Thấy gì từ 'bài học' phí cắt cỏ, vỡ ống nước ở Hà Nội?

(PLO) - Nạo vét cống thoát nước “không liên quan” đến việc thoát nước được không, quét đường mấy lần/ngày chứ chưa đề cập có sạch hay không… là hậu quả của thực tế ít tính cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ công tại các đô thị. 
Cần thay đổi tư duy trong quản lý dịch vụ công ích tại các đô thị ở Việt Nam Cần thay đổi tư duy trong quản lý dịch vụ công ích tại các đô thị ở Việt Nam

Sáng nay (5/1), Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) phối hợp với Công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền tổ chức Hội thảo “Cơ chế chính sách cung ứng dịch vụ công ích tại các đô thị ở Việt  Nam”.

Thị trường tiềm năng chưa dành cho tất cả

Dịch vụ công là những dịch vụ do Chính phủ trực tiếp cung cấp hoặc qua tài trợ cho việc cung cấp các dịch vụ đó. Việt Nam có 3 loại dịch vụ công: hành chính công, sự nghiệp công và công ích.

Trong đó, lĩnh vực công ích là lĩnh vực dễ thực hiện xã hội hóa nhất trong số 3 lĩnh vực công. Việc áp dụng xã hội hóa thành công lĩnh vực công ích sẽ tạo tiền đề cho xã hội hóa các lĩnh vực còn lại.

Với tốc độ đô thị hóa hiện nay, ông Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng CIEM nhận định, quy mô thị trường của dịch vụ công tại các đô thị là rất lớn và có xu hướng tăng nhanh.

Thông tin về việc cung ứng dịch vụ công tại 5 TP lớn trực thuộc T.Ư, ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng ban Pháp chế Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, chất lượng dịch vụ công quyết định hiệu quả, số lượng và tính bền vững của hoạt động đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam.

Khảo sát về tỷ lệ ảnh hưởng của yếu tố đến việc quyết định đầu tư vào các đô thị lớn cho thấy, yếu tố cơ sở hạ tầng chiếm tỷ lệ tương đối cao (như tại Đà Nẵng là 55%, Cần Thơ 42%, TP HCM 41%, Hải Phòng 35%, Hà Nội 29%).

Nhưng dù có Nghị định 130/2013/NĐ-CP về về sản xuất và cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, “căn cứ địa” cho cung ứng dịch vụ công vẫn mới dành cho DNNN hoặc các DN có nguồn gốc là các DNNN đã cổ phần hóa.

Ông Nguyễn Đình Cung phản ánh, gần 100% các dịch vụ công vẫn đang được đặt hàng theo kế hoạch cho các DNNN hoặc các DNNN đã cổ phần hóa chứ chưa “mở cửa” thực sự cho các DN ngoài nhà nước thông qua phương thức đấu thầu.

Theo Nghị định 130/2013/NĐ-CP, việc sản xuất và cung ứng sản phẩm, dịch vụ công được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt hàng giao kế hoạch, đấu thầu theo giá hoặc phí do nhà nước quy định.

Nhưng đây lại chính là trở ngại cho DN tham gia vào lĩnh vực cung ứng dịch vụ công vì theo ông Lê Thanh – Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền, "các cơ quan nhà nước luôn có lý do để không thực hiện đấu thầu dịch vụ công ích”.

Do đó sau 3 năm thực hiện Nghị định, tỷ lệ đấu thầu không đáng kể, thậm chí ở nhiều địa phương không có đấu thầu mà vẫn duy trì nguyên tắc DNNN hoặc DNNN được cổ phần hóa thực hiện cung ứng dịch vụ công.

“Đây là điểm cần đổi mới để việc cung ứng dịch vụ công mang yếu tố thị trường nhiều hơn, để người tiêu dùng được hưởng lợi” – Viện trưởng CIEM nhận định.

Chỉ ra “cái khó” của việc thực hiện đấu thầu dịch vụ công, đại diện Bộ KH&ĐT cho rằng, chưa có tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư khiến đầu thầu chưa được phổ biến.

Cùng với đó, ngay cả việc “đặt hàng” cung ứng dịch vụ công cũng chưa thể rõ ràng vì chưa có định mức kinh tế kỹ thuật. “Bài học từ chi phí cắt cỏ của TP Hà Nội do chưa có định mức kinh tế kỹ thuật nên không thể đánh giá đầy đủ, gây dư luận” - đại diện Bộ KH&ĐT dẫn ví dụ.

Ngoài ra, trong cung ứng dịch vụ công mới có hợp đồng giao chứ không phải hợp đồng dịch vụ nên khi có hậu quả rất khó xử lý như trong hợp đồng cấp nước sông Đà, dù đường ống vỡ nhiều lần nhưng khó có thể đặt vấn đề đền bù cho người dân…

Hạn chế đặt hàng để “mở cửa” cho DN

Đề xuất về sửa đổi Nghị định 130/2013/NĐ-CP, đại diện DN cho rằng cần làm rõ định nghĩa thế nào là “sản phẩm, dịch vụ công ích” và chỉ nên quy định cụ thể những trường hợp nào được áp dụng phương thức đặt hàng hoặc giao kế hoạch.

Còn tất cả các trường hợp còn lại đương nhiên phải thực hiện đấu thầu để đảm bảo nguyên tắc tối thiểu “thu bù chi” cho dù đơn vị đó thuộc loại hình DN nào tham gia cung ứng dịch vụ công ích và giúp tiết kiệm ngân sách.

Điều này có thể thấy qua việc đấu thầu công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn TP HCM có nhiều hiệu quả. Như quận Bình Tân, tổng giá trị hợp đồng so với giá trị gói thầu giảm 48% (của 2 lần đấu thầu); tại Tân Phú, tổng giá trị hợp đồng so với giá trị gói thầu giảm 11% (của 3 lần đấu thầu).

Thấy gì từ 'bài học' phí cắt cỏ, vỡ ống nước ở Hà Nội? ảnh 1
Việc đấu thầu công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn TP HCM có nhiều hiệu quả

Từ thực tiễn tham gia cung ứng dịch vụ công với chuyên môn là vận hành hệ thống xử lý nước thải ở Hà Nội, Bắc Ninh, Nha Trang, Bình Định…, Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền khẳng định, việc giao cho khu vực ngoài nhà nước cung cấp dịch vụ công sẽ đảm bảo chất lượng và tiết kiệm chi phí từ ngân sách.

Công ty Phú Điền cũng đề nghị khuyến khích áp dụng các hình thức hợp đồng với giá hợp đồng và phương thức nghiệm thu theo nguyên tắc Nhà nước quản lý đơn giá, chất lượng của sản phẩm – dịch vụ cuối cùng.

Nhưng để các DN ngoài nhà nước có cơ hội tham gia khai thác được thị trường dịch vụ công, quan trọng nhất là thay đổi được tư duy để thay đổi cách thức quản lý lĩnh vực này.

TS.Nguyễn Đình Cung gợi ý, cần thay đổi từ quản lý “đầu vào” theo cơ chế hành chính sang quản lý “đầu ra” theo cơ chế kinh tế thị trường để tạo dư địa cho các DN đổi mới, sáng tạo, tăng lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ công.

Theo ông Cung, dù thay đổi này không dễ dàng nhưng đó là lực cản nên cần phải làm.

Tổng chi phí dịch vụ công ích năm 2016 của Hà Nội là 4.529 tỷ đồng (năm 2014 là 2.950 tỷ đồng), Đà Nẵng là 457 tỷ đồng (năm 2014 là 313 tỷ đồng), Bắc Ninh là 143 tỷ đồng (năm 2014 là 118 tỷ đồng). 

Huy Anh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Việt Nam và Hungary trao đổi kinh nghiệm lập pháp trong ứng phó các thách thức của thời đại

Quang cảnh Tọa đàm lập pháp lần thứ tư do Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Hungary tổ chức.
(PLVN) - Tọa đàm lập pháp với chủ đề “Hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh” do Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Hungary tổ chức là cơ hội để hai Bên góp phần bảo đảm hiệu quả công việc lập pháp về các lĩnh vực này, ứng phó lại các thách thức của thời đại tốt hơn.

Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam: Quan hệ giữa pháp luật, pháp chế, pháp quyền trong Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam

Pháp luật vừa là công cụ để Nhà nước quản lý xã hội, vừa là công cụ để nhân dân làm chủ, kiểm tra, giám sát quyền lực nhà nước (Ảnh: Người dân góp ý xây dựng chính quyền).
(PLVN) - Để xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN đòi hỏi phải xử lý đúng nguyên tắc pháp quyền và phân quyền nhằm kiểm soát quyền lực nhà nước bằng luật pháp, trong đó có quyền lực trong lĩnh vực luật pháp được thể hiện ở mối quan hệ giữa pháp luật, pháp chế và pháp quyền.

Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô: Nghiên cứu thấu đáo, vận dụng tối đa các chính sách đặc thù

Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng phát biểu kết luận hội nghị. Ảnh: Cổng TTĐT Hà Nội.
(PLVN) - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh nội dung trên khi chủ trì hội nghị Thường trực Thành ủy Hà Nội cho ý kiến về Báo cáo triển khai Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, chiều nay, 27/6.

Hà Nội tiếp tục tăng cường quản lý, sử dụng tài sản công là nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà, Trưởng Đoàn giám sát, phát biểu kết luận buổi làm việc
(PLVN) - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh vấn đề trên khi làm Trưởng đoàn giám sát của HĐND TP Hà Nội làm việc với UBND TP về việc thực hiện các quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng tài sản công là nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước của TP, ngày 27/6.

Gây dựng, trợ giúp để kiều bào trở thành những 'Đại sứ văn hoá Việt Nam' ở nước ngoài

Ông Mai Phan Dũng – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao,
(PLVN) - Người Việt Nam ở nước ngoài đều phải được gây dựng và trợ giúp để trở thành những “Đại sứ văn hoá Việt Nam” ở nước ngoài. Thông qua những vị Đại sứ này, chúng ta sẽ đạt được thành tựu và hiệu quả cao nhất trong công việc quảng bá văn hoá Việt Nam ở các nước sở tại...

Tạo ra những động lực mới, cảm hứng mới trong lao động sản xuất

Tạo ra những động lực mới, cảm hứng mới trong lao động sản xuất
(PLVN) - Gặp mặt người lao động tiêu biểu ngành Dầu khí trong phong trào thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo giai đoạn 2017-2022 cuối tuần qua, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đề nghị Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam tiếp tục phát động các phong trào thi đua lao động sáng tạo một cách thực chất và hiệu quả, tạo ra những động lực mới, những cảm hứng mới trong lao động sản xuất, nghiên cứu khoa học, cải tiến kỹ thuật…

Đề cao trách nhiệm nêu gương, tu dưỡng cá nhân, tăng cường các hoạt động giám sát

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng.
(PLVN) - PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho rằng, những vụ việc sai phạm của các cán bộ cấp cao thời gian qua có cả nguyên nhân từ chính bản thân cán bộ đó và cả do còn “lỗ hổng” trong các cơ chế, chính sách hiện hành. Để những vụ việc sai phạm không xảy ra được, cần tăng cường cả việc tự tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên và thực hiện tốt những cơ chế quản lý, giám sát đối với họ.

Còn nhiều dư địa để phát triển quan hệ Việt Nam - Hungary

Quang cảnh buổi tiếp Phó Chủ tịch QH Hungary Istvan Jakab.
(PLVN) - Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Phó Chủ tịch Quốc hội Hungary khẳng định quan hệ hai nước còn nhiều dư địa để phát triển và tin tưởng chắc chắn rằng, kết quả chuyến thăm lần này sẽ góp phần tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam – Hungary, trong đó quan hệ giữa hai Quốc hội là một trụ cột quan trọng.