Thể hiện vai trò đại diện ý chí và nguyện vọng của nhân dân

Chỉ một ngày sau khi đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Bác hồ đề nghị một trong những nhiệm vụ cấp bách cần thực hiện ngay là tổ chức cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu, để bầu ra Quốc hội. Lúc đầu, Chính phủ, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, ấn định ngày bầu cử 23-12-1945, nhưng do còn nhiều công việc phải chuẩn bị, ngày 18-12-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh hoãn cuộc Tổng tuyển cử đến ngày 6-1-1946.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ gặp gỡ Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng Ảnh: Duy lân

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử tháng 1-1946 đánh dấu mốc phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam và bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam, đồng thời mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ đất nước ta có Quốc hội, Chính phủ thống nhất, bản Hiến pháp tiến bộ, hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Thắng lợi Tổng tuyển cử cũng khẳng định niềm tin tuyệt đối của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tinh thần yêu nước của nhân dân ta.

Trải qua hành trình 65 năm, mỗi kỳ họp Quốc hội lại tiếp tục được đổi mới. Đến nay, Quốc hội thực hiện dân chủ mở rộng, thực hiện tốt các chức năng lập hiến, lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao của Quốc hội đối với các hoạt động của Chính phú và các cơ quan Nhà nước. Qua mỗi nhiệm kỳ, hoạt động giám sát của Quốc hội được đổi mới và nâng lên rõ rệt, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề bức xúc, những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật, những mặt chưa được trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, để từ đó xác định các giải pháp góp phần khắc phục khó khăn, hạn chế, thiếu sót.

Với vai trò và trách nhiệm là cơ quan dân cử, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của cử tri và nhân dân thành phố, Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng các nhiệm kỳ không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giám sát. Số lượng các cuộc giám sát ngày càng tăng. Hoạt động giám sát được tiến hành công khai, dân chủ. Lĩnh vực giám sát ngày càng được mở rộng, đề cập đến tất cả lĩnh vực của đời sống, là những vấn đề thời sự, thu hút sự quan tâm rộng rãi của toàn xã hội và cử tri thành phố, như: công tác bảo đảm an ninh, trật tự xã hội, việc giải quyết khiếu nại, tổ cáo, hoạt động cho vay hỗ trợ xuất khẩu, phát triển nông nghiệp, nông thôn, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, việc đưa người Việt Nam đi lao động ở nước ngoài, việc cho vay hỗ trợ lãi suất, việc quản lý và sử dụng qũy bảo hiểm xã hội, tình hình phân bổ, sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ, thực hiện cải cách thủ tục hành chính…

Trước các cuộc giám sát, Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng gửi các nội dung, đề cương giám sát để các cơ quan được giám sát có thời gian chuẩn bị báo cáo, tập hợp số liệu và yêu cầu sớm gửi báo cáo cho các thành viên trong đoàn để các đại biểu có thời gian nghiên cứu. Các vị đại biểu Quốc hội tích cực tham gia các cuộc giám sát, vừa làm rõ những vấn đề cử tri quan tâm, đồng thời nắm bắt những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật để phản ánh, kiến nghị với các bộ, ngành trung ương giải quyết.

Vì vậy, hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần cùng các cơ quan quản lý Nhà nước trên địa bàn thành phố giải quyết tốt nhiều vấn đề còn bức xúc trong nhân dân như công tác quản lý đất đai, cải cách hành chính, giáo dục- đào tạo, tài chính, giao thông, y tế, lao động, giải quyết việc làm, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, công dân, làm lành mạnh hóa môi trường đầu tư, thúc đẩy kinh tế- xã hội thành phố phát triển.

Bên cạnh kết quả đạt được, hiệu quả công tác giám sát chưa được như mong đợi. Số lĩnh vực giám sát nhiều, song số vụ được giải quyết dứt điểm còn ít, chưa có chế tài xử lý đối với những đơn vị không thực hiện theo kết luận của đoàn giám sát. Nguyên nhân các quy định pháp luật về giám sát chưa cụ thể, nhất là trong việc quy định quyền hạn của đại biểu Quốc hội đối với cơ quan chịu giám sát, các quy định, chế tài trong công tác “hậu giám sát”. Để khắc phục tình trạng này, cần tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội, nhất là các quy định về phương thức, cơ chế giám sát, tăng cường hiệu lực và chế tài của các kết luận, kiến nghị hậu giám sát. Tăng cường phối hợp hoạt động giám sát giữa các Ủy ban của Quốc hội với các Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND địa phương, bảo đảm hoạt động giám sát đạt kết quả cao.

Hoàng Dũng