Thể chế hoá vai trò giám sát xã hội của MTTQ và các tổ chức thành viên
Qua nghiên cứu Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khoá 9 trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 10 của Đảng, tôi rất phấn khởi nhận thấy so với dự thảo đề cương văn kiện đưa ra ý kiến cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân hồi tháng 8-2005, Dự thảo lần này có chỉnh sửa một số điểm quan trọng.
Tuy chỉ thêm, bớt một số câu chữ, nhưng tôi cảm nhận được sự thận trọng, đánh giá đầy đủ hơn các vấn đề thể hiện quan điểm đúng đắn của Đảng và sự trân trọng ý kiến của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Chẳng hạn như thay thế những người kém năng lực, không đủ uy tín, nhất là những người kém phẩm chất, hư hỏng, có khuyết điểm nghiêm trọngggg (mục về đổi mới công tác cán bộ); phát huy những giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo, tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi ích của dân tộc, đồng bào định cư ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam (mục về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc)...
Về vai trò giám sát và phản biện xã hội của các đoàn thể nhân dân được đề cập 3 lần tại các chương mục khác nhau. Dự thảo Báo cáo Chính trị đánh giá: MTTQ và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân; đưa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng-an ninh thành hoạt động thực tiễn sinh động trong cuộc sống nhân dân, đồng thời cũng nêu rõ một số giải pháp. Đó là Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội.... ; coi trọng vai trò tư vấn, phản biện của các hội khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội và văn học- nghệ thuật chuyên ngành đối với các dự án phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội. Điều này thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng trong việc đánh giá, phát huy trí tuệ và năng lực của đội ngũ trí thức. Quan điểm này từng bước được cụ thể hóa trong các văn bản của Nhà nước những năm trước đây. Theo đó, năm 1988, Liên hiệp các hội Khoa học-kỹ thuật đã được giao nhiệm vụ tư vấn, đến năm 1998, nhiệm vụ này được xác định rõ hơn và đến năm 2004, được nêu cụ thể ở cả 3 khía cạnh tư vấn, phản biện và giám sát xã hội, song mới dừng ở mức khi cầnnnn.
Hiện nay, mối quan hệ giữa Nhà nước với Mặt trận chưa rõ, nên trên thực tế, các tổ chức thành viên của Mặt trận chưa được tạo điều kiện phát huy tiềm năng trong việc giám sát và phản biện xã hội. Để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân thực hiện tốt chức năng tư vấn, giám sát và phản biện xã hội, vai trò, nhiệm vụ này cần được cụ thể hóa về mặt nhà nước./.
Tiến sĩ Lã Trọng Long
(Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học-kỹ thuật TP Hải Phòng)