Thị trường điện cạnh tranh, ai được lợi?

“Cần điều chỉnh cơ chế giá mua điện đầu vào, chứ đóng khung giá điện đầu vào như hiện tại thì chỉ EVN được lợi, như may một chiếc áo sơ mi bắt tất cả các doanh nghiệp phát điện phải mặc …” - TS. Hoàng Xuân Quốc - Tổng Giám đốc Cty CP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 thẳng thắn.

Lộ trình hình thành và phát triển các cấp độ thị trường điện lực cạnh tranh tại Việt Nam đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 26/2006/QĐ-TTg ngày 26/1/2006. Mới đây, ngày 15/4, Thủ tướng Chính phủ ban hành tiếp Quyết định số 24/2011/QĐ-TTg về điều chỉnh giá bán điện theo cơ chế thị trường.  Theo đó, triển khai thị trường phát điện cạnh tranh thí điểm, bắt đầu từ 1/7/2011. Thị trường điện hình thành và phát triển qua 3 cấp độ:  cấp độ 1 - thị trường phát điện cạnh trạnh (2005 - 2014);  cấp độ 2-  thị trường bán buôn điện cạnh tranh (2015 - 2022); cấp độ 3 - thị trường bán lẻ điện cạnh tranh  từ 2022.

Còn rất nhiều ngổn ngang trong khi việc thực hiện Quyết định 26 đã cận kề. Hội nghị triển khai thị trường phát điện cạnh tranh Việt Nam do Bộ Công Thương tổ chức hôm qua – 18/5 tại Hà Nội đã bị “hâm nóng” bởi hàng loạt câu hỏi. Nhà máy điện tuabin khí khi buộc phải chạy dầu, công ty phát điện có được tính toán vào giá thành hay không? Trong thành phần giá điện gồm giá cố định và giá biến đổi, nhưng thực tế chỉ có giá biến đổi tính theo sản lượng, vậy hiểu thế nào cho thống nhất? Việc triển khai hạ tầng công nghệ thông tin mua bán điện như thế nào? Hiện nay, doanh nghiệp phát điện đang cố ép “ép” chi phí đầu vào để chạy theo giá điện đầu ra của EVN, vậy rồi doanh nghiệp phát điện có được điều chỉnh giá hay không?

TS.Hoàng Xuân Quốc - Tổng Giám đốc Cty CP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 nêu vướng mắc: Hiện tại, việc tăng giá điện EVN được hưởng, còn những nhà đầu tư – người phát điện có được hưởng gì không, chưa có quy định rõ. “Giả sử tháng 6 này giá điện tăng 5% thì những người phát điện như chúng tôi sẽ được tăng bao nhiêu phần trăm. Giá điện có thể tăng 10 cent chúng tôi chỉ bán giá 5 cent. Vậy 20 năm sau giá điện tăng 15 cent, chẳng lẽ chúng tôi vẫn phải bán giá 5 cent. Bài toán hiện nay là cơ chế, nếu không giải quyết tốt bài toàn này thì những việc làm này chỉ làm lợi cho EVN chứ chưa huy động được các nhà đầu tư mới” – ông Quốc bức xúc.

Đặc biệt, theo vị này, để có thị trường điện cạnh tranh giá nhiên liệu đầu vào phải bình đẳng, đồng thời, cần cơ chế cần rõ ràng về việc thanh toán các hợp đồng mua bán điện. “Chứ bây giờ Công ty mua bán điện EPTC hiện đang “núp bóng” EVN. Theo quy định, EPTC có chức năng là ký kết hợp đồng, thanh toán hợp đồng. Nhưng thực tế, việc thanh toán EPTC cho các doanh nghiệp phát điện là chờ… EVN thanh toán, nên nếu việc chậm thanh toán xảy ra thì kêu ai?”    

  
Ông Hoàng Quốc Vượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh, Luật Điện lực có hiệu lực từ năm 2005. Đến nay, công tác chuẩn bị cho thị trường phát điện cạnh tranh cơ bản hoàn thành. Mới nhất, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 24, đưa vào triển khai thị trường phát điện cạnh tranh thí điểm từ 1/7/2011. Trong thời gian cuối tháng 5 đến giữa tháng 6 tới, Bộ sẽ tổ chức 3 lớp đào tạo cho các đơn vị phát điện và tiếp thu các ý kiến phản hồi nhằm tháo gỡ khó khăn, đảm bảo thị trường thí điểm được vận hành thành công, ngành điện phát triển bền vững, bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội.

Mai Hoa.