều có độ dốc lớn, vì vậy cây rừng là tấm lá chắn bám chắc vào đất, giữ đất, hạn chế dòng nước lũ. Khi cây cổ thụ bị đào bứng tận gốc, cây chưa trưởng thành cũng bị tàn sát, tấm lá chắn bị tàn phá, rừng bị sa mạc hóa, tai họa ập xuống là điều dễ thấy. Cơn lũ khủng khiếp mà người dân miền Trung vừa gánh chịu trong cơn bão số 10, 11 vừa rồi gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng, hàng nghìn gia đình chịu cảnh màn trời chiếu đất, hàng trăm người thiệt mạng và vụ lở núi Nước Vin (tỉnh Quảng Nam) làm 13 người chết chính là hậu quả từ việc cây rừng bị thảm sát ….

Đã đến lúc chính quyền địa phương nơi có rừng và lực lượng kiểm lâm cần có giải pháp cấp bách siết chặt quản lý, có biện pháp xử lý nghiêm các hoạt động khai thác rừng trái phép, bảo vệ những cánh rừng đang “chảy máu”, bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần hạn chế những thảm họa do thiên nhiên gây ra.

Thanh Giang