Thi hành án công nghệ số: Đưa thủ tục hành chính đến gần người dân
Trong cải cách hành chính, một quy trình tốt không chỉ dừng ở việc đúng quy định mà còn phải giúp người dân dễ tiếp cận, dễ thực hiện và giảm thời gian, chi phí. Từ yêu cầu đó, Thi hành án dân sự tỉnh Phú Thọ đang thí điểm mô hình cải cách thủ tục hành chính “Thi hành án công nghệ số” tại Bộ phận Một cửa, từng bước đưa các thủ tục thi hành án đến gần người dân, tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn thông qua môi trường số.
Điểm cốt lõi của mô hình là chuẩn hóa quy trình hướng dẫn và hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trên dịch vụ công trực tuyến, trước mắt tập trung vào hai thủ tục: Yêu cầu thi hành án dân sự và Xác nhận kết quả thi hành án dân sự.
Đổi mới bắt đầu từ những thủ tục người dân trực tiếp sử dụng
Thực tế giải quyết thủ tục hành chính cho thấy, không phải người dân nào cũng dễ dàng tiếp cận các thao tác trên môi trường trực tuyến, đặc biệt đối với những thủ tục có yêu cầu về thành phần hồ sơ, trình tự và cách thức thực hiện.
Thay vì chỉ cung cấp thông tin hoặc hướng dẫn bằng văn bản, mô hình “Thi hành án công nghệ số” được xây dựng theo hướng hướng dẫn trực quan, từng bước, giúp người dân biết rõ cần chuẩn bị gì, thực hiện thao tác nào và hoàn thành quy trình ra sao trên dịch vụ công trực tuyến.
Tại Bộ phận Một cửa, cán bộ thi hành án vừa thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, vừa hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Qua đó, người dân không chỉ được giải quyết công việc trước mắt mà còn từng bước hình thành kỹ năng, thói quen thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số.
Đây là điểm khác biệt quan trọng của mô hình: công nghệ được đưa vào ngay nơi người dân tiếp xúc với cơ quan thi hành án, thay vì chỉ tồn tại ở phía sau quy trình quản lý.
Từ hướng dẫn thủ tục đến thay đổi phương thức phục vụ
Với hai quy trình được lựa chọn để thí điểm, người dân có thể được hướng dẫn thực hiện các bước trên dịch vụ công trực tuyến đối với Yêu cầu thi hành án dân sự và Xác nhận kết quả thi hành án dân sự.
Quy trình được chuẩn hóa, trực quan hóa giúp hạn chế tình trạng người dân phải tự tìm hiểu qua nhiều nguồn thông tin hoặc đi lại nhiều lần do chưa nắm rõ cách thức thực hiện. Khi được hướng dẫn ngay từ đầu, người dân có thể chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ, thực hiện các thao tác cần thiết và theo dõi quá trình giải quyết.
Mô hình vì vậy hướng tới những lợi ích rất cụ thể: thuận tiện hơn trong tiếp cận thủ tục, tiết kiệm thời gian và chi phí, tăng tính công khai, minh bạch, đồng thời nâng cao khả năng chủ động của người dân khi thực hiện thủ tục hành chính.
Quan trọng hơn, việc triển khai mô hình tạo ra sự thay đổi trong phương thức phục vụ tại Bộ phận Một cửa. Cán bộ không chỉ “tiếp nhận hồ sơ” mà còn trở thành người hướng dẫn, hỗ trợ và đồng hành cùng người dân trong quá trình chuyển từ phương thức thực hiện truyền thống sang môi trường số.
Chuyển đổi số phải tạo ra thay đổi mà người dân có thể cảm nhận
Theo đồng chí Nguyễn Thị Kim Yến, Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Phú Thọ, chuyển đổi số phải tạo ra những thay đổi thực chất trong hoạt động thi hành án, trước hết là nâng cao chất lượng phục vụ người dân, tổ chức, doanh nghiệp. Công nghệ không phải mục tiêu cuối cùng mà là công cụ để đơn giản hóa quy trình, tăng tính công khai, minh bạch và giúp người dân chủ động hơn khi thực hiện thủ tục hành chính.
Từ quan điểm đó, việc lựa chọn các thủ tục hành chính trực tiếp gắn với người dân để chuẩn hóa, số hóa và hướng dẫn thực hiện là một bước đi thiết thực. Mỗi thao tác được đơn giản hóa, mỗi nội dung được hướng dẫn rõ hơn và mỗi lần đi lại được giảm bớt đều là một kết quả cụ thể của cải cách hành chính.
Mô hình “Thi hành án công nghệ số” vì vậy không chỉ là giải pháp ứng dụng công nghệ tại Bộ phận Một cửa, mà còn thể hiện sự chuyển đổi trong tư duy phục vụ: lấy người dân làm trung tâm, lấy sự thuận tiện và minh bạch làm thước đo, lấy công nghệ làm công cụ để nâng cao chất lượng phục vụ.
Trong tiến trình chuyển đổi số, đây cũng là cách để yêu cầu “cải cách thủ tục hành chính” được cụ thể hóa thành những thay đổi mà người dân có thể trực tiếp nhìn thấy và trải nghiệm.
Đưa thủ tục hành chính đến gần hơn với người dân
Việc thí điểm “Thi hành án công nghệ số” là bước khởi đầu để Thi hành án dân sự tỉnh Phú Thọ tiếp tục hoàn thiện phương thức cung cấp dịch vụ hành chính trên môi trường số, hướng tới xây dựng Bộ phận Một cửa công khai, minh bạch, chuyên nghiệp và thuận tiện hơn.
Từ hai quy trình cụ thể, mô hình sẽ là cơ sở để tiếp tục rà soát, chuẩn hóa và cải tiến cách thức hướng dẫn, giải quyết thủ tục hành chính, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và thực tiễn phục vụ người dân.
Mục tiêu cuối cùng không phải là số hóa thêm một quy trình, mà là đưa thủ tục hành chính đến gần người dân hơn. Khi người dân có thể hiểu đúng, thực hiện đúng và chủ động hơn trong từng bước của thủ tục, chuyển đổi số mới thực sự tạo ra giá trị trong hoạt động thi hành án dân sự.