Thi hành án dân sự - mâu thuẫn giữa hiệu lực pháp luật và thực tế

     Những ấm ức khó giải toả...

      Gần đây dư luận ở địa phương có nhiều phản ứng khác nhau chung quanh vụ thi hành án giao con ở quận Lê Chân. Theo bản án phúc thẩm ly hôn ngày 25- 5- 2005 của TAND thành phố về việc ly hôn giữa anh Dương Bá Trung và chị Lê Thị Hồng Anh ở tổ 1, khu Đường Thuyết, phường Dư Hàng Kênh, chị Lê Thị Hồng Anh được quyền nuôi dưỡng con là cháu Dương Đức Mạnh, sinh tháng 4- 2004. Thế nhưng sau khi bản án có hiệu lực thi hành, anh Trung và gia đình kiên quyết không giao con cho chị Hồng Anh, buộc lòng chị phải nhờ tới sự can thiệp của cơ quan thi hành án quận Lê Chân. Từ quyết định thi hành án, với sự vận động các ban, ngành, đoàn thể cùng vào cuộc, sự thuyết phục nhiều lần không được, cơ quan thi hành án quận Lê Chân dự kiến phải tổ chức cưỡng chế. Nhưng đối tượng cưỡng chế đâu phải là một căn nhà hay một đồ vật nào đó là một cháu nhỏ chưa đầy 3 tuổi. Chẳng lẽ cơ quan thi hành án lại phải giằng cháu từ chính những người thân yêu của cháu? Cực chẳng đã, cơ quan thi hành án quận Lê Chân buộc phải xin ý kiến cấp trên để giải quyết. Sự việc vì thế kéo dài, chị Hồng Anh không biết phải chờ đợi bao lâu nữa mới được quyền nuôi dưỡng con?.

     Vụ việc đòi nhà của vợ chồng anh Nguyễn Mạnh Thoả, 49 tuổi và chị Nguyễn Thị Thảo, 47 tuổi ở tổ 3, phường Niệm Nghĩa (quận Lê Chân) lại là một ví dụ khác về sự chậm trễ và những khó khăn trong công tác thi hành án. Tháng 5- 2000, anh chị Thoả- Thảo mua lại căn nhà và đất nhà của anh Nguyễn Văn Chiển tại thôn 2, xã Vĩnh Niệm cũ, nay là phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân, với giá 75 triệu đồng qua Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản Hải Phòng. Tiền  mua nhà anh chị đã nộp  nhưng đến nay vẫn chưa nhận được nhà . Vụ việc trở nên rắc rối khi anh Chiến đã bán nhà xong, bà Bùi Thị Nhiễu, mẹ của anh Chiển, trú tại xã An Tiến ( An Lão) có đơn cho rằng quyền sở hữu ngôi nhà trên là của bà, anh Chiển chỉ là người quản lý, sử dụng. Vợ chồng chị Thảo đi mòn chân tới các cơ quan, ban, ngành của thành phố hoàn thành không biết bao nhiêu giấy tờ, thủ tục mà vợ chồng chị phải theo yêu cầu của các cơ quan chức năng, mỏi mệt chờ đợi sự cưỡng chế của Đội thi hành án huyện An Dương mà vẫn vô vọng. Đến nay, vợ chồng chị phải về quê xã An Thắng, An Lão) sinh sống vì nhà cũ đã bán nhà mua mới thì chưa giải quyết được!

     Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự quận Lê Chân Nguyễn Ngọc Hoàn cho biết: Có nhiều vụ việc phức tạp mà cơ quan thi hành án dù cố gắng mấy cũng không giải quyết xuể. Chỉ tính riêng ở quận Lê Chân có tới hàng chục vụ đang chờ xin ý kiến chỉ đạo của cơ quan thi hành án cấp trên. Có thể kể tên một vài vụ việc như vụ kiện đòi tài sản giữa chị Nguyễn Thị Thuý Vân, sinh năm 1967, trú tại 96 Đằng Giang và chị Trần Thị Thoa, sinh năm 1968, trú tại 12 A/ 140 Đình Đông, theo đó chị Thoa phải trả cho chị Vân 170 triệu đồng. Vụ chia thừa kế nhà đất số 223 Hàng Kênh, số 196 Tô Hiệu...cũng gặp không ít phức tạp. Vụ kiện chia tài sản sau ly hôn giữa bà Lê Thị Toán và ông Hà Văn Bính ở ngách 30 Phạm Hữu Điều diễn ra từ hàng chục năm nay,... Việc thi hành phần dân sự của bản án phúc thẩm hình sự số 2081 của TAND tối cao và bản án số 115 của TAND tỉnh Nam Định từ năm 2000 đối với Phạm Ngọc Định trú tại số 62 Đồng Bún đối với cơ quan thi hành án khá khó khăn. Phạm Ngọc Định đã bị tuyên phạt tử hình nhưng phần dân sự phải thi hành là phạt tiền 400 triệu đồng, 100.000 đồng tiền án phí phiên sơ thẩm và phúc thẩm. Vì vậy, cơ quan thi hành án chỉ biết kê biên ngôi nhà của bị án để bảo đảm thi hành án nhưng cũng khó có thể thi hành được như bản án đã tuyên... 

            Thi hành án không chỉ liên quan tới người dân mà thực tế nhiều doanh nghiệp phải chịu hậu quả từ những khó khăn trong thi hành án.

     Ngày 7- 8- 2001, Công ty TNHH Ngọc Phương và Công ty xây lắp thương mại Hải Phòng ký thoả thuận và lập tờ trình báo cáo UBND thành phố về việc xin mua bán nhà xưởng 231 Trần Nguyên Hãn, để Công ty TNHH Ngọc Phương thi hành bản án số 39 ngày 7- 12- 1999, lấy tiền trả nợ Quỹ tín dụng Thành Tô và VPBank. Công ty xây lắp thương mại đã trả đủ số tiền 2, 5 tỷ đồng cho công ty Ngọc Phương tại Phòng thi hành án Hải Phòng. Số tiền thu được, Phòng thi hành án chi trả cho các chủ nợ. Trong đó, VPBank đã nhận đủ tiền và giao hồ sơ, giấy tờ trước bạ khu nhà xưởng 231 Trần Nguyên Hãn cho Phòng thi hành án. Lẽ ra, sau khi việc mua bán hoàn thành thì giấy tờ trước bạ phải được giao cho Công ty Xây lắp thương mại để làm tiếp thủ tục về nhà đất theo quy định của pháp luật. Thế nhưng tới đây lại xuất hiện khoản nợ của Công ty Ngọc Phương với Công ty Vân Hoà, do đó Phòng Thi hành án không giao lại giấy tờ cho Công ty Xây lắp thương mại mà giữ lại nhằm buộc Công ty Ngọc Phương phải tìm cách trả nợ cho Công ty Vân Hòa. Sự việc lằng nhằng kéo dài mấy năm liền, qua không biết bao nhiêu cuộc họp, bao nhiêu giấy tờ lên xuống Trung ương và thành phố, cuối cùng Công ty xây lắp thương mại buộc phải trả tiếp 500 triệu đồng nữa mới có được giấy tờ khu nhà xưởng 231 Trần Nguyên Hãn.  Đến nước này thì đúng là doanh nghiệp chỉ còn biết “khóc”...

 (Còn nữa)