Thế giới lại đối mặt khủng hoảng nợ mới?

(PLO) - Nền kinh tế toàn cầu đang trải qua giai đoạn thuận lợi nhất với mức tăng trưởng và lạm phát không quá “nóng” cũng không quá “lạnh”. Tuy nhiên...

10 năm sau sự sụp đổ của thị trường cho vay thế chấp dưới chuẩn ở Mỹ gây ra cuộc khủng hoảng toàn cầu, đã có những cảnh báo rằng nợ nần sẽ trở thành một mối rủi ro lớn đối với các thị trường tài chính trên thế giới. 

Thế giới lại đối mặt khủng hoảng nợ mới? ảnh 1
Nợ nần sẽ trở thành một mối rủi ro lớn đối với các thị trường tài chính trên thế giới


Báo động “cấp tối đa”

Giới quan sát đánh giá triển vọng kinh tế toàn cầu khá khả quan với tốc độ tăng trưởng ổn định. Kinh tế Mỹ -nền kinh tế hàng đầu thế giới- đang hướng tới chu kỳ tăng trưởng dài nhất trong lịch sử, còn Trung Quốc -động lực tăng trưởng toàn cầu trong mấy chục năm gần đây- cũng đang duy trì đà phát triển của mình. Trong khi đó, khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) bắt đầu khởi sắc với tốc độ tăng trưởng vừa phải sau nhiều năm èo uột. Các quốc gia đang nổi như Brazil được kỳ vọng sẽ phục hồi sau thời kỳ suy thoái. 

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng 3,7% trong năm 2018 và những dự báo này truyền tải niềm lạc quan vốn luôn “héo hắt” trong hơn 10 năm qua. Tuy nhiên, Tổng Giám đốc IMF Christine Lagarde đã dẫn câu nói của cố Tổng thống Mỹ John F. Kennedy để khuyến nghị các chính phủ cần thận trọng, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc giải quyết các rủi ro tiềm tàng ngay lúc này, trong đó có vấn đề nợ. 

Giới chuyên gia cảnh báo nếu Nhóm các nước công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) không xem xét triệt để chính sách kinh tế của mình, một cuộc khủng hoảng tài chính lớn rất có thể sẽ bùng phát. Theo Báo Les Echos (Pháp), trong khoảng một thập niên, từ năm 2006 đến năm 2016, tổng số nợ toàn cầu đã tăng từ 234% lên 275% GDP. Chỉ riêng nợ gia đình tại những quốc gia giàu đã tăng từ 52% trong năm 2008 lên 63% vào năm ngoái, có nghĩa là mấp mé với mức 65%. Đây là mức mà theo IMF có khả năng bùng phát khủng hoảng rất cao. 

Trong một phân tích gần đây, chuyên gia Patrick Artus của hãng Netixis đã chỉ ra “thủ phạm” trực tiếp của tình trạng trên là do giá cổ phiếu, bất động sản, tỷ số nợ trên tổng tài sản của doanh nghiệp… leo thang không ngừng, mà đằng sau nó là chính sách nới lỏng tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Theo nhà kinh tế này, với chính sách lãi suất âm, nhiều chính phủ các nước châu Âu được trả tiền để vay thêm các khoản tiền mới. Đây là nguồn gốc của tình trạng nợ công tăng vọt tại một số nước (năm 2008 đến năm 2016, nợ công của Pháp tăng từ 68% lên 96% GDP; Đức 65% - 68% GDP). Về phía các doanh nghiệp, do lãi suất tiền vay quá thấp, nhiều công ty vay tiền để mua lại cổ phiếu thay vì đầu tư cho sản xuất. 

Tờ Les Echos cho rằng các nhà lãnh đạo G7 đã không tiến hành những cải cách cấu trúc cần thiết để khôi phục tăng trưởng, hỗ trợ tạo việc làm và giảm bớt tình trạng bất bình đẳng, mà chủ trương dùng chính sách tiền tệ làm công cụ chủ yếu. Điều đó đã khiến bong bóng nợ khổng lồ đang ngày một phình lên và đe dọa sẽ nổ tung. 

Những rủi ro tiềm ẩn

Với xu hướng kinh tế hiện nay, các ngân hàng trung ương bắt đầu thắt chặt chính sách tiền tệ, vấn đề nợ sẽ trở nên ngày càng nguy cấp. Các chuyên gia của IMF, OECD đã chỉ ra rằng lượng lớn công ty đổ xô đi vay vào thời điểm lãi suất cực thấp hiện sẽ phải đối mặt với khoản nợ khó trả trước nguy cơ lãi suất tăng cao. 

Tổng Thư ký OECD, ông Angel Gurria, nhận định rằng số tiền nợ của các công ty tư nhân và tập đoàn đã đạt con số kỷ lục ở nhiều nước. Vì vậy, những công ty không đủ khả năng duy trì hoạt động (công ty “zombie”, tức là chỉ có doanh thu để trả lãi chứ không giảm được nợ gốc) đang nằm ở tuyến đầu của rủi ro. Tại thời điểm lãi suất cực thấp, các công ty hoạt động không có lãi sống “vật vờ như thây ma” nhờ tiền vay để cầm cự hoạt động của mình. Tuy nhiên, khi lãi suất tăng (một động thái vốn đã xảy ra ở Mỹ và xu hướng này có thể lan sang Eurozone trong một vài năm tới) thì chi phí của những khoản vay có thể nhanh chóng vượt qua lợi nhuận, buộc các công ty zombie phải tái cấu trúc hoặc phá sản. Khi ấy, một làn sóng mất giá cổ phiếu và vỡ nợ có thể nhanh chóng gây ra cú sốc lớn cho nền kinh tế toàn cầu. 

Theo một chuyên gia kinh tế giấu tên, khi một trong những công ty dạng này phát tán căn bệnh zombie ra toàn hệ thống thì quốc gia của công ty đó sẽ buộc phải ra tay cứu trợ bằng cách biến khoản nợ của công ty thành khoản nợ công. Viễn cảnh khi ấy chẳng khác nào thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu mà Mỹ phải cứu hãng bảo hiểm AIG hay việc chính phủ Ireland và Tây Ban Nha phải cứu hệ thống ngân hàng của mình. 

Tại thời điểm này, Trung Quốc đang là điểm nóng với núi nợ khổng lồ. Đầu tháng 12/2017, IMF cảnh báo rằng hàng chục ngân hàng quan trọng ở Trung Quốc cần tăng cường các biện pháp bảo vệ trước nguy cơ các công ty zombie sụp đổ. Tại Trung Quốc, trong một số trường hợp, các ngân hàng chịu sức ép cung cấp tín dụng cho các công ty zombie do chính quyền địa phương lo sợ về số người thất nghiệp và các khoản nợ. Mặt khác, một số nhà kinh tế cũng bắt đầu lo ngại về những nguy cơ xuất phát từ tiền ảo. Giá trị đồng bitcoin đã vượt mốc mới trong năm ngoái, từ dưới 1.000 USD hồi tháng 1/2017 lên đến hơn 18.500 USD vào tháng 12/2017 trong bối cảnh đồng bitcoin đánh dấu một bước đột phá lớn khi đồng tiền ảo này bắt đầu xuất hiện trên Sàn giao dịch hợp đồng tương lai CBOE ở Chicago hôm 10/12/2017. 

Giới chuyên gia cảnh báo sự tăng giá ngoạn mục của bitcoin là chỉ dấu cho sự tồn tại của loại bong bóng đầu tư mới. Trong khi đó, nhiều người đang mua vào bitcoin ở dạng giao dịch ký quỹ, điều này đồng nghĩa với việc họ đang phải đi vay một khoản tiền trên sàn giao dịch để mua bitcoin và có thể thua lỗ nặng nếu bong bóng đầu cơ bitcoin bị vỡ. Nhà kinh tế Agnès Benassy-Quere nhận định rằng sự kết hợp giữa bong bóng đầu cơ và đi vay là rất nguy hiểm: “Tôi không cho rằng hiện tượng bitcoin sẽ khiến thị trường bất ổn, song đã có lời nhận định tương tự như thế này với các khoản thế chấp dưới chuẩn”. Chuyên gia này nhắc lại rằng chính việc đóng băng thị trường cho vay thế chấp dưới chuẩn ở Mỹ là một trong những nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 10 năm về trước... 

M. Ly - N. Hà (tổng hợp)
Cùng chuyên mục
Việc nhiều nước cấm xuất khẩu lúa mì sẽ ảnh hưởng đến ngành chế biến thực phẩm, thức ăn chăn nuôi của Việt Nam.

Nhiều nước ngừng xuất nông sản, Việt Nam ảnh hưởng thế nào?

(PLVN) - Nhiều dự báo cho thấy, thị trường toàn thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về giá do nhiều mặt hàng thiết yếu, nông sản là nguyên liệu sản xuất đã bị nhiều quốc gia cấm xuất khẩu. Thị trường Việt Nam bị tác động ra sao sau các lệnh cấm này?

Đọc thêm

Cổ phiếu tăng trần hoặc giảm sàn 5 phiên liên tiếp phải báo cáo

Ảnh minh họa
(PLVN) -Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) chỉ đạo các Sở Giao dịch chứng khoán (GDCK) về việc công bố thông tin đối với giao dịch tự doanh của công ty chứng khoán, và các thông tin liên quan đến công ty có ảnh hưởng đến biến động giá cổ phiếu đối với các mã trần/sàn 5 phiên liên tiếp.

Manh nha lưới điện thông minh ở miền núi Lai Châu

Đường dây truyền tải điện 500kV Sơn La - Lai Châu
(PLVN) -Dự án Tự động hóa lưới điện trung áp năm 2022 là chương trình trọng điểm của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) vừa được Công ty Điện lực (PC) Lai Châu hoàn thành và đưa vào vận hành tại tỉnh này, với 4 mạch vòng trung áp (DMS).

Vận tải biển 'ăn nên làm ra'

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sản lượng hàng hóa qua cảng biển tăng, cước phí vận tải biển tăng… là những nguyên nhân chủ yếu khiến doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển từ đầu năm đến nay “ăn nên làm ra”.

Thúc đẩy thương mại, đầu tư, du lịch Việt -Mỹ

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam-Mỹvới chủ đề “Khám phá lại Việt Nam”. Ảnh: VGP
(PLVN) - Chiều 17/5 (theo giờ địa phương), tại San Francisco, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam-Mỹ với chủ đề “Khám phá lại Việt Nam” (Rediscovering Viet Nam).

Mô hình nào để quản lý khối tài sản đường cao tốc 40 tỷ USD?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Việc quản lý và kinh doanh đường bộ cao tốc gồm quản lý thu phí, quản lý giao thông, quản lý bảo trì và quản lý tài sản đường cao tốc. Nhưng hiện vẫn chưa có khung pháp lý hoàn chỉnh và bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên về quản lý, khai thác đường bộ cao tốc. 

Vì sao Vietnam Airlines 'xin' hoãn công bố báo cáo tài chính?

Ảnh minh họa
(PLVN) -Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa có Công văn không chấp thuận đề nghị được hoãn công bố báo cáo tài chính quý I/2022 của Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) vì cho rằng, Vietnam Airlines đưa ra lý do không phù hợp.

Mỹ hỗ trợ Việt Nam tăng cường năng lực cạnh tranh khu vực tư nhân

Thủ tướng Phạm Minh Chính và Giám đốc Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) Samantha Power. Ảnh: VGP
(PLVN) - Thủ tướng Phạm Minh Chính và các thành viên đoàn cấp cao Việt Nam đã chứng kiến việc trao hai văn bản hợp tác giữa USAID và Bộ Kế hoạch và Đầu tư về Nâng cao năng lực cạnh tranh nền kinh tế và phát triển năng lực địa phương của Việt Nam đến năm 2028 với tổng giá trị ODA 100 triệu USD và Công bố thực hiện dự án tăng cường năng lực cạnh tranh khu vực tư nhân Việt Nam (IPS-C) đến năm 2025 với tổng giá trị ODA 36,3 triệu USD.

‘Tuổi’ 25 gia nhập ‘Câu lạc bộ’ 10.000 tỷ

Cầu Giấy là quận đầu tiên của Hà Nội có Khu CNTT tập trung, thu hút hàng trăm doanh nghiệp công nghệ như FPT, Viettel, Misa… vào hoạt động
(PLVN) - Nằm ở cửa ngõ phía Tây của Thủ đô Hà Nội, Cầu Giấy lúc từ “làng lên phố” thu ngân sách mới chỉ 2 con số. Nhưng sau 25 năm đơn vị hành chính quận Cầu Giấy ra đời và phát triển, Đảng bộ, chính quyền ở đây hạ quyết tâm sẽ gia nhập vào “Câu lạc bộ” 10.000 tỷ.

Nỗ lực cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính vừa phối hợp cùng Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và các ngân hàng tư vấn, hỗ trợ cho Việt Nam về công tác xếp hạng tín nhiệm (XHTN) quốc gia tổ chức Hội nghị phổ biến “Đề án Cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia tới năm 2030”.

Áp dụng những biện pháp tốt nhất hỗ trợ nhà đầu tư Mỹ mở rộng kinh doanh tại Việt Nam

Thủ tướng Phạm Minh Chính và các nhà Lãnh đạo ASEAN dự tiệc chiêu đãi của Tổng thống Mỹ. Ảnh: VGP
(PLVN) - Nhấn mạnh nhu cầu khôi phục dòng chảy thương mại, đầu tư, tạo động lực cho giai đoạn tiếp theo, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam sẽ áp dụng những biện pháp tốt nhất hỗ trợ các nhà đầu tư, doanh nghiệp Mỹ, nhanh chóng mở rộng kinh doanh tại thị trường Việt Nam, kết nối với thị trường ASEAN đầy tiềm năng.

Khơi thông vốn cho 2 cao tốc dọc biên giới phía Bắc

Cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn.
(PLVN) - Hai ngân hàng thương mại đã cam kết tài trợ vốn cho hai dự án cao tốc dọc biên giới phía Bắc là Chi Lăng - Hữu Nghị (địa phận tỉnh Lạng Sơn) và Đồng Đăng - Trà Lĩnh (địa phận hai tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng).