Thế giới tuần qua

* Ngày 1-5, Liên minh châu Âu (EU) chính thức kết nạp thêm 10 nước thành viên mới gồm Síp, CH Séc, E-xtô-ni-a, Hung-ga-ri, Lát-vi-a, Lít-va, Man-ta, Ba Lan, Xlô-va-ki-a và Xlô-ve-ni-a, trở thành liên minh chính trị-kinh tế lớn nhất trong lịch sử châu Âu, với 25 thành viên, số dân 455 triệu người. Tuy coi đây là một ngày vĩ đạiiii, song EU cũng đang đứng trước nhiều thách thức, khó khăn trong mục tiêu nhất thể hóa của mình.

* Ngày 30-4, phát biểu tại cuộc họp báo nhân kỷ niệm một năm ngày tuyên bố chấm dứt các chiến dịch ở I-rắc, Tổng thống Mỹ Bu-sơ thừa nhận hiện nay liên quân vẫn phải đối phó với tình hình gay go và phức tạp. Xung đột dữ dội tiếp diễn giữa lực lượng liên quân với lực lưọng nối dậy ở I-rắc tại hàng loạt thành phố như: Phu-la-gia, Na-giáp, Mô-xun, Ki-cúc... làm hàng chục lính Mỹ và liên quân thiệt mạng. Kể từ khi cuộc chiến ở I-rắc bắt đầu từ tháng 3-2003, đến nay có tất cả 738 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Riêng trong tháng 4-2004 có tới 134 lính Mỹ chết, nhiều hơn cả tổng số lính Mỹ thiệt mạng trong các trận đánh lớn từ ngày 20-3 đến 1-5-2003.

Mỹ và LHQ gần nhất trí trong việc cử ông Mét-đi Ha-phết, Hồi giáo dòng Si-ai, có quan điểm ôn hòa, hiện giữ chức Bộ trưởng Kế hoạch I-rắc, làm người đứng đầu chính phủ lâm thời I-rắc. Việc tiết lộ bằng chứng về việc binh lính Mỹ-Anh ngược đãi tù binh I-rắc đang khiến dư luận I-rắc cũng như quốc tế rất phẫn nộ.

* Hội nghị thường niên lần thứ 60 Ủy ban kinh tế-xã hội khu vực châu Á- Thái Bình Dương của LHQ (ESCAP) họp tại Thượng Hải (Trung Quốc), thông qua 'Tuyên bố Thượng Hải' và 6 nghị quyết khác nhấn mạnh vai trò của ESCAP như là tổ chức tiêu biểu nhất của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và là trung tâm phát triển kinh tế-xã hội chung thuộc hệ thống LHQ cho khu vực, đặc biệt trên 3 lĩnh vực xóa đói giảm nghèo, toàn cầu hóa và giải quyết những vấn đề xã hội nổi cộm.

* Xung đột liên tiếp xảy ra giữa lực lượng an ninh Thái Lan và các phần tử Hồi giáo ly khai ở miền Nam nước này đêm 27 và ngày 28-4 làm hơn 100 nguời, trong đó có 5 nhân viên an ninh, thiệt mạng. Đây là vụ bạo lực đẫm máu nhất từ trước đến nay ở khu vực này. Chính phủ Thái Lan phải đưa thêm lực lượng quân đội tới khu vực để giữ vững an ninh.

* Khủng bố xảy ra tại nhiều nước Trung Đông. Lực lượng an ninh Gioóc-đa-ni chặn đứng một âm mưu tấn công bằng vũ khí hóa học của các phần tử thuộc mạng lưới khủng bố quốc tế Al Qaeda nhằm vào trụ sở cơ quan tình báo nước này, sử dụng các xe tải chở 20 tấn thuốc nổ có sức công phá lớn có thể giết hại tới 80.000 người và làm gần 160.000 bị thương.

. * Ngày 27-4, tại Lúc-xăm bua, Liên minh châu Âu (EU) và Nga ký kết Hiệp định đối tác và hợp tác (PCA) mở rộng. Theo đó, Nga mở rộng việc áp dụng PCA với 10 nước mới gia nhập EU, để giảm bớt căng thẳng trước đó giữa hai bên do Nga lo ngại việc mở rộng EU sẽ khiến Nga bị thiệt hại khoảng 150 triệu USD mỗi năm. Sau chuyến thăm Mát-xcơ-va vừa qua của Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) R.Prô-đi, trong danh mục 14 điều làm Nga lo lắng sau khi EU mở rộng đã có 13 điều được các bên giải quyết.

* Tàu vũ trụ Liên hợp TMA-3 của Nga hạ cánh an toàn xuống Ca-dắc-xtan, đưa 2 nhà du hành A-lếch-xan-đrơ Ca-le-ri (Nga) và Mai-cơn Phâu-en (Mỹ) thuộc đội bay dài ngày thứ 8 trên ISS trở về Trái đất sau 195 ngày làm việc trên trạm. Trong chuyến trở về này còn có nhà du hành An-đrê Cây-pơ thuộc Cơ quan hàng không vũ trụ châu Âu, vừa có chuyến nghiên cứu kéo dài 9 ngày trên trạm.

* Ngày 25-4, hàng loạt nước thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập kỷ niệm 18 năm ngày xảy ra tai nạn tại nhà máy điện nguyên tử Tréc-nô-bưn (U-cra-i-na) để tuởng nhớ các nạn nhân của thảm hoạ khủng khiếp này. Hoàn thành việc gia cố vỏ bảo vệ lò phản ứng số 2 (lò bị nổ) để bảo đảm không rò rỉ phóng xạ ra ngoài.

* Hàng trăm người tại thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) đã phải cách ly sau khi xuất hiện một số trường hợp nhiễm và tử vong do vi-rút SARS, có thể bị lây nhiễm từ một phòng thí nghiệm y học. Theo các chuyên gia y tế Trung Quốc và WHO, ít có khả năng SARS bùng phát ở quy mô như năm 2003, nhưng vẫn cần sự theo dõi và đề phòng sát sao.