Thi hành án dân sự: Nghề giúp người trẻ rèn luyện bản lĩnh, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và sự nhân văn trong công việc

-        Theo anh/chị, điều khó nhất đối với một chấp hành viên trẻ khi mới bước vào nghề là gì: kiến thức chuyên môn, áp lực công việc hay kỹ năng ứng xử với con người?

Ngày cầm quyết định tuyển dụng trong tay, rời xa quê hương, gia đình, vượt hơn 600km đi nhận công tác tại huyện Pác Nặm (là huyện xa nhất, của tỉnh Bắc Kạn cũ), bản thân mình vẫn chưa biết, sẽ phải làm gì, bắt đầu từ đâu với công việc, vừa ra trường chưa biết đến công việc thi hành án dân sự sẽ như thế nào. Bởi khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tôi từng nghĩ công tác thi hành án dân sự chủ yếu gắn với những tập hồ sơ, các văn bản pháp luật và những quy trình nghiệp vụ được thực hiện theo quy định của pháp luật. Thế nhưng, khi thực sự bước chân vào nghề, tôi mới nhận ra thực tế hoàn toàn khác.

Mỗi hồ sơ thi hành án không chỉ là những con số hay giấy tờ hành chính mà còn là những câu chuyện đời với nhiều hoàn cảnh, tâm tư và mâu thuẫn khác nhau. Có những vụ việc kéo dài nhiều năm, có những đương sự mang tâm lý bức xúc, căng thẳng hoặc gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Áp lực của người làm công tác thi hành án không chỉ đến từ yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ mà còn từ trách nhiệm phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, xử lý công việc một cách khách quan, đúng pháp luật nhưng vẫn thấu tình, đạt lý.

Sự thật là có những nghề được xã hội biết đến với ánh hào quang của thành công, nhưng cũng có những nghề lặng lẽ đứng phía sau những bản án, quyết định của Tòa án, âm thầm góp phần bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và giữ gìn công bằng trong xã hội và Nghề chấp hành viên thi hành án dân sự là một trong những nghề như thế. Ít ai biết rằng, phía sau mỗi hồ sơ được giải quyết, mỗi vụ việc được thi hành thành công là biết bao áp lực, trách nhiệm và những cuộc đối thoại đầy kiên trì của những người làm công tác thi hành án.

Đặc biệt, với những người trẻ, hành trình đến với nghề là câu chuyện của sự lựa chọn, lòng nhiệt huyết và bản lĩnh trước những áp lực vô hình mà không phải ai cũng nhìn thấy. Có những vụ việc kéo dài nhiều năm, tài sản tranh chấp phức tạp, đương sự không hợp tác hoặc phát sinh nhiều tình huống ngoài dự kiến. Khối lượng hồ sơ lớn, áp lực chỉ tiêu, trách nhiệm pháp lý cao cùng yêu cầu bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên khiến công việc luôn trong trạng thái căng thẳng. Áp lực ấy không chỉ đến từ công việc chuyên môn mà còn đến từ sự kỳ vọng của người dân, sự giám sát của các cơ quan chức năng và những phản ứng đôi khi rất gay gắt từ đương sự. Có những ngày làm việc kéo dài từ sáng sớm đến tối muộn; có những vụ việc phải nhiều lần xuống cơ sở vận động, thuyết phục mà vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn.

Tôi vẫn nhớ như in, khi đó bản thân tôi còn là thư ký giúp việc cho Chấp hành viên, khi tham gia cưỡng chế thi hành án dân sự, người phải thi hành án đã phản đối gay gắt, thậm chí còn chửi bới, đe dọa và đập phá đồ đạc. Đó là cú sốc lần đầu tiên trong nghề, nhưng rồi bản thân tôi nghĩ rằng chắc họ phải chịu ấm ức, và thật sự bức xúc nên mới có thái độ như thế, nếu mình trong hoàn cảnh của họ thì sẽ như thế nào, và rồi bản thân tôi đã đi tìm hiểu nguyên nhân qua chính quyền địa phương, qua trưởng thôn và cũng đã biết được phần nào bức xúc. Vụ việc kéo dài nhiều năm, sau những lần kiên trì vận động, giải thích, nói chuyện và mang những chuyện thực tế trước đó thì người phải thi hành án mới hiểu và nhận ra bản chất vụ việc.

Đối với người trẻ, nghề thi hành án dân sự không phải là sự hào nhoáng hay những lời khen ngợi. Đó là cảm giác ý nghĩa khi một bản án được thực thi, quyền lợi chính đáng của người dân được bảo vệ, những mâu thuẫn được hóa giải trong sự đồng thuận. Mỗi vụ việc được giải quyết thành công là một bài học về bản lĩnh, sự kiên trì và trách nhiệm nghề nghiệp. Chính niềm tin vào giá trị công việc mình đang làm, cùng sự trưởng thành qua từng vụ việc, đã trở thành động lực để các chấp hành viên trẻ tiếp tục gắn bó với nghề, vượt qua áp lực và không ngừng nỗ lực vì công lý và sự thượng tôn pháp luật.

Đây cũng là nghề giúp người trẻ rèn luyện bản lĩnh, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và sự nhân văn trong công việc. Càng trải qua nhiều thử thách, mình càng hiểu rằng đằng sau mỗi hồ sơ không chỉ là những con số, giấy tờ mà còn là cuộc sống, tâm tư và số phận của con người. Chính điều đó đã khiến mình lựa chọn ở lại, tiếp tục cống hiến dù phía trước còn nhiều áp lực và khó khăn.

-        Trong quá trình công tác, vụ việc nào để lại cho anh/chị ấn tượng sâu sắc nhất và khiến anh/chị có nhiều suy ngẫm về nghề thi hành án dân sự?

Trong quá trình công tác, mỗi người đều có những vụ việc để lại dấu ấn sâu sắc. Đó không hẳn là những vụ việc có giá trị thi hành lớn, mà nhiều khi là những câu chuyện rất đời thường, chứa đựng nhiều cảm xúc và bài học về tình người, về sự am hiểu pháp luật. Điển hình như vụ ông T.V.L. phải trả cho ông T.S.T 01 con lợn quy ra tiền mặt là 5.200.000đ theo Bản án số: 02/2016/DS - ST ngày 14 tháng 4 năm 2016 của Tòa án nhân dân huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn, ông T.V.L.  và ông T.S.T là 2 anh em, ông T.V.L.  không chịu hợp tác và không thi hành vụ việc kéo dài đến 3 năm.

Bằng sự kiên trì gặp gỡ, lắng nghe tâm tư của từng người, phân tích thấu tình đạt lý và vận dụng linh hoạt công tác dân vận, chấp hành viên đã giúp các bên hiểu nhau hơn, tự nguyện thỏa thuận và chấp hành bản án. Ngày vụ việc kết thúc cũng là ngày những người thân trong gia đình có thể ngồi lại nói chuyện với nhau sau nhiều năm không nhìn mặt nhau. Những khoảnh khắc như vậy khiến người làm công tác thi hành án nhận ra rằng đằng sau mỗi hồ sơ là số phận, là cuộc sống và những câu chuyện riêng của con người. Nhiều khi thành công của một vụ việc không chỉ được đo bằng số tiền thi hành xong hay tỷ lệ hoàn thành chỉ tiêu, mà còn ở việc góp phần hàn gắn những rạn nứt, giảm bớt mâu thuẫn trong cộng đồng và củng cố niềm tin của người dân vào pháp luật.

Thực tiễn công tác cũng cho thấy, bên cạnh kiến thức pháp luật và nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng dân vận, đối thoại và thuyết phục có vai trò đặc biệt quan trọng đối với chấp hành viên trẻ. Biết lắng nghe, biết chia sẻ, biết đặt mình vào hoàn cảnh của người dân để tìm tiếng nói chung nhiều khi mang lại hiệu quả hơn những biện pháp cưỡng chế. Đó cũng là bài học quý giá mà mỗi chấp hành viên trẻ tích lũy được sau từng vụ việc, từng lần va chạm với thực tiễn nghề nghiệp. Chính những câu chuyện giàu tính nhân văn ấy đã trở thành động lực để nhiều chấp hành viên trẻ tiếp tục gắn bó với nghề, dù công việc còn nhiều áp lực và thử thách. Bởi hơn ai hết, chúng tôi hiểu rằng thi hành án dân sự không chỉ là thực thi bản án của Tòa án, mà còn là hành trình bảo vệ công lý bằng cả trách nhiệm, sự tận tâm và tình người.

Mỗi vụ việc thi hành án là một câu chuyện riêng, với những tình huống, khó khăn và áp lực khác nhau. Chính quá trình trực tiếp giải quyết các vụ việc đã mang lại cho chấp hành viên trẻ nhiều bài học quý giá mà sách vở hay giảng đường khó có thể truyền tải đầy đủ.

Bài học đầu tiên là sự kiên trì và bản lĩnh nghề nghiệp. Không phải vụ việc nào cũng có thể giải quyết trong một vài lần làm việc. Có những hồ sơ kéo dài nhiều năm, nhiều lần xác minh, vận động, thuyết phục nhưng kết quả vẫn chưa như mong muốn. Những lúc như vậy, người chấp hành viên phải học cách giữ vững tinh thần, không nản chí trước khó khăn, đồng thời luôn tuân thủ quy định của pháp luật trong mọi quyết định và hành động của mình.

Bài học thứ hai là biết lắng nghe và đối thoại. Thực tiễn cho thấy, nhiều mâu thuẫn phát sinh không chỉ từ nghĩa vụ thi hành án mà còn từ những khúc mắc về tâm lý, tình cảm và nhận thức của đương sự. Khi người dân được lắng nghe, được giải thích thấu đáo và được đối xử bằng sự tôn trọng, họ sẽ dễ đồng thuận và hợp tác hơn. Vì vậy, kỹ năng dân vận, thuyết phục và đối thoại luôn là “chìa khóa mềm” để giải quyết những vấn đề khó khăn trong quá trình tổ chức thi hành án.

Bài học thứ ba là tinh thần trách nhiệm và sự thấu cảm. Đằng sau mỗi hồ sơ là hoàn cảnh, cuộc sống và những trăn trở của người dân. Người chấp hành viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo quy định của pháp luật mà còn phải biết đặt mình vào vị trí của đương sự để ứng xử phù hợp, vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa thể hiện tính nhân văn trong thực thi công vụ. Mỗi lần va chạm với thực tiễn nghề nghiệp là một lần trưởng thành hơn về chuyên môn, bản lĩnh và kỹ năng sống. Chính những trải nghiệm đó đã giúp các chấp hành viên trẻ thêm yêu nghề, hiểu sâu sắc hơn giá trị của công việc mình đang làm và tiếp tục nỗ lực đóng góp vào việc bảo vệ công lý, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

-        Thi hành án dân sự là lĩnh vực thường xuyên phải giải quyết những vụ việc phức tạp, thậm chí phát sinh mâu thuẫn. Người chấp hành viên trẻ cần làm gì để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa thể hiện tính nhân văn trong quá trình tổ chức thi hành án?

Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đối với công tác thi hành án dân sự không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thực thi nghiêm minh mà còn hướng tới xây dựng hình ảnh người cán bộ thi hành án gần dân, trách nhiệm và chuyên nghiệp.

Đối với thế hệ chấp hành viên trẻ, đây vừa là mục tiêu phấn đấu, vừa là động lực để không ngừng học tập, rèn luyện và đổi mới tư duy làm việc. Kỳ vọng lớn nhất là xây dựng hình ảnh người chấp hành viên vững về chuyên môn, chuẩn mực trong đạo đức công vụ, tận tâm với công việc và gần gũi với Nhân dân. Mỗi cán bộ thi hành án không chỉ là người thực thi pháp luật mà còn là cầu nối giữa pháp luật với cuộc sống, góp phần giải quyết mâu thuẫn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Bên cạnh đó, hình ảnh người chấp hành viên hiện đại cần gắn liền với tinh thần đổi mới, chủ động ứng dụng công nghệ thông tin và thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.

Việc số hóa hồ sơ, khai thác dữ liệu điện tử, sử dụng các nền tảng công nghệ trong quản lý và tuyên truyền pháp luật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác, tăng tính công khai, minh bạch và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên, dù công nghệ có phát triển đến đâu thì yếu tố nhân văn vẫn luôn là giá trị cốt lõi của nghề thi hành án dân sự. Sự thấu hiểu, lắng nghe, đối thoại và vận động thuyết phục luôn là những kỹ năng quan trọng giúp hóa giải mâu thuẫn, tạo sự đồng thuận trong quá trình tổ chức thi hành án.

Một vụ việc được giải quyết thành công không chỉ là bản án được thực thi mà còn là niềm tin của người dân đối với pháp luật và cơ quan nhà nước được củng cố. Với sức trẻ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến, đội ngũ chấp hành viên trẻ hôm nay mong muốn góp phần xây dựng hình ảnh ngành Thi hành án dân sự chuyên nghiệp hơn trong thực thi nhiệm vụ, nhân văn hơn trong cách ứng xử với người dân và hiện đại hơn trong phương thức quản lý, điều hành, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số trong giai đoạn mới. Đây cũng chính là nền tảng để ngành Thi hành án dân sự tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của mình trong việc bảo vệ công lý, giữ vững kỷ cương pháp luật và phục vụ Nhân dân.

Thanh niên là lực lượng nòng cốt, là nguồn nhân lực kế cận của ngành Thi hành án dân sự. Để phát huy tốt vai trò, sức trẻ và tinh thần sáng tạo của đội ngũ cán bộ trẻ, cần tiếp tục quan tâm tạo môi trường để thanh niên được rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.

Trước hết, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng mềm và kỹ năng xử lý tình huống thực tiễn cho cán bộ trẻ. Công tác thi hành án dân sự không chỉ đòi hỏi kiến thức pháp luật vững vàng mà còn yêu cầu khả năng dân vận, đối thoại, thuyết phục và ứng xử linh hoạt trước những tình huống phức tạp. Vì vậy, việc tạo điều kiện để thanh niên được tham gia các lớp tập huấn, các vụ việc thực tiễn và học hỏi kinh nghiệm từ thế hệ đi trước là rất cần thiết.

Bên cạnh đó, cần mạnh dạn giao việc, giao nhiệm vụ mới, khuyến khích thanh niên đảm nhận những công việc khó, những lĩnh vực đòi hỏi sự đổi mới và sáng tạo. Thông qua thực tiễn công tác, người trẻ sẽ có cơ hội rèn luyện bản lĩnh, nâng cao năng lực chuyên môn và tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp.

Cùng với đó, các tổ chức Đoàn cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức hoạt động theo hướng gắn với nhiệm vụ chuyên môn; xây dựng các mô hình “Thanh niên với cải cách hành chính”, “Thanh niên với chuyển đổi số”, “Thanh niên dân vận khéo trong thi hành án dân sự”, qua đó tạo môi trường để đoàn viên, thanh niên phát huy sáng kiến, đóng góp vào hiệu quả chung của đơn vị. Với nhiệt huyết, trách nhiệm và khát vọng cống hiến, tuổi trẻ ngành Thi hành án dân sự hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới, hiện đại hóa hoạt động thi hành án, góp phần xây dựng hình ảnh người cán bộ thi hành án bản lĩnh, chuyên nghiệp, tận tâm, gần dân và vì Nhân dân phục vụ. Đây không chỉ là yêu cầu của thực tiễn mà còn là trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự phát triển bền vững của ngành trong giai đoạn mới.

Xin cảm ơn bà!