Thất nghiệp - Vì sao nên nỗi ?

Mê nghề “hót”, quên nhu cầu xã hội

Việc chọn nghề, chọn trường rất quan trọng. Tuy nhiên, một số bạn trẻ không quan tâm đúng mức vấn đề này. Cách đây chục năm, luật là ngành “hót”...điểm chuẩn của trường Đại học Luật, khoa Luật của trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) rất cao, thi đỗ vào đều là những học sinh có trình độ khá. Số lượng sinh viên theo ngành luật cứ tăng đều, mỗi năm số lượng khoảng 500 cử nhân luật tốt nghiệp, lớp trước chưa kiếm được việc làm, lớp sau đã ra trường. Ngoài một làm việc trong các cơ quan tư pháp, nhiều cử nhân luật đành phải chấp nhận làm trái nghề. Kiên trì hơn, nhiều cử nhân bám trụ lại các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh để…mở văn phòng tư vấn luật. “Không hẳn mọi người không đủ trình độ, mà nhu cầu xã hội hiện tại chỉ đến thế” -Nguyễn Thị An, cử nhân luật tốt nghiệp hạng khá của Trường Đại học Luật Hà Nội, 10 năm chưa tìm được việc làm ổn định, chán nản nhận ra điều đó.

“Học cho có rồi tính sau”, đó lại là tâm lý của một số bạn trẻ hiện nay. Số này đa phần là những người thi trượt đại học. Trong lúc đang buồn chán, nhận được giấy chiêu sinh của một số trường trung cấp, hoặc đào tạo theo kiểu liên kết…với điểm chuẩn đầu vào thấp. Thế là nhiều bạn trẻ đăng ký học ngay, dù học phí không hề rẻ chút nào. Khảo sát một số trường trên địa bàn Hải Phòng, ngành được nhiều bạn trẻ học nhất, đó là công nghệ thông tin, kế toán….Nhưng nếu chúng ta tiếp cận với giáo trình học của những trường này, có thể thấy, cầm bằng tốt nghiệp trong tay, khó có thể xin nổi việc làm. Vì thế, nên xảy ra tình trạng, nhiều sinh viên tốt nghiệp xong, sau một thời gian “lay lắt” ở thành phố, đành “cuốn gói” về quê với ân hận chọn nghề không đáp ứng nhu cầu xã hội.

Thiên về lý thuyết, thiếu thực hành:

Trong quá trình học tập, một số sinh viên dành hết tâm sức vào học lý thuyết: Chăm chỉ, đúng giờ, chọn ngồi hàng ghế đầu, nghe như “nuốt lời thầy”, ghi chép không sót một chữ. Những sinh viên này sẵn sàng dành thời gian còn lại cho việc “mài đũng quần” trên thư việc, hoặc ngồi trong phòng nghiền ngẫm đủ các loại sách nâng cao, “đông tây kim cổ”. Khi ra trường, bằng cấp không đến nỗi nào, khá giỏi là khác, lý thuyết thì vanh vách, nhưng động đến thực hành thì cứ như “gà mắc tóc”. Nếu gặp những công ty cần người làm được việc ngay, “rớt dài” là chắc.

Ngược lại, nhiều trường hợp học lực chỉ trung bình, nhưng có thể xếp họ vào hệ “năng động”: đi làm thêm chỗ này, chỗ nọ, thử sức viết báo, dạy thêm ngoại ngữ,  xây dựng thêm quan hệ…tóm lại là củng cố thêm thực tế…Một số người, tuy chỉ tốt nghiệp ở mức trung bình, nhưng ra ngoài đời tiếp cận cuộc sống, xoay xở giỏi, thích ứng nhanh. Và tất nhiên, công việc cũng dễ dàng.

“Chí lớn” nhưng “tài mọn”

“Phi Hà Nội, bất thành nhân”- một số bạn trẻ lại có tâm lý này. Với họ, ở lại Hà Nội là con đường duy nhất để “thành công”,“đã làm thì phải ở thủ đô, về tỉnh lẻ chỉ phí tài”. Do đó, ở Hà Nội hiện nay còn nhiều sinh viên, khoá tốt nghiệp này chồng lên khoá kia, việc không ổn định, chấp nhận làm việc trái ngành “chờ thời”. Dẫn đến tình trạng, Hà Nội thừa lao động, trong khi các địa phương lân cận, kể cả Hải Phòng rất thiếu nguồn nhân lực chất lượng. Ai cũng ở Hà Nội, lấy đâu ra việc làm? Trong khi đó, thay vì vất vưởng ở Hà Nội, một số bạn trẻ có thể tìm được công việc phù hợp, có điều kiện phát triển năng lực của mình. Nếu cứ tìm việc theo kiểu “chí lớn” mà “tài mọn”, nhiều người không chỉ bỏ lỡ những tháng ngày sung sức nhất, nhiệt huyết nhất, kiến thức rơi rụng theo năm tháng…

Vì sao tôi thất nghiệp? Có lẽ nhiều bạn trẻ cũng đang băn khoăn, và có lời giải thích cho trường hợp của mình. Loại bỏ những yếu tố khách quan, yếu tố chủ quan là rất quan trọng. Bên cạnh việc định hướng của gia đình, bản thân mỗi bạn trẻ là người hiểu rõ nhất “sở trường, sở đoản” của mình.“Người tài hẳn thì đâu cũng cần, ở đâu cũng sống”, nhiều bạn trẻ tin tưởng như vậy. Nhưng có điều, nếu chúng ta nhìn thẳng vào thực tế, thấy rõ mình ở tốp “thường thường bậc trung”, tốt nhất là “biết sức mình, biết xã hội”, thì bài toán về việc làm dễ giải quyết hơn.

Hương Giang