Thiếu công khai, chính sách sẽ bị lạm dụng
Công khai, minh bạch là một trụ cột quan trọng trong công tác quản trị, giúp người dân không chỉ tiếp cận tốt hơn với các cơ quan công quyền mà còn thực hiện thực chất hơn quyền giám sát của mình đối với hoạt động của các cơ quan này.
Từ góc độ “cầu” - sử dụng “cung” về dịch vụ của chính quyền - người dân đòi hỏi phải có thông tin đúng đắn và kịp thời để họ có thể tham gia vào quá trình hoạch định chính sách và đánh giá chính sách một cách thực chất và có chất lượng. Điều này không chỉ giúp cho người dân biết chính quyền đang làm gì và biết lý do chính đáng cho những hành động của chính quyền, mà còn có tác dụng giúp cho bộ máy nhà nước đáp ứng tốt hơn những đề xuất và ý kiến của người dân, phục vụ tốt hơn cho lợi ích của người dân thông việc cung cấp các dịch vụ công.
Ở nước ta, “quyền được biết” của người dân về hoạt động của các cơ quan công quyền được thực hiện dưới nhiều hình thức theo các qui định của pháp luật hiện hành. Nhưng phổ biến nhất vẫn là “những bản photo dán trên bảng tin bên ngoài trụ sở UBND cấp xã”, nhất là ở vùng nông thôn, miền núi. Ở các tỉnh, thành phố lớn thì những thông tin này còn được tiếp cận thông qua hệ thống internet, phương tiện truyền thông…
Đơn cử riêng vấn đề về danh sách hộ nghèo. Theo khảo sát của UNDP tại Việt Nam, TƯMTTQ Việt Nam và Trung tâm nghiên cứu phát triển hỗ trợ cộng đồng (CECODES), có tới 60-80% số người được hỏi biết về chuẩn nghèo; 62% biết được về danh sách hộ nghèo của cấp xã được công bố trong vòng 12 tháng trở lại đây. Nhưng vấn đề đáng lo ngại lại là “chất lượng” của danh sách này. Có đến 34,5% số người được hỏi “nghi ngờ” tính chính xác của danh sách hộ nghèo, đặc biệt ở Quảng Trị, gần 70% cho rằng có hiện tượng “bỏ sót những hộ đáng được vào danh sách hộ nghèo”. Thậm chí, 27,5% số người được hỏi khẳng định có hiện tượng “hộ không nghèo lọt vào danh sách”.
Từ thực trạng “một bộ phận cán bộ chính quyền địa phương lợi dụng việc lập danh sách hộ nghèo để đưa hộ không đủ tiêu chuẩn vào danh sách, song lại loại những hộ đủ tiêu chuẩn ra khỏi danh sách” như trên, cho thấy tính cần thiết của việc công khai, minh bạch thông tin, nhất là ở cấp cơ sở. Có như vậy, người dân mới tin tưởng và thực sự được thụ hưởng những chính sách của Đảng và Nhà nước.
Huy Anh