Thị trường chứng khoán: Một năm biến động

Hàng nhiều, giá trị giảm

Điểm dễ nhận thấy của thị trường chứng khoán năm 2008 là sự giảm sút đáng sợ của giá trị hàng hoá trên thị trường, trong khi số lượng hàng hoá vẫn không ngừng tăng lên.

Cuối năm 2007, trên cả hai sàn giao dịch (HOSE và HASTC) mới có 253 mã cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết; đến nay, có tổng số 338 mã. Tuy nhiên, giá trị vốn hoá của thị trường vào thời điểm hiện nay chỉ đạt khoảng 13 tỷ USD, giảm hơn một nửa so với cuối năm 2007 ( 30 tỷ USD) và chỉ còn chiếm 17% GDP ( năm 2007 là 40%). Trong đó, vốn hoá của nhiều công ty niêm yết như SAM, REE, FPT, VNM, STB... bị “bốc hơi” hàng nghìn tỷ đồng.  Trên thị trường, ngày càng có nhiều cổ phiếu có mức giá dưới mệnh giá khiến nhà đầu tư héo hon.

Vn-Index được coi là một hàn thử biểu của thị trường, thì nay mất gần 70% giá trị. Năm 2008 có nhiều phiên giao dịch mà cả hai sàn luôn tăng điểm chật vật, còn giảm điểm lại rất dễ dàng. Đến thời điểm này, chỉ số VN - Index đã mất hơn 600 điểm (từ mốc hơn 920 điểm cuối năm 2007 giảm còn trên dưới 300 điểm hiện nay); chỉ số HASTC - Index cũng  chia tay với hơn 200 điểm. Những con số đó cho thấy, túi tiền của nhà đầu tư đã vơi khoảng 2/3 sau một năm “cày ải” trên sàn.

Năm 2008 cũng là một năm khốn khó của các công ty niêm yết, bởi ngoài sự suy giảm do tác động của nền kinh tế nói chung,  các doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn trong việc huy động vốn. Nếu như năm 2007, các công ty niêm yết huy động được khoảng 90.000 tỷ đồng thông qua thị trường chứng khoán, thì năm 2008, dù  rất cố gắng, nhưng các doanh nghiệp cũng chỉ “gom” được khoảng 30.000 tỷ đồng. Nhiều đợt phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng bị thất bại với sự kém mặn mà, thậm chí dửng dưng của nhà đầu tư. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp phải huỷ kế hoạch đấu giá do hết thời hạn, mà không có lấy một nhà đầu tư đăng ký.

Công ty chứng khoán gặp khó

Số lượng các công ty chứng khoán (CTCK) năm 2008 vẫn tiếp tục tăng, ngược lại với sự sụt giảm của thị trường. Tính  từ cuối năm 2006 đến nay, số lượng CTCK  tăng từ 50 lên hơn 100 . Tuy nhiên, trong số đó chỉ có 26 CTCK có đủ vốn điều lệ trên 300 tỷ đồng và được thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ, số còn lại đều cách mức vốn 300 tỷ đồng rất xa, thậm chí một số CTCK chỉ có vốn vài chục tỷ đồng.  Không khó để nhận ra năng lực của các CTCK Việt Nam còn rất yếu, mà thực tế là trước cơn sóng gió của thị trường năm qua, có khoảng trên 70% CTCK chắc chắn thua lỗ, có công ty đã “ăn” vào vốn đến 60%.

Tuy nhiên, vẫn có điều an ủi là nhiều nhà đầu tư  tiếp tục bám sàn. Hiện toàn thị trường có khoảng 500.000 tài khoản (trong đó, nhà đầu tư nước ngoài nắm khoảng trên dưới 11.000 tài khoản). Tuy có lúc thị trường náo loạn với những quyết định bán tháo cổ phiếu của nhà đầu tư, hoặc những khi giới đầu tư lo ngại vì các nhà đầu tư ngoại liên tục bán ròng cổ phiếu, nhưng với số lượng nhà đầu tư còn gắn bó với sàn chứng khoán hiện nay, có thể thấy thị trường đã có được một lớp nhà đầu tư dày dạn, nhiều kinh nghiệm hơn, tâm lý vững hơn trước những biến động. Điều này còn được thể hiện khi sau một năm đầy sóng gió của nền kinh tế toàn cầu, mà tiêu biểu là cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ, các nhà đầu tư nước ngoài  không còn được coi là một lực đẩy của TTCK trong nước nữa. Mặc dù có thể họ không mất niềm tin và tiếp tục đầu tư vào TTCK Việt Nam, nhưng dần dần các nhà đầu tư trong nước cũng không còn lấy những quyết định đầu tư của khối ngoại để quyết định cho hành động của mình nữa.

Không nguôi hy vọng

Không ít nhà đầu tư mong mỏi năm 2008 chóng qua để nuôi hy vọng cho năm 2009. Họ cho rằng, những điều tồi tệ nhất đều đã xảy ra từ năm 2008 và năm 2009 sẽ mang tới nhiều niềm vui hơn.

Niềm hy vọng của nhà đầu tư là có cơ sở khi nhìn lại một năm qua, các chuyên gia chứng khoán đều nhận định, thị trường đang quay về giá trị thực qua đánh giá nguyên nhân của sự sụt giảm. Theo họ, ngoài yếu tố khách quan đến từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới còn có yếu tố ảo của thị trường hai năm về trước. Vn-Index tăng 147% trong năm 2006 và tăng tới 47% chỉ trong hai tháng đầu năm ngoái. Số vốn đổ vào thị trường trong tháng 1- 2007 gần gấp đôi so với tháng 12-2006 và gần bằng cả quý trước đó. Vì thế, mọi người quá say sưa với sự khởi sắc của thị trường mà không nhận ra yếu tố ảo, để rồi bị đổ sụp trong năm 2008. Nhưng, đó chưa phải là bi kịch, bởi thị trường đang quay về giá trị thật. Ông Vũ Đình Ánh, Viện phó Viện Nghiên cứu Khoa học thị trường giá cả cho rằng, đây là cơ hội để nhìn nhận lại những khiếm khuyết và đề ra các giải pháp giúp thị trường phát triển bền vững. Trong bối cảnh thị trường đang “xì hơi” như hiện nay, cần tiếp tục cung cấp hàng tốt, Vn-Index sẽ được đẩy lên nhờ sự tăng giá của các sản phẩm hàng hóa tốt, nhà đầu tư cũng có cơ hội cơ cấu lại danh mục.

Hiện tại, các nền kinh tế lớn đang nỗ lực giải quyết các vấn đề của suy thoái kinh tế, trong nước cũng có nhiều yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của thị trường chứng khoán. Vì vậy, nhà đầu tư có quyền hy vọng vào sự hồi phục của thị trường trong năm 2009./.

                                                                                           Hồng Thanh