Thể thao Việt Nam hướng tới Olympic: Đổi mới tư duy để vươn tầm
Muốn chinh phục đỉnh cao Olympic, là một chiến lược phát triển dài hạn, trong đó đổi mới tư duy quản lý, đầu tư có trọng tâm, phát hiện tài năng và ứng dụng khoa học thể thao phải trở thành những trụ cột xuyên suốt.
Không thể lấy thành tích khu vực làm thước đo cho khát vọng Olympic
Olympic luôn là đỉnh cao mà thể thao Việt Nam hướng tới. Tuy nhiên, nhìn lại hành trình đã qua, có thể thấy khoảng cách giữa thành tích ở đấu trường khu vực, châu lục với trình độ Olympic vẫn là thách thức lớn. Những tấm huy chương SEA Games có ý nghĩa quan trọng, nhưng không đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh ở sân chơi thế giới.
Từ những chia sẻ của ông Nguyễn Hồng Minh, Phó Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam bên lê Đại hội Thể thao toàn quốc , về đổi mới tư duy quản lý và đầu tư thể thao thành tích cao, một vấn đề mang tính chiến lược được đặt ra: thể thao Việt Nam cần đánh giá lại thực lực, xác định đúng hướng đi và tổ chức nguồn lực hiệu quả hơn nếu muốn tạo bước tiến tại Olympic.
Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 vì thế không đơn thuần là cuộc tranh tài giữa các địa phương, mà còn là dịp rà soát toàn diện chất lượng thể thao thành tích cao.
Kết quả Đại hội cần được đối chiếu với các chuẩn mực quốc tế để nhận diện những môn có tiềm năng, những nội dung còn khoảng cách lớn và những hạn chế trong công tác đào tạo, huấn luyện.
Đây là yêu cầu quan trọng bởi một chiến lược Olympic không thể được xây dựng trên những đánh giá cảm tính. Muốn đầu tư hiệu quả, trước hết phải biết mình đang ở đâu, có những lợi thế gì và cần bao nhiêu thời gian để thu hẹp khoảng cách với thế giới.

Đầu tư trọng điểm, tạo đột phá từ những môn có tiềm năng
Một trong những bài toán lớn của thể thao Việt Nam là nguồn lực còn hạn chế trong khi số lượng môn thể thao cần phát triển rất rộng. Nếu tiếp tục đầu tư dàn trải, thiếu phân loại và không xác định rõ mục tiêu, rất khó tạo ra những bước đột phá ở đấu trường Olympic.
Theo định hướng được ông Nguyễn Hồng Minh đề cập, kết quả Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X sẽ là cơ sở để cơ cấu lại hệ thống đào tạo, lựa chọn các môn trọng điểm và điều chỉnh kế hoạch đầu tư giai đoạn 2027–2030, hướng tới ASIAD 2030 và các kỳ Olympic tiếp theo.
Vấn đề đặt ra là phải lựa chọn đúng. Một môn thể thao có thế mạnh tại SEA Games chưa chắc đã có khả năng cạnh tranh huy chương Olympic. Do đó, việc xác định môn trọng điểm cần căn cứ vào nhiều tiêu chí: trình độ vận động viên so với thế giới, khoảng cách thành tích, tiềm năng phát triển của lực lượng trẻ, chất lượng huấn luyện viên và khả năng duy trì thành tích lâu dài.
Cần hình thành các nhóm đầu tư phù hợp: nhóm môn có khả năng cạnh tranh ở Olympic; nhóm môn có tiềm năng phát triển trong trung và dài hạn; nhóm môn cần duy trì nền tảng và phát triển phong trào. Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực nhưng vẫn bảo đảm sự phát triển cân đối của thể thao quốc gia.
Đầu tư trọng điểm không có nghĩa là chỉ quan tâm đến một số môn thể thao hay một vài vận động viên đã thành danh. Điều quan trọng là tạo ra những chương trình đầu tư có mục tiêu, có lộ trình và có khả năng kế thừa. Mỗi khoản đầu tư phải góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, thu hẹp khoảng cách quốc tế và tạo dựng lực lượng cho những chu kỳ Olympic tiếp theo.

Phát hiện tài năng và xây dựng lực lượng kế cận
Muốn có vận động viên Olympic, không thể chỉ bắt đầu tuyển chọn khi giải đấu lớn đã đến gần. Công tác phát hiện và đào tạo tài năng phải được triển khai từ sớm, liên tục và có hệ thống.
Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X cần được xem là một trong những cơ sở quan trọng để đánh giá lực lượng, nhưng không thể chỉ căn cứ vào huy chương hay thứ hạng để lựa chọn vận động viên. Đặc biệt, những vận động viên trẻ có tố chất, khả năng phát triển và triển vọng vươn tới trình độ quốc tế cần được quan tâm đúng mức.
Thể thao đỉnh cao đòi hỏi một quá trình đào tạo dài hạn. Một vận động viên có thể chưa đạt thành tích nổi bật ở thời điểm hiện tại nhưng sở hữu tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Vì vậy, việc tuyển chọn cần kết hợp đánh giá thể chất, kỹ thuật, tâm lý, khả năng tiếp thu chuyên môn và triển vọng phát triển theo từng giai đoạn.
Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối giữa thể thao học đường, thể thao cơ sở, các trung tâm huấn luyện địa phương và đội tuyển quốc gia. Việc phát hiện tài năng không nên bó hẹp trong một số địa phương hoặc trung tâm truyền thống. Một hệ thống tuyển chọn rộng mở sẽ giúp thể thao Việt Nam có thêm nguồn vận động viên, đồng thời hạn chế sự phụ thuộc vào một vài cá nhân xuất sắc.
Khoa học thể thao – nền tảng của thành tích đỉnh cao
Trong thể thao hiện đại, năng khiếu và ý chí là chưa đủ. Thành tích Olympic ngày càng phụ thuộc vào trình độ khoa học huấn luyện, y học thể thao, dinh dưỡng, tâm lý học và công nghệ phân tích dữ liệu.
Đây là lĩnh vực thể thao Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ hơn. Chương trình huấn luyện phải được xây dựng phù hợp với đặc điểm của từng vận động viên, có sự theo dõi thường xuyên về thể lực, kỹ thuật, khả năng phục hồi và trạng thái tâm lý. Việc ứng dụng dữ liệu trong huấn luyện sẽ giúp hạn chế những đánh giá chủ quan, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng thời gian và nguồn lực.
Cùng với đó, cần chú trọng đào tạo đội ngũ chuyên gia khoa học thể thao, tăng cường hợp tác quốc tế và tạo điều kiện để huấn luyện viên Việt Nam tiếp cận phương pháp huấn luyện tiên tiến.
Đặc biệt, việc chuẩn bị tâm lý thi đấu cần được đặt trong chương trình đào tạo thường xuyên. Áp lực tại Olympic rất khác biệt so với các giải đấu khu vực. Vận động viên cần được rèn luyện khả năng thích ứng với môi trường cạnh tranh đỉnh cao, duy trì sự ổn định và phát huy tốt nhất năng lực chuyên môn.
Khoa học thể thao vì thế không nên được xem là phần hỗ trợ bên ngoài, mà phải trở thành cấu phần thiết yếu trong chiến lược đầu tư thể thao thành tích cao.

Đổi mới quản lý để hiện thực hóa khát vọng
Từ câu chuyện chuyên môn, yêu cầu đổi mới còn đặt ra đối với cơ chế quản lý và phân bổ nguồn lực. Muốn đầu tư trọng điểm, cần xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, địa phương, liên đoàn thể thao và các trung tâm huấn luyện.
Việc sử dụng ngân sách cần gắn với mục tiêu cụ thể, có tiêu chí đánh giá và cơ chế kiểm tra hiệu quả. Thành tích không chỉ được đo bằng số huy chương, mà còn phải tính đến chất lượng vận động viên trẻ, sự tiến bộ chuyên môn và khả năng duy trì thành tích qua nhiều chu kỳ.
Cùng với ngân sách nhà nước, xã hội hóa thể thao cần được thúc đẩy bằng những cơ chế minh bạch, ổn định, tạo điều kiện để doanh nghiệp và các tổ chức xã hội tham gia hỗ trợ đào tạo, trang thiết bị, dinh dưỡng và chăm sóc vận động viên.
Việc tận dụng, nâng cấp và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có cũng cần được ưu tiên thay vì chạy theo những công trình quy mô lớn nhưng thiếu tính ứng dụng. Điều quan trọng không phải là đầu tư bao nhiêu, mà là nguồn lực được chuyển hóa thành chất lượng huấn luyện và thành tích chuyên môn như thế nào.
Olympic Los Angeles 2028 là mục tiêu gần, đòi hỏi ngành thể thao phải đánh giá chính xác lực lượng hiện có, lựa chọn những vận động viên có khả năng cạnh tranh và xây dựng chương trình chuẩn bị phù hợp. Trong khi đó, ASIAD 2030 và các chu kỳ Olympic tiếp theo phải được chuẩn bị bằng chiến lược đào tạo lực lượng kế cận ngay từ hôm nay.
Khát vọng Olympic không thể trở thành hiện thực bằng những chiến dịch đầu tư ngắn hạn, mà phải được xây dựng từ một hệ thống thể thao có tầm nhìn, tính chuyên nghiệp và khả năng kế thừa. Những định hướng đổi mới được đặt ra từ Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X cần được cụ thể hóa bằng hành động quyết liệt, từ lựa chọn môn trọng điểm, phát hiện tài năng đến ứng dụng khoa học và đổi mới quản lý.
Thể thao Việt Nam cần chuyển từ tư duy chạy theo thành tích trước mắt sang đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài; từ kỳ vọng vào những cá nhân xuất sắc sang xây dựng một hệ thống có khả năng liên tục sản sinh tài năng. Khi mỗi nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu, mỗi vận động viên được đào tạo theo một lộ trình khoa học và mỗi kỳ Đại hội trở thành một bước đánh giá thực chất, con đường vươn tới Olympic mới có thể được rút ngắn.
Đó cũng chính là cách để thể thao Việt Nam không chỉ hướng tới những tấm huy chương, mà từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ thể thao thế giới.
Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 là sự kiện thể thao quy mô lớn nhất trong hệ thống thi đấu quốc gia.
Kỳ Đại hội năm nay tổ chức 48 môn, 63 phân môn, 973 nội dung,với sự góp mặt của 36 đoàn thể thao đại diện cho 34 tỉnh, thành phố cùng hai ngành Công an và Quân đội.
Đáng chú ý, sau 20 năm, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đảm nhận vai trò địa phương đăng cai chính – nơi diễn ra Lễ Khai mạc, Bế mạc và phần lớn các môn thi đấu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương như Đồng Nai, Đồng Tháp để tổ chức các nội dung còn lại.