Thay đổi tư duy để nâng tầm giá trị vùng đất Cà Mau
Tại Ngày hội Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo Cà Mau năm 2026 (CamaUP’26), ông Lê Minh Hoan - nguyên Ủy viên BCH TW Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, gửi gắm thông điệp “Con nước mới”, kỳ vọng khơi dậy tư duy sáng tạo, tinh thần liên kết và khát vọng phát triển trong mỗi người dân.
Theo ông Lê Minh Hoan, muốn nâng tầm giá trị quê hương, trước hết phải thay đổi cách nhìn về tiềm năng, biết biến lợi thế sẵn có thành cơ hội và đưa ý tưởng vào thực tiễn. Giá trị của một vùng đất không chỉ nằm ở tài nguyên thiên nhiên, sản vật đặc trưng mà còn phụ thuộc vào cách con người tổ chức, khai thác và phát huy các nguồn lực.
Từ thực tiễn Cà Mau, ông Hoan gợi mở hướng phát triển dựa trên những giá trị quen thuộc như vuông tôm, rừng đước, hạt muối, cánh đồng lúa và văn hóa bản địa. Vấn đề là phải đổi mới cách tiếp cận, nâng những sản vật truyền thống thành sản phẩm có giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và khả năng tạo sinh kế bền vững.
Kết nối nguồn lực, biến điểm nghẽn thành cơ hội

Một trong những hạn chế của kinh tế địa phương là nguồn lực còn phân tán, thiếu liên kết. Người có đất sản xuất, người giàu kinh nghiệm, người am hiểu công nghệ hay thị trường đôi khi vẫn hoạt động riêng lẻ, chưa tạo được sức mạnh tổng hợp.
Vì vậy, đổi mới tư duy phải đi cùng thay đổi phương thức hợp tác. Các chủ thể trong chuỗi giá trị cần chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện khó khăn và cùng tìm giải pháp, trên cơ sở phân công trách nhiệm rõ ràng, bảo đảm hài hòa lợi ích.
Cùng với đó, người dân cần được nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh. Người nuôi tôm phải biết kiểm soát môi trường ao nuôi; cơ sở sản xuất cần nắm chắc chi phí, giá thành; người làm du lịch phải chú trọng chất lượng dịch vụ và uy tín với khách hàng. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm thực tiễn với tri thức khoa học, công nghệ và thông tin thị trường sẽ giúp người dân chủ động hơn trước những biến động.
Đáng chú ý, ông Lê Minh Hoan gợi mở cách nhìn khác đối với những hạn chế hiện nay. Chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, chi phí logistics cao, thiếu thông tin thị trường hay phụ phẩm nông nghiệp chưa được khai thác hiệu quả đều có thể trở thành cơ hội phát triển những mô hình dịch vụ mới.
Trong lĩnh vực thủy sản, nhu cầu kiểm soát chất lượng nước và môi trường ao nuôi có thể mở ra dịch vụ “bác sĩ ao tôm”, hỗ trợ người nuôi kiểm tra, tư vấn và xử lý các vấn đề phát sinh. Việc xây dựng nhật ký vùng nuôi cũng góp phần chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Ở khâu vận chuyển, mô hình “chuyến xe lạnh” có thể giúp các hộ sản xuất, cơ sở kinh doanh nhỏ liên kết gom hàng, chia sẻ phương tiện và chi phí logistics. Qua đó, chất lượng hàng hóa được bảo đảm, chi phí vận chuyển giảm và khả năng tiếp cận thị trường được cải thiện.
Du lịch cũng là lĩnh vực có nhiều dư địa khai thác các giá trị bản địa. Những trải nghiệm như một ngày làm chủ vuông tôm, tìm hiểu nghề làm muối, khám phá đời sống vùng lúa hay thưởng thức ẩm thực địa phương có thể trở thành sản phẩm đặc trưng nếu được tổ chức chuyên nghiệp.
Theo hướng này, du lịch không chỉ dừng ở tham quan, ngắm cảnh mà còn kể những câu chuyện về sản phẩm, con người và văn hóa địa phương. Khi được đầu tư bài bản, các giá trị quen thuộc sẽ trở thành trải nghiệm hấp dẫn, tạo thêm nguồn thu và quảng bá hình ảnh Cà Mau.
Hành động trong 90 ngày, khơi dòng “con nước mới”
Để đổi mới tư duy không dừng lại ở nhận thức, ông Lê Minh Hoan gợi mở lộ trình hành động trong 90 ngày, chia thành ba giai đoạn, tập trung giải quyết những vấn đề cụ thể từ thực tiễn.
Trong 30 ngày đầu, các bên cần lắng nghe, nhận diện và lựa chọn một vấn đề ưu tiên; đồng thời xác định lực lượng tham gia và nguồn lực hiện có. Việc lựa chọn phải có trọng tâm, tránh triển khai dàn trải.

Từ ngày thứ 31 đến ngày thứ 60, các nhóm bắt tay thử nghiệm giải pháp trong phạm vi phù hợp, theo dõi kết quả và kịp thời điều chỉnh những bất cập. Đây là giai đoạn kiểm chứng tính khả thi của ý tưởng bằng thực tiễn.
Trong 30 ngày cuối, các bên đánh giá hiệu quả, duy trì những cách làm phù hợp, điều chỉnh hoặc dừng những nội dung chưa đạt yêu cầu. Việc nhân rộng cần dựa trên kết quả đã được kiểm chứng, khả năng huy động nguồn lực và nhu cầu thị trường.
Cách tiếp cận này cho thấy đổi mới không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án lớn hay nguồn vốn đầu tư khổng lồ. Một sáng kiến giúp giảm chi phí, cải tiến quy trình sản xuất hoặc tổ chức lại hoạt động liên kết cũng có thể tạo chuyển biến nếu được triển khai thực chất.
Trong hành trình đó, mỗi chủ thể đều có vai trò riêng. Nông dân đóng góp kinh nghiệm và sự am hiểu thực tiễn; nhà khoa học cung cấp tri thức, công nghệ; doanh nghiệp kết nối thị trường, tổ chức chuỗi giá trị; thanh niên phát huy tinh thần sáng tạo và khả năng tiếp cận phương thức mới.
Với lợi thế về thủy sản, lâm nghiệp, nông nghiệp và văn hóa bản địa, Cà Mau có nhiều dư địa phát triển. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị, địa phương cần tiếp tục đổi mới tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường liên kết và chủ động tiếp cận thị trường.
Thông điệp “Con nước mới” vì thế không chỉ thể hiện khát vọng vươn lên mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới từ nhận thức đến hành động. Khi người dân trở thành chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp đồng hành mở rộng thị trường và nhà khoa học gắn bó với sản xuất, những lợi thế của Cà Mau sẽ có thêm điều kiện chuyển hóa thành giá trị kinh tế, xã hội.
Bắt đầu từ những việc cụ thể, phát huy nội lực và kết nối các nguồn lực, mỗi cá nhân, tổ chức đều có thể góp phần khơi thông tiềm năng, nâng tầm giá trị vùng đất Cà Mau theo hướng bền vững.