Thiếu quy hoạch, nguồn nước Hải Phòng bị chất thải "ép"
Các con sông trên địa bàn TP Hải Phòng đang ngày bị thu hẹp, không chỉ bởi sức ép từ việc xả thải của người dân và cơ sở sản xuất, mà còn do bị lấn chiếm, do thiếu quy hoạch đồng bộ, bị các cụm, khu công nghiệp phát triển ồ ạt "đầu độc"...
[links()] Các con sông trên địa bàn TP Hải Phòng đang ngày bị thu hẹp, không chỉ bởi sức ép từ việc xả thải của người dân và cơ sở sản xuất, mà còn do bị lấn chiếm, do thiếu quy hoạch đồng bộ, bị các cụm, khu công nghiệp phát triển ồ ạt "đầu độc"...
Nhà “mọc” trên sông
Tình trạng lấn chiếm hành lang bảo vệ sông diễn ra như cơm bữa tại Hải Phòng, nhẹ thì dựng lán, xây chòi, quây lưới nuôi thả thủy sản, nặng thì đổ đất, xây nhà kiên cố... Thực trạng này đã diễn ra từ nhiều năm nay, nhưng lại được phù phép trước mắt các cơ quan chức năng...
 |
| Những khúc sông bị thu hẹp còn vài mét trên sông He |
Theo số liệu Cty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải, năm 2010 Cty phải xử lý 156 trường hợp vi phạm tại lưu vực sông Rế (huyện An Dương). Chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 2011, Cty đã phát hiện 51 trường hợp lấn chiếm, đến nay vẫn còn 28 trường hợp chưa giải tỏa.
Trao đổi với PLVN, ông Đinh Văn Hùng (Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện An Dương) bức xúc gọi tình trạng lấn chiếm sông là “cướp ngày”. Có trường hợp “cướp” gần 1000 m2 kênh, xây nhà hoành tráng.
Tại lưu vực sông He trên địa bàn quận Dương Kinh, nhiều điểm trước đây chỉ là ao cá ven bờ, được một số người dân đắp đê nuôi thủy sản. Sau này, nhiều người ngang nhiên san lấp lấn sông. Tình trạng này diễn ra hàng ngày khiến các con sông ngày càng bị thu hẹp, có nhiều đoạn lòng sông bị lấn chiếm chỉ còn rộng khoảng xấp xỉ chục mét. Có người cho rằng, việc lấn sông diễn ra ngang nhiên nhưng không bị xử lý và ngăn chặn là “nhờ sự che chắn” của một số cán bộ địa phương.
Đi dọc bờ sông Đa Độ trên địa bàn huyện Kiến Thụy có đến hàng trăm ngôi nhà trên sông. Từ lều lán tạm bợ đến những ngôi nhà kiên cố, kinh doanh nhà hàng ăn uống và cả các khu công trình phụ của nhà dân mọc ngay trên sông.
Theo số liệu của Cty TNHH MTV Khai thác, quản lý công trình thủy lợi Đa Độ, trên hệ thống thủy nông do đơn vị quản lý có hơn 250 hộ dân lấn chiếm lòng, bãi sông để xây nhà, làm đầm nuôi trồng thủy sản, lò gạch...
Không ít nhà, đất lấn sông đã được chính quyền địa phương cấp sổ đỏ ngay trên hành lang bảo vệ công trình thủy lợi. Đến khi xây dựng nhà cửa, các hộ này vẫn “xoay” được giấy phép xây dựng.
Khu công nghiệp không quy hoạch
Ngoài thực trạng lấn chiếm sông, việc thiếu quy hoạch đồng bộ hạ tầng các khu công nghiệp (KCN) trên địa bàn đang là vấn đề khiến cơ quan chức năng phải đau đầu. Với tốc độ phát triển công nghiệp chóng mặt như hiện nay tại Hải Phòng, hầu hết các KCN đã được lấp đầy. Tuy nhiên, đến nay phần lớn chưa KCN nào có hệ thống xử lý chất thải đồng bộ.
Theo cơ quan chuyên môn, Hải Phòng chỉ có duy nhất KCN Nomura là đầu tư hệ thống xử lý chất thải đồng bộ. Hải Phòng đã phát triển 33 KCN và một cụm làng nghề công nghiệp truyền thống với tổng diện tích đất lên đến 4.616 ha. Tính ra, tất cả các quận, huyện trên địa bàn đều có ít nhất là một vài KCN nhưng tất cả đều chưa hoàn chỉnh hoặc thiếu hoàn toàn công tác đầu tư xử lý chất thải đồng bộ.
Hiện Hải Phòng có hàng chục KCN nhưng hầu hết trong số đó là các KCN hình thành dựa trên những ý tưởng “đột phá” của địa phương.
Nói một cách khác, đứng trước bài toán về phát triển kinh tế và lợi ích của địa phương, nhiều nhà quản lý đã xem các KCN như một lực hút đầu tư. Từ đó, các địa phương đua nhau mở KCN, phê duyệt các phương án đầu tư KCN ngay cả khi chưa có quy hoạch chi tiết mà không lường đến hoặc “phớt lờ” những vấn đề bất cập của KCN, đặc biệt là vấn đề môi trường.
Trên thực tế, hầu hết các KCN trên địa bàn rất gần với khu vực dân cư, khu vực sản xuất nông nghiệp hoặc bám sát sông, biển... nhưng hầu hết đều không có hệ thống thu gom xử lý chất thải.
Vì lẽ đó, các KCN phải tận dụng lợi thế địa bàn để xả thải ra môi trường xung quanh, và hệ quả tất yếu là đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân và nguồn tài nguyên nước phải hứng. Qua kiểm tra một số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nằm dọc các con sông trên địa bàn thành phố đều xả nước thải vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn cho phép như Cty TNHH Aurora, Cty nến Châu Á...
BOX: Từ cuối năm 2008 đến tháng 10/2009, Cảnh sát Môi trường Công an TP Hải Phòng phát hiện, điều tra xác minh 171 vụ vi phạm với tổng số tiền 1.933.250.000 đồng, tịch thu sung công quỹ Nhà nước hơn 3 tỷ đồng. Năm 2010, 445 trường hợp vi phạm, trong đó số vụ gây ô nhiễm nước và đất là 179 vụ, số tiền phạt là 1.158.350.000 đồng. Từ đầu năm 2011 đến nay, tổng số vụ vi phạm là 129, trong đó có 53 vụ vi phạm quy định về xả nước thải, khí thải.
Giang Nam - Phương Thanh