Thị trường thuyền viên tàu cá- âm thầm khởi sắc

Người lao động được “mặc cả’ tiền lương với chủ tàu và công ty XKLĐ Việt Nam “đổi vai” - trở thành đơn vị đi ‘đàm phán lương’ cho thuyền viên. Có những “thương vụ” phía công ty Việt Nam đàm phán lương cho thuyền viên lên tới cả ngàn USD/ tháng. Đó là những thông tin mới nhất được chia sẻ từ ông Lê Thanh Hà- Phó giám đốc Inmasco- đơn vị đứng trong “top” đầu các doanh nghiệp cung ứng thuyền viên tàu cá sang Hàn Quốc và Đài Loan.

Ổn định và khởi sắc

Ông Hà cho biết, từ đầu năm tới nay, Inmasco đã cung ứng được trên 1.200 thuyền viên cho các chủ tàu Hàn Quốc và Đài Loan. Kinh tế thế giới khủng hoảng song lao động trong lĩnh vực ngư nghiệp không hề bị tác động. Thậm chí thu nhập và điều kiện làm việc của thuyền viên còn liên tục được cải thiện đáng kể nhằm thu hút lao động tới với công việc vốn rất đặc thù này. Điển hình như thị trường tàu cá Đài Loan, từ năm ngoái tới nay đã liên tục nâng lương cơ bản cho thuyền viên. Từ 160-200 USD/ tháng, giờ đây thuyền viên được hưởng mức lương thấp nhất 250 USD/tháng. Có nhiều trường hợp thuyền viên có kinh nghiệm, tay nghề thì mức lương có thể đạt 300-350 USD/tháng.

Thuyền viên công ty Inmasco trước giờ xuất cảnh- ảnh PV

Ổn định không kém thị trường Đài Loan, ông Lê Thanh Hà cho biết các chủ tàu Hàn Quốc mặc dù trả lương cho thuyền viên năm đầu chỉ ở mức 180 USD/ người song khi thuyền viên đã có kinh nghiệm và đi lại lần 2 thì mức lương lại khác hẳn. “Chủ tàu Hàn Quốc trả lương theo kinh nghiệm của thuyền viên. Những thuyền viên không có kinh nghiệm, đi lần đầu mức lương chỉ 180 USD. Những thuyền viên đi lần 2, lần 3 được mặc cả lương với chủ tàu. Thực tế, những thuyền viên đi lần 2 lương tối thiểu cũng là 300 USD/ tháng. Những thuyền viên có tay nghề được chủ thích thì thậm chí mặc cả lương lên tới 400 USD, 500 USD và thậm chí cả 1.000 USD”. Chính bởi vậy nên thuyền viên thường thích đi tàu cá Hàn Quốc hơn đi Đài Loan dù lương năm đầu có thấp hơn.” Thuyền viên có kinh nghiệm hiện có rất nhiều lựa chọn, cả thị trường, lương và đơn vị cung ứng thuyền viên”, ông Lê Thanh Hà cho biết.

Hợp sức để gia tăng thị phần

Hiện trong số hơn 160 DN có giấy phép hoạt động XKLĐ chỉ có khoảng 20 đơn vị làm thuyền viên. So với tỷ lệ cung ứng lao động công xưởng, xây dựng và các lĩnh vực khác, thị phần lao động thuyền viên còn tương đối nhỏ bé song tiềm năng không nhỏ- nhất là với lực lượng lao động ngư nghiệp khá lớn của nước ta. Thị trường thuyền viên Hàn Quốc, Đài Loan cũng rất thích thuyền viên Việt Nam. Vấn đề còn lại là cần sự đoàn kết và thống nhất của chính các DN cung ứng thuyền viên tàu cá.

Theo phản ảnh của các DN, hiện Ban Cung ứng thuyền viên tàu cá thuộc Hiệp Hội XKLĐ đã được thành lập và đi vào hoạt động gần 1 năm nay song vẫn chưa có được tiếng nói đồng thuận. “Hợp đồng khung các DN trong Hiệp hội ký giống nhau song có tình trạng ký phụ lục HĐ khác nhau để giành đơn hàng. Thêm vào đó, nhiều đơn vị tuyển nguồn không kỹ, không đào tạo nên dễ bị “đền” hợp đồng, gây bất ổn cho thị trường”, ông Lê Thanh Hà khẳng định. Ông Nguyễn Hồng Hà cũng cho biết “hiện tượng” một số DN đã “vào hội” nhưng vẫn hoạt động “xé rào” là có thật. Cũng bởi sự không đồng nhất về cơ chế và cách thức làm thị trường thuyền viên nên có tình trạng DN này thì thu phí xuất cảnh trước, DN khác lại cho thuyền viên nợ và trích lương trả cho DN trong 10 tháng đầu. “Khi lên tàu, thuyền viên 10 tháng không có lương trong khi thấy thuyền viên của DN khác cung ứng làm chung tàu lại có lương, rất dễ phát sinh các vấn đề tiêu cực”, ông Hà cho biết thêm.

“Tới đây các thành viên của Ban thuyền viên tàu cá sẽ ngồi lại với nhau để tìm tiếng nói thống nhất, ổn định và gia tăng thị phần thuyền viên tàu cá”, ông Lê Thanh Hà - Phó trưởng Ban khẳng định. Các DN thành viên mới đây cũng đã đề nghị áp dụng chính sách không thu thuế thu nhập đối với thuyền viên xuất khẩu giống như các nước trong khu vực đang áp dụng đối với thuyền viên, vì thuyền viên làm việc trên tàu biển trong điều kiện vất vả và xa gia đình; thuyền viên luân phiên đi tàu phải nghỉ phép trong thời gian một năm, trong thời gian nghỉ phép lương chờ việc rất thấp, không đóng thuế thu nhập, khi xuống tàu mức lương cao phải chịu thuế thu nhập là chưa hợp lý. Các DN cũng đã đề nghị cần sớm xây dựng quy chế thuyền viên thống nhất cho cả nước.

Thanh Lương