Thiếu sự hỗ trợ việc làm sau cai nghiện ma túy

Điều trị cai nghiện bằng methadone - liệu pháp mới

Bà Nguyễn Thị Tư, Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng quận Ngô Quyền cho biết, khi thí điểm triển khai chương trình cai nghiện ma túy bằng methadone (từ tháng 8-2008), quận được giao chỉ tiêu 250 người. Lúc đầu, người nghiện ma tuý không tin tưởng vào hiệu quả của chương trình nên trung tâm phải gửi thông báo đến các phường, vận động người nghiện ma tuý tham gia, tuy vậy, số lượng cũng hạn chế. Từ đợt thứ 3 trở đi, do thấy rõ hiệu quả của điều trị bằng thuốc methadone, nên số người đăng ký đông.

Cai nghiện bằng methadone, người nghiện không tiêm chích ma tuý, do đó giảm sự lây lan ra cộng đồng. Khi dùng thuốc người sử dụng không tăng liều như ma tuý, liều dùng giảm dần. Cái được lớn nhất của chương trình là phục hồi sức khoẻ cho người cai nghiện, hạn chế sự lây lan HIV ra cộng đồng. Theo bà Tư, sau một năm thí điểm chương trình, tại quận Ngô Quyền có thể thấy rõ sự chuyển biến của người nghiện trong sinh hoạt hằng ngày, như ăn mặc gọn gàng hơn, giao tiếp bớt xô bồ. Phần lớn sau khi điều trị cai nghiện bằng methadone không dùng ma túy, giảm dần lượng thuốc, chuyển sang giai đoạn duy trì ở một liều nhất định. Hiệu quả cai nghiện bằng methadone phần nào được khẳng định. Có trường hợp chồng 14 lần đưa vợ đi cai nghiện bằng đủ mọi cách khác nhau nhưng đều không đạt, nhưng khi chuyển sang phương pháp cai nghiện bằng methadone đến nay không còn nghiện ma túy, mở việc làm ổn định tại nhà. Tuy nhiên, thực hiện cai nghiện bằng methadone, người cai cũng gặp những hạn chế nhất định là hằng ngày phải đến địa điểm tập trung để uống thuốc trước sự chứng kiến của nhân viên y tế; không được mang thuốc về nhà uống, trừ một vài trường hợp “bất khả kháng” như ốm nằm bệnh viện (phải có giấy xác nhận của bệnh viện và cam đoan của người nhà khi lấy thuốc, có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của trung tâm) …

Tạo việc làm, phụ thuộc lớn vào cách nhìn mỗi người

Người nghiện ma tuý hy vọng tìm kiếm việc làm sau khi cai nghiện, tương lai sẽ ổn định hơn. Nhưng việc này không dễ, bởi hầu hết doanh nghiệp e ngại khi nhận người sau cai nghiện vào làm việc. Doanh nghiệp có lý do khi một phần không nhỏ những người nghiện bị tha hoá về nhân cách và đã từng có những “tì vết” trong quá khứ.

 “Tạo việc làm cho người sau cai nghiện, khó hay không phụ thuộc vào cách nhìn nhận của mỗi người”, ông Trần Đức Đầy, Giám đốc Trung tâm dạy nghề Thăng Long, ở phường Lam Sơn (quận Lê Chân) khẳng định. Theo ông, sẽ là không công bằng nếu mọi người nhìn tất cả  người mắc nghiện là một màu đen. Có lẽ, do suy nghĩ khá “thoáng” mà ông Đầy “dám” nhận người sau cai nghiện vào học nghề dù chỉ vài người cũng mở một lớp, mất một giáo viên kèm cặp. Hiện tại, trung tâm nhận đào tạo nghề hàn, vi tính cho một số người sau cai do chương trình hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm sau cai của thành phố giới thiệu. Nguyễn Văn Hồng ở Đình Đông (quận Lê Chân), đang điều trị cai nghiện bằng thuốc methadone và học nghề hàn tại Trung tâm dạy nghề Thăng Long tâm sự: “Trước khi được giới thiệu đến học nghề tại trung tâm, em rất lo, bởi nhiều người còn kỳ thị những người nghiện ma tuý. Bây giờ em yên tâm học nghề tại đây, các thầy giáo luôn động viên, giúp đỡ. Em đã hàn được dù mối hàn chưa đẹp. Em mong sao sẽ có nhiều người nghiện được học nghề và làm việc như những người bình thường”. Một cán bộ chương trình hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm cho biết, tham gia chương trình, người nghiện sau cai được tư vấn hướng nghiệp, được tạo điều kiện học nghề miễn phí, thậm chí còn được hỗ trợ phần nào tiền đi lại và khi mới bắt đầu công việc. Song thực tế, chương trình vẫn gặp sự e ngại của bản thân người cai nghiện cũng như cả doanh nghiệp và cơ sở đào tạo nghề. Nhiều doanh nghiệp thẳng thắn nêu lý do kinh tế khi không nhận người sau cai nghiện vào làm việc, có những doanh nghiệp “tế nhị” hơn cho rằng công việc của doanh nghiệp không phù hợp với những người nghiện ma tuý. Ngay việc đào tạo nghề, nhiều nơi cũng không muốn nhận người cai nghiện vào học. Hiện tại, trong chương trình hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm cho người sau cai của thành phố, phần lớn người sau cai tự tạo việc làm cho mình hoặc phụ giúp gia đình. Hơn nữa, đối với người cai nghiện bằng methadone vẫn phải hằng ngày tự đến trung tâm để uống thuốc nên ảnh hưởng đến thời gian công việc.

Chính từ những lý do đó mà việc học nghề, tạo việc làm với người sau cai nghiện vẫn khó khăn. Có lẽ quan trọng nhất khi tạo việc làm cho người sau cai nghiện chính là cách nhìn nhận của mỗi người, nhất là các chủ doanh nghiệp và cơ sở đào tạo nghề.

Minh Chi