Thêm một góc nhìn về cổ phần hoá Điện Quang

Thêm một góc nhìn về cổ phần hoá Điện Quang
(PLO) - Ngày 11/7, tại cuộc họp sơ kết công việc 6 tháng đầu năm về cổ phần hoá, thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước, phó thủ tướng Vương Đình Huệ chỉ rõ tâm lý thận trọng, e ngại một số vụ việc trước đây bị thanh, kiểm tra nên "chỗ nào lãnh đạo không quyết liệt công việc trì trệ, kết quả rất hạn chế”. Trong khi đó, có một số doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa thành công trước kia thì vẫn còn chưa thoát khỏi vướng mắc, ràng buộc về mặt quy chế cũ như trường hợp của Công ty CP Bóng Đèn Điện Quang (Điện Quang).

Liên quan đến vấn đề nêu trên của Điện Quang, chúng tôi thấy dư luận đang tập trung vào các vấn đề "nóng" dưới đây, có ảnh hưởng lớn đến tâm tư CBCNV, cổ đông, đối tác và thị giá cổ phiếu của doanh nghiệp này. Điều này có thể làm ảnh hưởng lớn đến tâm lý cổ phần hóa (CPH) doanh nghiệp Nhà Nước với tâm lý xã hội nói chung và tâm lý tham gia CPH của nhà đầu tư nói riêng.

Nhằm có thêm góc nhìn về những vấn đề trên của Điện Quang, phóng viên báo Pháp Luật Việt Nam đã tìm hiểu về quá trình cổ phần hóa của Điện Quang, và bước đầu đưa ra những góc nhìn mới tới độc giả cho vấn đề mang tính thời sự này.

Có hay không việc biến công ty nhà nước thành công ty gia đình?

Đầu tiên phải khẳng định rằng, chủ trương CPH là xã hội hóa nguồn vốn tới nhà đầu tư trong và ngoài nước, cho nên chúng ta không nên đưa ra khái niệm gia đình hóa công ty hay không đối với một doanh nghiệp. Vì bản chất của một công ty cổ phần thì tất cả những nhà đầu tư đều là cổ đông có quyền biểu quyết bình đẳng theo tỷ lệ cổ phiếu (CP) nắm giữ. Thường thì, nhóm cổ đông đủ lớn theo tỷ lệ quy định của pháp luật sẽ biểu quyết để dẫn dắt, định hướng và phát triển công ty. Sau khi CPH thì mọi quyền lực thuộc về cổ đông quyết định thông qua điều lệ hoạt động của công ty CP đó và theo luật định.

Để hiểu hơn về việc liệu gia đình bà Hồ Thị Kim Thoa có "lách luật" để thâu tóm hay không, cần tìm hiểu quy định về cơ chế cổ phần hóa (CPH) được thực hiện thí điểm từ năm 1992 dành cho lãnh đạo DN được mua CP của DN theo 2 nội dung. Một là mua CP ưu đãi theo số năm công tác trong khu vực Nhà Nước như đối với tất cả cán bộ nhân viên khác. Theo đó, mỗi năm làm việc trong khu vực Nhà Nước được mua 10 CP ưu đãi với giá bán bằng 70% mệnh giá. Như vậy, lãnh đạo DN hay cán bộ công nhân viên trong DN đều bình đẳng như nhau dựa trên số năm làm việc. Hai là, ngoài số cổ phần được mua theo giá ưu đãi, người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hóa được quyền đăng ký mua số cổ phần còn lại (sau khi đã xác định số lượng cổ phần bán ra bên ngoài) theo giá sàn (không phải giá ưu đãi).

Trở lại tư cách mua cổ phiếu của bà Kim Thoa trước khi Điện Quang lên sàn. Theo tìm hiểu, số cổ phiếu bà Thoa mua với tư cách Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc của Công ty Điện Quang là 240 cổ phiếu ưu đãi (cho 24 năm công tác trong khu vực nhà nước) với tổng số tiền là: 16.800.000 VNĐ. 

Nếu số lượng CP của bà Thoa tại thời điểm này "không đủ để thâu tóm” thì các thành viên trong gia đình thế nào? Theo tìm hiểu của chúng tôi, tại thời điểm Điện Quang cổ phần hoá, chỉ duy nhất có bà Thoa được mua ưu đãi vì khi ấy, chỉ có bà là "người của Điện Quang" (Ông Hồ Quỳnh Hưng- em trai bà Thoa- hiện là CT HĐQT kiêm TGĐ chưa chuyển công tác về Điện Quang). Hơn nữa việc mua cổ phiếu ưu đãi chịu sự kiểm soát chặt chẽ của Bộ Công Nghiệp( nay là Bộ Công Thương), tất cả danh sách mua cổ phiếu ưu đãi đều phải được báo cáo và được Bộ Công nghiệp(nay là Bộ Công Thương) phê duyệt.

Điện Quang tham gia nhiều hoạt động xã hội có ý nghĩa
Điện Quang tham gia nhiều hoạt động xã hội có ý nghĩa

Nếu hiểu theo góc nhìn gia đình hóa công ty như vậy thì trường hợp này lại càng không phải, vì nhóm cổ đông có yếu tố gia đình trong công ty này không có tỷ lệ CP đủ mức biểu quyết chi phối công ty. Cụ thể, từ khi cổ phần hóa đến trước thời điểm cổ phiếu Điện Quang được niêm yết trên sàn chứng khoán, tỷ lệ nắm giữ cổ phần của gia đình bà Thoa (Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ) chỉ là 2.129.100 cổ phiếu, tương đương 13,55%. Hiện nay, tỷ lệ CP nắm giữ của nhóm cổ đông lớn nhất liên quan đến gia đình ông chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ (ông Hồ Quỳnh Hưng) cũng chỉ chiếm 34,12%. Theo quy định pháp luật Việt Nam về chứng khoán, thì không có hạn chế về tỷ lệ CP nắm giữ của các nhóm cổ đông liên quan. Mặt khác, tỷ lệ CP 34,12% chưa đạt mức 51% mà mọi quyết định của công ty phải được nhóm cổ đông này thông qua ngay lần đầu nên không thể có việc nhóm cổ đông của gia đình thâu tóm và chi phối công ty Điện Quang.

Hiện nay, cơ cấu cổ đông của Điện Quang cũng có các nhà đầu tư ngoại nắm giữ với tỷ lệ tương đối lớn. Tại thời điểm 3/1/2017, cổ đông nước ngoài chiếm tới 27,24%. Đến nay, do thông tin về kỷ luật 1 cổ đông nên nhiều cổ đông nước ngoài đã thoái bớt vốn, hiện còn 23,49%. Đây cũng là 1 trong những thiệt hại cho doanh nghiệp.

Quá trình tăng tỷ lệ sở hữu cổ phiếu từ 13,55 % lên đến mức 34,12% của nhóm cổ đông gia đình này được thực hiện bằng cách giao dịch mua công khai trên sàn chứng khoán. Giá trị tài sản (cổ phiếu) tại từng thời điểm tăng giảm khác nhau theo sự biến động thị giá do thị trường quyết định. Việc đầu tư tăng tỷ lệ CP nắm giữ với tâm huyết gia tăng trách nhiệm nhằm gắn bó hơn với sự phát triển của Điện Quang.

Những vi phạm khuyết điểm trong CPH có gây ra hậu quả gì cho nhà nước hay không?

Điện Quang trước khi CPH là một công ty nhỏ, hoạt động kinh doanh với hiệu quả thấp kéo dài. Chính nhờ chủ trương đúng đắn của Chính phủ là cho phép và khuyến khích doanh nghiệp CPH được chủ động trong sản xuất kinh doanh theo luật doanh nghiệp mà nhiều doanh nghiệp, trong đó có Điện Quang, đã có những bước phát triển khởi sắc rõ rệt.

Với vốn điều lệ ban đầu là 23,5 tỷ đồng vào năm 2005, đến năm 2016, công ty Điện Quang đã tăng vốn điều lệ lên 343 tỷ đồng với giá trị vốn hoá thị trường lên xấp xỉ 2000 tỷ đồng. Sau 12 năm CPH, Nhà Nước đã thu về hơn 1000 tỷ đồng, trong đó có trên 250 tỷ đồng tiền thoái vốn và hơn 800 tỷ đồng tiền nộp ngân sách từ Điện Quang. Có thể khẳng định chắc chắn kết quả CPH của Điện Quang là rất thành công và hiệu quả cho Nhà Nước, người lao động và xã hội. Có được kết quả đó trước hết là do chính sách CPH đúng đắn của Đảng và Nhà Nước, sau đó là vai trò của người lao động và của lãnh đạo đã dẫn dắt Điện Quang phát triển qua các thời kỳ.

Khi đánh giá quá trình CPH của Điện Quang, chúng ta cũng nên xem xét góc nhìn chính về kết quả và hiệu quả thực tế của doanh nghiệp.
Khi đánh giá quá trình CPH của Điện Quang, chúng ta cũng nên xem xét góc nhìn chính về kết quả và hiệu quả thực tế của doanh nghiệp.

Vì vậy khi đánh giá quá trình CPH của Điện Quang, chúng ta cũng nên xem xét góc nhìn chính về kết quả và hiệu quả thực tế của doanh nghiệp. Những vi phạm khuyết điểm trong giai đoạn CPH ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ là khó tránh khỏi, trong khi cơ chế và hành lang pháp lý quy định về việc CPH doanh nghiệp Nhà Nước mới ở giai đoạn thử nghiệm dựa trên nền tảng Nghị Định 64 và 187, và đến nay, Chính Phủ vẫn đang chỉ đạo việc tiếp tục kiện toàn và chỉnh sửa Nghị Định 59 và 91. Thiết nghĩ, chúng ta nên xem xét trong tổng thể quá trình CPH để động viên khuyến khích doanh nghiệp, nhà đầu tư và xã hội tiếp tục hưởng ứng quá trình CPH mà Đảng và Nhà Nước đang thực hiện.

Đọc thêm

Thương hiệu, sản phẩm doanh nghiệp được lan tỏa

Thương hiệu, sản phẩm doanh nghiệp được lan tỏa
(PLVN) - Nhân dịp 39 năm Ngày Báo Pháp luật Việt Nam xuất bản số báo đầu tiên (10/7/1985 - 10/7/2024), nhiều ý kiến của doanh nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế của tờ báo là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp.

Ngành KH&ĐT cần chủ động kiến tạo, khai thác cơ hội mới cho phát triển đất nước

Ngành KH&ĐT cần chủ động kiến tạo, khai thác cơ hội mới cho phát triển đất nước
(PLVN) - Khẳng định tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2024 đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, song Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng cho rằng 6 tháng tới là thời gian đặc biệt quan trọng đòi hỏi phải chủ động kiến tạo khai thác những thời cơ, cơ hội mới cho phát triển đất nước…

Trang trại xanh trên vùng 'đất lửa'

Khuôn viên trong trang trại được quy hoạch bài bản, vườn cây xanh mướt.
(PLVN) - Trong suy nghĩ của nhiều người, vùng núi Trà Sơn, huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) là “tọa độ lửa” trong chiến tranh chống Mỹ, vùng khô cằn sỏi đá và chi chít những dấu vết của bom đạn. Ít ai ngờ rằng khoảng 10 năm trở lại đây trên vùng “đất lửa” này đã xuất hiện nhiều trang trại nông nghiệp xanh, mang hơi thở của công nghệ hiện đại.

Áo xanh tình nguyện trên công trường 500kV mạch 3

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm, động viên các thanh niên tình nguyện hỗ trợ triển khai đường điện 500kV mạch 3. (Ảnh: T.Ư Đoàn)
(PLVN) - Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ có công điện đề nghị các lực lượng, trong đó có lực lượng đoàn viên thanh niên ở các địa phương có đường dây 500kV mạch 3 đi qua, hỗ trợ việc triển khai dự án đường dây 500kV mạch 3 từ Quảng Trạch (Quảng Bình) đến Phố Nối (Hưng Yên), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phát động đợt thi đua cao điểm 30 ngày (từ 1/6 - 30/6) phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai dự án.

'Tư lệnh' ngành Nông nghiệp: 'Diễn đàn là để kết nối, thị trường là để đi xa…'

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan. (Ảnh: NNVN)
(PLVN) - Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan lưu ý, đến Diễn đàn là để kết nối chứ không phải để phát biểu và cần phải hiểu đúng khái niệm “Thị trường Khoa học Công nghệ”, bởi thị trường là có cung - cầu, có cạnh tranh, tạo động lực để làm ra sản phẩm tốt hơn, nếu chỉ dừng ở kết nối thì khó đi xa…

Chưa có gói tín dụng đặc thù tiếp sức cho sản phẩm OCOP

Tọa đàm “Tiếp sức sản phẩm OCOP vươn xa”.
(PLVN) - Dòng vốn ngân hàng đã và đang trở thành chất xúc tác quan trọng góp phần đưa sản phẩm OCOP ngày càng vươn xa, không chỉ ở thị trường trong nước mà còn xuất khẩu. Tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập cần tiếp tục tháo gỡ, trong đó có việc xem xét một gói tín dụng đặc thù cho các khách hàng triển khai các sản phẩm OCOP…

Pháp luật Việt Nam - Sẻ chia cùng doanh nghiệp

Ông Nguyễn Việt Dũng - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dược phẩm Vera Sunshine.
(PLVN) - Sau gần 4 thập kỷ vun đắp và phát triển, Báo Pháp luật Việt Nam (PLVN) đã thể hiện rõ phương châm đồng hành, hỗ trợ, định hướng doanh nghiệp, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh trong sạch và lành mạnh. Những nỗ lực và tâm huyết của nhiều thế hệ người làm báo PLVN đã được ghi nhận. Báo đang ngày càng được đón nhận với vai trò “người bạn đồng hành” uy tín, tin cậy, thân thiện của nhiều doanh nhân - doanh nghiệp Việt.

Thế và lực để Lâm Đồng chuyển mình bứt phá

Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang trao quyết định phê duyệt quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cho lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng.
(PLVN) - Ngoài những tiềm năng, thế mạnh sẵn có, việc Thủ tướng phê duyệt quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã mở ra những cơ hội mới để “đầu tàu” kinh tế vùng Tây Nguyên bứt tốc.

Phát triển logistics xanh là yêu cầu tất yếu

Quang cảnh Tọa đàm
(PLVN) - Ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, phát triển logistics xanh không còn là xu hướng mà dần trở thành yêu cầu tất yếu với các hoạt động xuyên suốt. Để tham gia chuỗi cung ứng này, Việt Nam cần phát triển logistics xanh…

CIEM công bố 2 kịch bản GDP năm 2024

Quang cảnh Hội thảo (Ảnh: Thanh ThanhO
(PLVN) - Với kịch bản thấp, tăng trưởng kinh tế (GDP) của Việt Nam năm 2024 dự báo đạt 6,55%, kịch bản cao GDP có thể đạt 6,95%. Ở cả hai kịch bản này, chỉ số giá (CPI) đều nằm trong chỉ tiêu đã được Quốc hội thông qua…

Tồn kho ngành đồ uống tăng gần 30%

Tính đến 30/06/2024, chỉ số tồn kho của ngành đồ uống (rượu, bia, nước giải khát) tăng gần 30%.
(PLVN) - Tính đến 30/6/2024, trong khi chỉ số tồn kho toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chỉ tăng 9,6% so với cùng thời điểm năm trước, thì chỉ số tồn kho của ngành đồ uống (rượu, bia, nước giải khát) tăng gần 30%.

Vẫn chưa có lộ trình đưa hệ thống KRX vào vận hành

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến thị trường chứng khoán tại HoSE. (Ảnh: Hứa Chung/TTXVN)
(PLVN) - Bộ Tài chính cho biết, nhà thầu KRX đang rà soát, kiểm thử thêm để đánh giá về việc vận hành của hệ thống. Căn cứ kết quả kiểm thử, rà soát, Chủ đầu tư sẽ báo cáo Bộ Tài chính lộ trình triển khai tiếp theo.