Thị trường trái phiếu: Tăng trưởng cao ngất, chất chứa rủi ro

(PLO) - Với tốc độ tăng trưởng bình quân 23% trong 5 năm qua, thị trường trái phiếu Chính phủ Việt Nam đang dẫn đầu trong số các nền kinh tế mới nổi tại khu vực ASEAN+3 cũng như Đông Á. Tuy nhiên, trong cấu trúc tổng thể của thị trường tài chính Việt Nam, thị trường trái phiếu Chính phủ còn khá khiêm tốn và vẫn đang phải đối mặt với nhiều rủi ro…
Ảnh minh họa Ảnh minh họa
Cao nhất và nhỏ nhất
Hai con số đáng lưu ý trong tổng kết 5 năm thành lập thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP), đó là tốc độ tăng trưởng bình quân 23% và thị phần 14% trong cấu trúc tổng thể thị trường tài chính.
Chính thức thành lập vào ngày 24/9/2009, trong 5 năm qua, thị trường TPCP đạt những bước phát triển toàn diện từ quy mô, tính thanh khoản, chất lượng sản phẩm đến cơ sở nhà đầu tư, cơ sở pháp lý và hạ tầng công nghệ giao dịch. Quy mô thị trường tăng mạnh với tốc độ tăng bình quân 23%/năm, dẫn đầu trong số các nền kinh tế mới nổi tại khu vực ASEAN+3 cũng như Đông Á.  
Giao dịch TPCP diễn ra sôi động trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp. Tính đến hết tháng 8/2014, tổng giá trị danh mục TPCP, TPCP bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương đang lưu hành đạt xấp xỉ 720 nghìn tỷ đồng, tăng gấp khoảng 600 lần so với năm 2000 và tương đương 19,5% GDP năm 2013.
Tuy nhiên, đặt trong tương quan tổng thể quy mô thị trường tài chính Việt Nam cũng như so sánh với thị trường các nước khác trong khu vực, theo đánh giá chung, quy mô thị trường này vẫn chưa xứng đáng với tiềm năng. Thị trường TPCP vẫn chiếm thị phần khá khiêm tốn so với 2 thành phần còn lại là thị trường cổ phiếu và hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại. 
Tính đến cuối năm 2013, quy mô thị trường tài chính ước tương đương khoảng 140% GDP thì thị trường trái phiếu chỉ chiếm 14%, thấp hơn so với thị trường cổ phiếu (chiếm 18,6%) và đặc biệt là hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng (67,8%)…
Rủi ro nội tại
Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng, trong tổng số 53 thành viên tham gia thị trường TPCP hiện nay thì có 27 thành viên là tổ chức tín dụng (TCTD). Bà Hồng cũng cho biết, những tháng đầu năm 2014, trong điều kiện tăng trưởng tín dụng còn hạn chế do sức hấp thụ và sức cầu của nền kinh tế thấp, hệ thống ngân hàng đã rất tích cực trong việc mua TPCP, và bằng cách này, hệ thống ngân hàng đã đưa thanh khoản vào nền kinh tế… 
Không có con số cụ thể về giá trị TPCP mà các TCTD đang nắm giữ song theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Bằng, khối ngân hàng thương mại vẫn đóng vai trò chính trên thị trường với tỷ trọng nắm giữ 86%.
Mặc dù lãi suất so với cho vay DN thấp hơn đáng kể song trong bối cảnh DN vẫn khó khăn, việc các TCTD đầu tư cho TPCP để hưởng sự an toàn cũng là điều dễ hiểu.
Tuy nhiên, thị trường TPCP không phải không có rủi ro. Rủi ro đầu tiên phải kể đến chính là tồn tại và khiếm khuyết thị trường. Mặc dù có tốc độ tăng trưởng rất cao nhưng sản phẩm TPCP còn nghèo nàn, chưa đa dạng về loại hình trái phiếu nói chung và cấu trúc lãi suất phát hành nói riêng, kỳ hạn chủ yếu đến 5 năm, số lượng mã trái phiếu lưu hành còn lớn (536 mã TPCP, TPCP bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương đang niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội).
Mặt khác, các sản phẩm giao dịch phái sinh để phòng ngừa rủi ro lãi suất, tỷ giá trong hoạt động đầu tư trái phiếu cho các nhà đầu tư trái phiếu trong nước và nước ngoài hầu như chưa có khung pháp lý để triển khai thực hiện. Do vậy, thị trưởng tiềm ẩn rủi ro khi lãi suất biến động. Cùng với đó là các yếu tố kinh tế vĩ mô, tính thanh khoản của thị trường tài chính; hệ thống ngân hàng vẫn còn là yếu tố tiềm ẩn tác động đến thị trường này…
Rủi ro… “trên trời”
Nhận định thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ tại Việt Nam có mức tăng trưởng cao nhất cả so với quý trước cũng như so với cùng kỳ năm trước, song trong một báo cáo mới đây của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng này đã đưa ra cảnh báo việc lãi suất tại Mỹ tăng sớm hơn dự đoán, thị trường bất động sản tại Trung Quốc tăng trưởng chậm và tâm lý ngại rủi ro, lạm phát tăng cao do căng thẳng ở khu vực Trung Đông là rủi ro “đang tăng lên” mà các trái phiếu của châu Á, trong đó có Việt Nam phải đối mặt.
“Châu Á dường như đang ở một vị thế thuận lợi để đối mặt với bất kỳ biến động nào, nhưng các rủi ro đang tăng lên một cách rõ ràng. Lãi suất tại Mỹ cao hơn và một đồng đô-la mạnh hơn có thể cũng sẽ đem đến khó khăn cho những người đi vay bằng đồng đô-la để trang trải các khoản nợ của mình” -ông Iwan J. Azis, Trưởng Văn phòng Hội nhập Kinh tế Khu vực của ADB phân tích.
Theo nhận định của các chuyên gia, trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới thì những rủi ro kiểu “giời ơi” như thế này không phải không đáng quan tâm…
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà, thị trường trái phiếu đã phát huy vị thế và vai trò trong khu vực thị trường tài chính và thị trường vốn. Năm 2009 quy mô của thị trường TPCP ở mức 17 tỷ USD, ước đến cuối năm 2014 lên tới 43 tỷ USD. Điều này cho thấy vị thế của thị trường trái phiếu, đặc biệt là TPCP, đã góp phần thay đổi cơ cấu của thị trường, trong đó có mối quan hệ giữa thị trường vốn cổ phần và thị trường nợ, và trong thị trường nợ có mối quan hệ giữa thị trường trái phiếu và tín dụng ngân hàng.
Thanh Thanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thu thuế khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng cao

Thứ trưởng Vũ Thị Mai trao Danh hiệu “Tập thể lao động xuất sắc” cho tập thể Tổng cục Thuế.
(PLVN) -  Biểu dương kết quả ngành Thuế đã đạt được trong 6 tháng đầu năm là ấn tượng và toàn diện, Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai nhấn mạnh, thu từ khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng cao dự toán thể hiện sức bật của nền kinh tế…

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc: Nhanh chóng tổng rà soát các văn bản pháp lý về chứng khoán

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc: Nhanh chóng tổng rà soát các văn bản pháp lý về chứng khoán

(PLVN) -“Nhiệm vụ công tác của ngành Chứng khoán trong thời gian tới rất lớn, tuy vậy, không phải nhiệm vụ nào cũng có thể hoàn thành ngay được, nên cần phân loại nhiệm vụ nào cần hoàn thiện trước, nhiệm vụ nào sau. Quan trọng là phải trên tinh thần cầu thị, bắt tay nhanh vào việc và đặt nỗ lực cao nhất để hoàn thành...", Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc nhấn mạnh trong buổi làm việc với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) hôm 30/6.

Doanh nghiệp dầu khí hưởng ứng chương trình “1 triệu sáng kiến” của Tổng LĐLĐ Việt Nam

Ông Ngô Khánh Xạ - Phó Tổng Giám đốc PVEP, Chủ tịch Hội đồng Sáng kiến PVEP và ông Kiều Ngọc Anh - Chủ tịch Công đoàn PVEP ký kết giao ước thi đua.
(PLVN) -Tổng công ty Thăm dò và Khái thác dầu khí (PVEP) vừa tổ chức Lễ phát động phong trào thi đua “Góp sáng kiến – Hiến ý tưởng” nhằm thúc đẩy phong trào lao động sáng tạo, giải pháp hữu ích để nâng cao hiệu quả quản lý, tăng năng suất lao động, tiết kiệm chi phí góp phần hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh giai đoạn 2022-2023 trong toàn PVEP.

Tiết kiệm năng lượng: Hô hào nhiều, kết quả được bao nhiêu?

Nhiều nhà máy xi măng đang nỗ lực thực hiện tiết kiệm năng lượng.
(PLVN) - Chỉ qua một đợt nắng nóng đầu hè 2022, phụ tải điện đã lập “đỉnh” mới, với mức tăng hơn 3.300MW so với năm 2021. Nếu thực hiện việc sử dụng năng lượng hiệu quả từ nay đến năm 2030, Việt Nam có thể tiết kiệm được lượng điện tương đương các nhà máy điện có tổng công suất lên tới 12.000MW.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp gỡ các lãnh đạo của Prudential

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp gỡ lãnh đạo Tập đoàn Prudential.
(PLVN) -Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Vương quốc Anh ngày 29/6 (theo giờ địa phương), tại thủ đô London, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn đại biểu cấp cao của Việt Nam đã có cuộc gặp gỡ với Tập đoàn Prudential nhằm trao đổi về các vấn đề ưu tiên của Chính phủ Việt Nam, và đề cập vai trò của các tập đoàn bảo hiểm như Prudential trong việc hỗ trợ tăng cường các vấn đề tài chính toàn diện cho người dân Việt Nam.

Bất ngờ hiểu biết của doanh nghiệp về FTA

Các hiệp định thương mại tự do Việt Nam đã tham gia
(PLVN) - Bộ Công Thương thực hiện khảo sát 1.650 doanh nghiệp tư nhân về mức độ nhận biết các hiệp định thương mại tự do (FTA). Kết quả cho thấy mức độ nhận biết về các FTA của cộng đồng doanh nghiệp rất khiêm tốn.

Tin vào triển vọng của thị trường chứng khoán

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Đi cùng với hướng phục hồi của điểm số, thị trường chứng khoán Việt Nam bắt đầu đón nhận sự trở lại của khối nhà đầu tư nước ngoài, thể hiện niềm tin trở lại vào triển vọng của thị trường.

Đầu tuần, Bộ trưởng nghe Hiệp hội 'kêu khó'

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng
(PLVN) - Gần 20 Hiệp hội các ngành hàng đã được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng mời đến để chia sẻ về những khó khăn, vướng mắc. Ông cho biết, Bộ muốn tiếp cận theo hướng chủ động nhận diện, kịp thời điều chỉnh chính sách để vượt qua thách thức.

Bao giờ Vietnam Airlines mới hoàn tiền cho khách hàng?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Từ dịp Tết năm 2020, nhiều người mua vé máy bay của hãng bay Vietnam Airlines nhưng sau đó không thể bay do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Điều đáng nói, đến thời điểm này, Vietnam Airlines vẫn chưa hoàn trả lại tiền cho nhiều khách hàng.

Doanh nghiệp Nhật Bản chia sẻ bí quyết chọn 'đất lành'

Toyota đầu từ vào tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 1996
(PLVN) - Chia sẻ tại Hội nghị “Vĩnh Phúc trong kết nối, hợp tác và phát triển Việt Nam – Nhật Bản”, các doanh nghiệp Nhật Bản đều đánh giá cao nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Vĩnh Phúc, nhất là trong bối cảnh 2 năm chịu tác động của dịch COVID-19…

Sếp Điện lực lý giải 'vì sao DN bán điện khuyên khách hàng... tiết kiệm điện?'

Phó Tổng Giám đốc EVNNPC Lê Văn Trang

(PLVN) - Vào những thời điểm nắng nóng cực đoan, việc cung ứng điện ở miền Bắc sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, bởi hệ thống điện miền Bắc có thể sẽ thiếu hụt công suất đỉnh vào các khung giờ cao điểm: trưa từ 12h00 - 15h00, tối từ 21h00 - 24h00. Phóng viên đã trao đổi với ông Lê Văn Trang - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) về việc cung ứng điện mùa hè.

Cơ quan Nhà nước 'nhầm vai' trong các Hợp đồng BOT?

Ảnh minh họa

(PLVN) - Bản chất của phương thức đối tác công - tư (PPP) là Nhà nước và nhà đầu tư cùng ký hợp đồng để xây dựng công trình giao thông, cung cấp dịch vụ cho người dân. Thế nhưng trên thực tế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong các dự án PPP luôn nghĩ rằng mình có quyền quản lý và nhà đầu tư là đối tượng bị quản lý?

Nhiều lợi thế trong chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Trong Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương đã phát triển hệ thống điện Việt Nam theo hướng xanh, bền vững, phù hợp cam kết tại COP26
(PLVN) -Để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc đầu tiên cần làm là chuyển dịch năng lượng. Nhiều chuyên gia am tường về năng lượng trong, ngoài nước đều cho rằng, Việt Nam có nhiều lợi thế về vấn đề này.