Thiết kế các công trình xây dựng, giao thông: Đừng quên người khuyết tật

Không có phương tiện giao thông chuyên dụng cho người khuyết tật, số lượng các tòa nhà, bến đỗ, xe buýt, đường dành riêng cho người đi xe lăn, có thiết bị hỗ trợ hướng dẫn bằng âm thanh cho người khiếm thị là thực tế chung không chỉ ở Hải Phòng,  mà ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Đây là những trở ngại lớn đối với sinh họat và cuộc sống của người khuyết tật.

Quá nhiều trở ngại

Anh Hoàng Bình, 38 tuổi, ở số 102, ngõ 170 Phương Lưu 2, phường Vạn Mỹ (quận Ngô Quyền) tâm sự: “Một lần tôi đi tàu hỏa từ thành phố Hồ Chí Minh ra Hải Phòng. 3 ngày trên tàu quả là một “cực hình” đối với một người khuyết tật phải di chuyển bằng xe lăn như tôi. Trên tàu không có nhà vệ sinh cho người khuyết tật. Mặc dù ngành đường sắt đã quy định, nhân viên phục vụ trên tàu có trách nhiệm giúp đỡ người khuyết tật, nhưng tôi không nhận được sự giúp đỡ và hợp tác của họ…Cuối cùng người bạn đồng hành buộc phải kiếm cho tôi một chiếc túi ni lông…Đó cũng là giải pháp cuối cùng và duy nhất dành cho tôi trong suốt 3 ngày ngồi tàu hỏa”. Theo anh Bình, một trong những vấn đề nổi cộm nhất hiện nay của người khuyết tật khi tham gia giao thông là gặp phải quá nhiều trở ngại từ các công trình xây dựng, đường giao thông không phù hợp với đặc điểm của người khuyết tật, ý thức của người lái xe đến việc cấp giấy chứng nhận sức khỏe để thi cấp  giấy phép lái xe.

Bà Ngô Thị Thành, Phó chủ tịch Hội bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi thành phố cho rằng: “Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách ưu tiên về vấn đề đi lại, tham gia giao thông cho người khuyết tật trong Pháp lệnh về người khuyết tật, Luật giao thông đường bộ, đường sắt…Trong đó quy định: việc đầu tư xây dựng mới, chế tạo các dụng cụ sinh hoạt, phương tiện giao thông…phải tính đến nhu cầu sử dụng thuận tiện của người khuyết tật; công trình dành riêng cho hành khách là người khuyết tật tại các ga tàu…Tuy nhiên, thực tế hiện nay mới chỉ có ngành hàng không trang bị xe lăn, xe nâng đưa hành khách lên xuống và có ghế ngồi chăm sóc đặc biệt cho người khuyết tật và người già, còn lại hầu hết các phương tiện giao thông khác chưa có trang thiết bị để phục vụ người khuyết tật…”.

Theo khảo sát của Tổ chức người khuyết tật quốc tế Pháp trên 137 tòa nhà hành chính, cơ sở giáo dục, bệnh viện, trạm xá, khách sạn, văn phòng của các công ty quốc tế, trung tâm vui chơi, giải trí tại Hà Nội….cho thấy chỉ có 11% số tòa nhà này đủ tiêu chuẩn để người khuyết tật có thể tiếp cận độc lập.

Dễ dàng nhận thấy môi trường giao thông đô thị thành phố tồn tại nhiều bất cập với người khuyết tật. Hầu hết xe buýt có sàn rất cao (hơn 70cm) không phù hợp với người khuyết tật. Một số loại xe có cửa hẹp dưới 80cm, chưa thích hợp cho xe lăn lên xuống. Các điểm dừng, nhà chờ xe buýt cũng chưa được thiết kế đồng bộ theo tiêu chuẩn và yêu cầu để người khuyết tật có thể tiếp cận độc lập.

Mặt khác, dự thảo “Tiêu chuẩn sức khỏe người điều khiển mô tô, xe gắn máy 3 bánh dùng cho người khuyết  tật do Bộ Y tế xây dựng cách đây 2 năm vẫn chưa thể ban hành. Điều này đồng nghĩa với việc người khuyết tật chưa thể được cấp giấy phép lái xe, trong khi họ cũng có nhu cầu tham gia giao thông như người bình thường.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do Luật Giao thông đường bộ có quy định về tham gia giao thông của người khuyết tật, nhưng đến nay chưa có văn bản nào hướng dẫn các đơn vị vận tải phải tạo điều kiện cho người khuyết tật tiếp cận, sử dụng. Đây là lý do khiến doanh nghiệp khối vận tải chưa quan tâm và có trách nhiệm đối với hành khách là người khuyết tật. Mặt khác, luật chưa đưa ra chế tài xử phạt đối với những đơn vị thi công công trình giao thông, xây dựng bến xe, tòa nhà…không đủ tiêu chuẩn để người khuyết tật có thể tiếp cận, sử dụng.

Anh Hoàng Bình bộc bạch: “Mong muốn của người khuyết tật là Bộ Y tế sớm ban hành quy định về việc khám sức khỏe và cấp giấy chứng nhận sức khỏe đủ điều kiện để người khuyết tật học và thi sát hạch lấy giấy phép lái xe. Ngành chức năng, cơ quan, đơn vị đừng quên người khuyết tật trước khi phác thảo một dự án, công trình xây dựng, giao thông công cộng, giúp người khuyết tật có cơ hội được tiếp cận, hòa nhập cộng đồng một cách độc lập, giảm bớt gánh nặng gia đình, người thân và xã hội”./.

Lê Thanh