Thời cuộc chi phối luật lệ

(PLVN) - Theo giới quan sát, đại dịch Covid-19 đang đặt thế giới vào một tình huống đặc biệt. Tình huống này đòi hỏi phải có đối sách đặc biệt. Và câu hỏi được đặt ra đồng thời ở đây là đối sách ấy được hợp pháp hóa như thế nào, theo cách nào và đến mức độ nào?
Ông Viktor Orban - Thủ tướng Hungari Ông Viktor Orban - Thủ tướng Hungari

Dịch bệnh viêm phổi cấp do vi rus corona gây ra đẩy cả thế giới vào tình trạng bị đe dọarất đặc biệt và vì thế buộc chính phủ các quốc gia và chính quyền các vùng lãnh thổ phải có những quyết sách đặc biệt để đối phó. Tình huống đặc biệt đòi hỏi phải có đối sách đặc biệt. Và câu hỏi được đặt ra đồng thời ở đây là đối sách ấy được hợp pháp hóa như thế nào, theo cách nào và đến mức độ nào?

Cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất, thời cuộc mới xuất hiện đã chi phối cả luật lẫn lệ. Có thể thấy được rõ nhất và thời sự nhất tình trạng này qua sự biến động trong mối quan hệ giữa lập pháp và hành pháp ở Hungary Hungary là thành viên của Liên minh châu Âu (EU) và NATO, tức là bị ràng buộc vào hệ quy chiếu chung về giá trị, dân chủ, nhân quyền và nhà nước pháp quyền của EU và NATO. So với các thành viên EU và NATO khác ở châu Âu, Hungary ít bị dịch bệnh này tác động và gây tổn hại hơn. 

Vậy nhưng Hungary lại là thành viên đầu tiên của EU và NATO có chuyện quốc hội trao cho chính phủ gần như mọi quyền hạn để có thể trong việc đối phó dịch bệnh. Thủ tướng nước này là ông Viktor Orban không những có thể cầm quyền bằng pháp lệnh và quyết định của chính phủ chứ không cần đến luật phải được thông qua trong quốc hội, mà còn có thể cầm quyền như thế vô thời hạn. Quốc hội Hungary cho rằng chính phủ phải được tăng quyền hạn để ứng phó thật sự hiệu quả với dịch bệnh trong khi EU và NATO lại coi đấy là việc tạo cơ sở pháp lý và sự hợp pháp hoá cho chính phủ chuyên quyền và thậm chí có thể cả độc tài.

Thời cuộc ở đây là tình thế mới dưới tác động của dịch bệnh. Thời cuộc này chi phối luật ở chỗ nó định hướng cho luật pháp phải theo, cụ thể là phải trao quyền hạn sâu rộng hơn cho phía hành pháp, phải tự từ bỏ những quyền hạn bẩm sinh của nó là lập pháp và kiểm soát hành pháp. Thời cuộc này chi phối lệ ở đây là chính phủ thực thi những quyết sách động chạm đến cả không ít điều cấm kỵ ghi rõ trong luật như những quyền cơ bản của người dân, như quyền tự do ngôn luận và báo chí...

Việc thời cuộc chi phối luật và lệ như thế nào ở Hungary còn có thể thấy được ở phản ứng từ phía Uỷ ban EU. Liên minh châu Âu đã cảnh báo các thành viên nói chung và Hungary nói riêng là những biện pháp chính sách khẩn cấp nhằm đối phó dịch bệnh không được hủy hoại hay bất chấp các tiêu chí, tiêu chuẩn và nguyên tắc của nền dân chủ và nhà nước pháp quyền.

Điều khiến EU lo ngại ở việc Quốc hội Hungary trao mọi quyền hành như thế cho chính phủ của ông Orban còn là chuyện thời gian hiệu lực không bị hạn chế. Cho nên EU yêu cầu phải có “sự thích hợp về mức độ và sự hạn chế về thời gian trao những quyền đặc biệt này”. Trong gần 10 năm cầm quyền ở Hungary đến nay, ông Orban luôn là một trong những nhà lãnh đạo khiến EU bị đau đầu bởi những quan điểm chính sách dân tộc chủ nghĩa và dân túy trái ngược với quan điểm chung của EU. Xưa nay, EU luôn giương cao ngọn cờ và đi đầu trong chuyện chống những thể chế mà EU coi là độc tài, luôn đề cao cơ chế tam quyền phân lập và coi đấy là biểu trưng cho mô hình nhà nước và xã hội dân chủ mà EU coi là dân chủ thật sự và nhà nước pháp quyền thật sự.

Trước dịch bệnh này, EU đã có không thiếu lý do để lo ngại sâu sắc về Hungary. Bây giờ, EU càng thêm lo ngại khi những động thái gần đây của Hungary đã được hợp pháp hóa dưới vỏ bọc là nhu cầu ứng phó dịch bệnh. Thời cuộc lần này chi phối luật và lệ được thì từ tiền lệ đến thông lệ đâu có khó khăn và xa xôi gì.

Hạ Nham
Cùng chuyên mục
(ảnh minh họa).

Nỗi lo lắng của phụ nữ Afghanistan dưới thời Taliban

(PLVN) - Sự trở lại nắm quyền của Taliban tại Afghanistan đồng nghĩa với việc nước này sẽ quay trở lại với thời kỳ áp dụng luật Hồi giáo Sharia theo cách diễn giải của tổ chức này. Điều này đã dấy lên những lo ngại và đồn đoán về tương lai của Afghanistan, đặc biệt là phụ nữ.

Đọc thêm

Du lịch châu Âu lại khủng hoảng trước làn sóng dịch bệnh tái bùng phát

Thăm quan bảo tàng Louvre (Pháp) phải xuất trình chứng nhận sức khoẻ hợp lệ.
(PLVN) - Châu Âu “mở cửa” với du khách Mỹ từ giữa tháng 6/2021, với kỳ vọng những chuyến đi xuyên Đại Tây Dương có thể phục hồi ngành du lịch trong mùa hè. Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra hoàn toàn trái ngược với mong đợi, khi dịch bệnh lại “hoành hành”, đẩy ngành du lịch châu Âu vào một cuộc khủng hoảng mới.

Luật lệ thời dịch bệnh

Luật lệ thời dịch bệnh
(PLVN) - Gần 2 năm nay, dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra làm thay đổi thế giới rất mạnh mẽ và sâu sắc.

Quan hệ Mỹ - Trung: Giận mấy vẫn phải thương!

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman sắp thăm Trung Quốc.
(PLVN) - Kể từ khi nước Mỹ có sự thay đổi chính quyền sang Tổng thống Joe Biden, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman là quan chức cao cấp nhất trong chính quyền của ông Biden công cán sang Trung Quốc. Trước đấy, Mỹ và Trung Quốc có cuộc gặp gỡ trực tiếp ở cấp cao hơn chút tại Mỹ.

Cái kết của cuộc chiến dài

Mỹ nhất trí rút toàn bộ các lực lượng chiến đấu tại Iraq về nước.
(PLVN) - Nhân chuyến thăm Mỹ vừa rồi của Thủ tướng Iraq Mustafa al-Kudhimi, Mỹ và Iraq đã ký kết thỏa thuận về việc Mỹ chấm dứt hoàn toàn hoạt động quân sự trực tiếp ở Iraq.

Phép vua đại chiến lệ làng

Thành phố Warsaw, thủ đô Ba Lan.
(PLVN) - Bất đồng quan điểm giữa Liên minh châu Âu (EU) và Ba Lan về cuộc cải cách tư pháp ở Ba Lan khởi nguồn ngay sau khi đảng PiS (đảng Luật pháp và công lý) với quan điểm chính sách bảo thủ cánh hữu lên cầm quyền ở Ba Lan vào năm 2015.

Tương lai đầy bất định của Afghanistan

 Dân quân ủng hộ lực lượng an ninh Afghanistan chống Taliban, tại tỉnh Herat, ngày 9/7/2021.
(PLVN) - Nguyên do là Mỹ và đồng minh chưa hoàn tất việc rút hết binh lính ra khỏi quốc gia này thì Taliban đã tăng cường hoạt động quân sự, mở rộng phạm vi lãnh thổ kiểm soát và đe dọa sự tồn tại của chính quyền Afghanistan.

Euro 2020: Đã đến lúc người Anh xây dựng đế chế?

Liệu đã đến lúc đội tuyển Anh xây dựng "đế chế"?
(PLVN) - Tại Euro 2020, đội tuyển Anh đã biết vượt qua những áp lực, gây dựng được lối chơi có bản sắc. Với hàng loạt ngôi sao trong đội hình, giới chuyên gia nhận định rằng, đã đến lúc người Anh xây dựng đế chế...

Khu vực biến động

 Ông Ebrahim Raisi đã chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Iran.
(PLVN) - Trong khoảng thời gian ngắn ngủi chứ không dài, ở khu vực Trung Đông và vùng Vịnh có hai diễn biến với tác động có thể làm thay đổi cục diện chính trị an ninh ở khu vực và quan hệ quốc tế, báo hiệu khu vực này biến động mạnh mẽ.

Kết quả nhỏ ở sự kiện lớn

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc gặp thượng đỉnh ngày 16/6/2021.
(PLVN) - Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp nhau ở Geneve (Thuỵ Sỹ) trong khoảng thời gian không đầy 4 giờ đồng hồ. Đây là lần đầu tiên hai người này gặp nhau ở trên cùng cương vị đứng đầu nhà nước.

Thị trường ma túy tổng hợp ở Đông Nam Á diễn biến phức tạp bất chấp dịch bệnh Covid-19

(Ảnh minh họa).
(PLVN) - Cơ quan Phòng, chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) vừa công bố báo cáo mới với tựa đề “Ma túy tổng hợp tại khu vực Đông và Đông Nam Á: Diễn biến và thách thức mới nhất năm 2021”, trong đó khẳng định rằng thị trường ma túy tổng hợp ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á vẫn không bị suy chuyển trước tác động của đại dịch Covid-19, tình trạng sản xuất và mua bán bất hợp pháp ma túy tổng hợp tiếp tục gia tăng đột biến trong năm 2020.

Chuyện vận dụng và viện dẫn luật

Cảnh sát ngăn chặn biểu tình ở thành phố Belarus vào tháng 8/2020.
(PLVN) - Mới rồi, chính quyền Belarus buộc chiếc máy bay hành khách của hãng hàng không Ryanair (Anh) khi bay ngang qua không phận Belarus phải hạ cánh xuống sân bay Minsk ở ngoại ô thủ đô của đất nước này đã dấy lên làn sóng tranh luận và những cuộc phản đối...

Bốn giải vô địch quốc gia đã tìm được tân vương

Atletico Madrid lên ngôi đầy thuyết phục.
(PLVN) - Mùa giải này, cả 4 giải vô địch quốc gia được người hâm mộ Việt Nam quan tâm nhất là Anh, Đức, Italia và Tây Ban Nha đã tìm được tân vương. Mỗi đội bóng có một hành trình chiến thắng khác nhau, nhưng nhìn chung, danh hiệu mà họ đạt được đều vô cùng xứng đáng. 

Luật nào cho nơi hoang vắng?

Luật nào cho nơi hoang vắng?
(PLVN) - Trong các ngày 19 và 20/5 vừa qua, tại Thủ đô Reykjavik của Iceland (Băng Đảo) đã diễn ra hội nghị thường kỳ của bộ trưởng ngoại giao các nước thành viên Hội đồng Bắc Cực.