Thi hành án dân sự: Hết lòng vì Nhân dân phục vụ

Hiệu quả từ mô hình “Dân vận khéo trong THADS”

Trong dòng chảy chung của ngành Tư pháp, công tác THADS giữ vai trò là khâu cuối cùng đưa các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật được thực thi trong thực tế. Phía sau mỗi hồ sơ thi hành án không đơn thuần là những con số về tài sản hay nghĩa vụ phải thực hiện, mà là quyền lợi của các bên đương sự, là những câu chuyện, hoàn cảnh và số phận khác nhau cần được giải quyết trên cơ sở thượng tôn pháp luật, khách quan và nhân văn.

Từ nhận thức đó, toàn hệ thống THADS đang không ngừng đổi mới tư duy và phương thức tổ chức thi hành án để bảo đảm mỗi bản án không chỉ được thi hành đúng pháp luật mà còn nhận được sự đồng thuận trong xã hội. Nhiều mô hình mới, cách làm hay đã ra đời từ sự trăn trở của những cán bộ trong ngành.

Tại Nghệ An, ông Phạm Quốc Nam, Trưởng THADS tỉnh cho biết, mỗi hồ sơ thi hành án đều gắn với quyền và lợi ích hợp pháp của con người; phía sau mỗi vụ việc là một gia đình, một hoàn cảnh cụ thể. Chính vì vậy, bên cạnh việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, đơn vị luôn ưu tiên vận động, thuyết phục, đối thoại, lấy sự đồng thuận của người dân làm mục tiêu và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên theo đúng quy định của pháp luật làm nguyên tắc xuyên suốt.

Trong đó, phong trào “Dân vận khéo trong THADS” đã trở thành một điểm sáng của THADS Nghệ An. Nhiều vụ việc phức tạp được giải quyết bằng sự kiên trì, trách nhiệm và tinh thần cầu thị của đội ngũ cán bộ, chấp hành viên, hạn chế tối đa việc áp dụng biện pháp cưỡng chế. Theo thống kê của đơn vị, hằng năm, trên 98% số vụ việc được giải quyết thông qua công tác vận động, thuyết phục, góp phần giữ gìn ổn định xã hội, giảm phát sinh khiếu nại, tố cáo và củng cố niềm tin của người dân đối với cơ quan thi hành án.

Đó cũng là tinh thần đang được lan tỏa trong toàn hệ thống THADS: mỗi cán bộ, chấp hành viên không chỉ là người thực thi quyền lực Nhà nước mà còn là người trực tiếp góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với cuộc sống, để người dân cảm nhận được sự công bằng, minh bạch và nhân văn của nền tư pháp.

Lấy người dân làm trung tâm phục vụ

Tinh thần “lấy người dân làm trung tâm phục vụ” còn được thể hiện rõ nét trong quá trình tổ chức thi hành các vụ án kinh tế, tham nhũng đặc biệt nghiêm trọng. Điển hình là vụ án Vạn Thịnh Phát. Với khối lượng công việc đặc biệt lớn, liên quan đến hàng chục nghìn trái chủ trên cả nước, các cơ quan THADS đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để việc chi trả được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và nhanh chóng nhất có thể. Thay vì để người dân phải chờ đợi kéo dài hay thực hiện nhiều thủ tục phức tạp, quy trình tiếp nhận, xác minh thông tin và chi trả được chuẩn hóa, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí đi lại và tạo thuận lợi tối đa cho người được thi hành án.

Song song với đó, việc xử lý tài sản trong vụ án FLC cũng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công tác thi hành án trong việc khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế. Quá trình tổ chức thi hành án không chỉ hướng tới mục tiêu thu hồi tối đa tài sản theo bản án mà còn bảo đảm tài sản được xử lý công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật để sớm đưa trở lại lưu thông, tránh lãng phí nguồn lực xã hội.

Đây cũng là định hướng được nhiều địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Theo ông Đặng Đình Quyền, Trưởng THADS tỉnh Lâm Đồng, đơn vị luôn chú trọng tăng cường phối hợp liên ngành với tòa án, viện kiểm sát, công an, các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý đất đai ngay từ giai đoạn xác minh điều kiện thi hành án nhằm rút ngắn thời gian xử lý, hạn chế án tồn đọng kéo dài. Đặc biệt, đối với các vụ việc thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng và tín dụng ngân hàng, đơn vị tập trung nguồn lực xử lý dứt điểm để kịp thời đưa tài sản vào khai thác, sử dụng, tránh lãng phí, qua đó góp phần khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đơn vị cũng đẩy mạnh công tác thi hành án theo hướng chủ động “đến tận nơi, gặp tận người”, tăng cường đối thoại, thuyết phục, vận động đương sự tự nguyện thi hành án trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế, vừa đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, vừa giữ được sự đồng thuận, ổn định trong Nhân dân, hạn chế phát sinh khiếu nại, tố cáo.

Ở nhiều địa phương, những sáng kiến xuất phát từ thực tiễn cũng đang góp phần nâng cao hiệu quả thi hành án. Sau khi thực hiện mô hình cơ quan THADS một cấp tại địa phương, THADS Nghệ An đã chủ động tham mưu thành lập Ban phối hợp THADS cấp xã, phường, tạo cầu nối chặt chẽ giữa cơ quan thi hành án với chính quyền cơ sở trong việc xác minh điều kiện thi hành án, vận động đương sự tự nguyện chấp hành và giải quyết kịp thời những khó khăn phát sinh ngay từ địa bàn dân cư.

Sức lan toả từ những cán bộ trẻ

Cùng với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và người dân, chuyển đổi số đang mở ra một bước phát triển mới, thay đổi căn bản phương thức tổ chức THADS theo hướng hiện đại, minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Nhờ công tác này, tính công khai, minh bạch được nâng cao, thời gian xử lý công việc được rút ngắn và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong quá trình thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình. Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đã trở thành nhiệm vụ bắt buộc sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống cơ quan THADS do địa bàn lớn, lượng việc tăng, khoảng cách địa lý xa và quy trình kế toán nghiệp vụ được tập trung tại tỉnh.

Tại Hà Tĩnh, không khó để bắt gặp hình ảnh Bí thư đoàn Thanh niên THADS Hà Tĩnh Nguyễn Trần Kiên ăn trưa ngay tại bàn làm việc, màn hình máy tính mở cùng lúc với nền tảng số trong lĩnh vực THADS. Thực tế, tinh thần "quên giờ nghỉ" ấy đã lan tỏa thành phong trào chung của cả tập thể cán bộ trẻ nơi đây. Nhiều đoàn viên, chấp hành viên vẫn miệt mài số hóa hồ sơ hay hỗ trợ đồng nghiệp xử lý các tình huống phát sinh ngay trong giờ nghỉ trưa, thậm chí sẵn sàng làm việc đến đêm muộn hay những ngày nghỉ cuối tuần để bảo đảm tiến độ chuyển đổi số của toàn đơn vị.

Đối với những cán bộ trẻ ấy, chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu của cải cách hành chính mà còn là trách nhiệm trước người dân. Bởi mỗi thao tác được rút ngắn, mỗi hồ sơ được xử lý nhanh hơn đều đồng nghĩa với việc quyền lợi của người dân được bảo vệ kịp thời hơn.

Từ thực tiễn triển khai, Hà Tĩnh đã trở thành một trong những đơn vị đi đầu trong ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động THADS. Đến nay, 100% tác nghiệp của cán bộ, công chức tại đơn vị đã được thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử; hồ sơ tổ chức thi hành án được số hóa toàn bộ, bảo đảm thống nhất giữa dữ liệu điện tử và hồ sơ giấy, góp phần nâng cao độ chính xác của công tác thống kê, quản lý và điều hành.

Các phân hệ nghiệp vụ như ban hành quyết định thi hành án điện tử, tổ chức thi hành án trên môi trường số, biên lai điện tử, giải quyết khiếu nại, tố cáo... từng bước thay đổi phương thức làm việc truyền thống. Đơn vị cũng phát triển nhiều giải pháp sáng tạo như hệ thống tra cứu thông tin người phải thi hành án đang chấp hành hình phạt tù, các biểu mẫu thông minh, ứng dụng AI hỗ trợ tra cứu pháp luật về THADS, góp phần giảm đáng kể thời gian xử lý công việc và hạn chế sai sót trong quá trình tác nghiệp.

Điều đáng ghi nhận là chuyển đổi số trong THADS không chỉ dừng lại ở việc đầu tư công nghệ mà còn chú trọng phát triển con người. Mô hình “Bình dân học vụ số”, phương thức tập huấn “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ kỹ thuật trực tuyến 24/7 đã giúp nhiều cán bộ nhanh chóng làm chủ các nền tảng mới, từng bước hình thành đội ngũ công chức có năng lực số đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Những chuyển biến mạnh mẽ đó là minh chứng cho thấy, THADS không còn chỉ tập trung hoàn thành các chỉ tiêu về việc và tiền theo bản án mà đang hướng tới mục tiêu lớn hơn là nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và xã hội. Mỗi quy trình được đơn giản hóa, mỗi nền tảng số được hoàn thiện, mỗi sáng kiến được áp dụng đều góp phần giảm chi phí xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tăng tính minh bạch trong hoạt động công vụ./.