Thắp lửa miền sơn cước: Chuyện về người "đứng mũi chịu sào" ở Co Loi
Lạng Sơn những ngày cuối thu, vượt qua những cung đường quanh co, hiểm trở ôm trọn các sườn núi đá vôi, chúng tôi tìm về thôn Co Loi, xã Ba Sơn (tỉnh Lạng Sơn). Nơi vùng cao biên viễn còn nhiều bộn bề khó khăn ấy, có một người đảng viên, một "cây cao bóng cả" đã dành trọn tâm huyết để gieo những hạt mầm đổi mới, gắn kết tình đoàn kết cộng đồng và đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước thấm sâu vào từng nếp nhà, bản màng. Đó là ông Dương Trung Lỷ - Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn kiêm người có uy tín tiêu biểu của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Người "giữ nhịp" cho bản làng vươn lên

Nằm cách trung tâm xã Ba Sơn không xa nhưng Co Loi với 47 hộ dân và 216 nhân khẩu (chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao) từng bước qua không ít những thay đổi của sáp nhập thôn bản. Trò chuyện với chúng tôi bên ấm trà thơm đậm vị núi rừng, ông Dương Trung Lỷ bộc bạch rằng, những năm trước đây, đời sống của bà con đồng bào dân tộc thiểu số tại bản còn gặp muôn vàn khó khăn. Địa hình cách trở, giao thông đi lại không thuận tiện, nhà cách nhà hai ba cây số, kinh tế chủ yếu dựa vào cây lúa rẫy manh mún và cây hồi. Thu nhập bình quân đầu người của thôn hiện chỉ dao động khoảng 3 triệu đồng/người/tháng.
Thế nhưng, giữa bộn bề khó khăn ấy, tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên của bà con Co Loi chưa bao giờ tắt, phần lớn nhờ có sự dẫn dắt bền bỉ của những người cán bộ cơ sở tận tụy như ông Lỷ. Hơn 10 năm gánh vác trọng trách Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn và người có uy tín, ông Lỷ luôn tâm niệm: "Cán bộ nói mà dân không nghe, dân không tin thì việc khó thành. Muốn bà con thay đổi tư duy, trước hết mình phải đi trước, làm thật và nói cho dân hiểu bằng những việc làm cụ thể."

Dưới sự sát sao của chi bộ và cá nhân ông Lỷ, phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tại Co Loi luôn được đẩy mạnh. Hằng năm, vào dịp Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, ông cùng ban lãnh đạo thôn kiên trì tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt hương ước, quy ước của khu dân cư, bài trừ các hủ tục lạc hậu trong ma chay, cưới xin, thay đổi nếp nghĩ cách làm để bà con tin tưởng vào đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Phát triển kinh tế để giảm nghèo bền vững là bài toán luôn trăn trở trong đầu người Trưởng thôn Dương Trung Lỷ. Nhận thấy điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở Co Loi vô cùng phù hợp với các loại cây đặc sản bản địa như cây hồi, đặc biệt là cây chanh rừng – một loại quả có dược tính và hương vị thơm ngon đặc trưng được thị trường rất ưa chuộng, ông Lỷ đã tích cực định hướng bà con chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi thay vì chỉ bám víu vào những thửa ruộng bậc thang năng suất thấp.
Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, ông Lỷ luôn chủ động tham gia các lớp tập huấn, đi học hỏi kinh nghiệm thực tế từ các mô hình kinh tế tiêu biểu ngoài tỉnh (như mô hình phát triển kinh tế tại Nghệ An). Trở về bản, ông tích cực tuyên truyền, động viên bà con khai thác thế mạnh đất đai, ứng dụng khoa học kỹ thuật để chăm sóc, mở rộng diện tích trồng chanh rừng, trồng hồi, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hướng hàng hóa.
Bên cạnh cây trồng, ông Lỷ cũng trăn trở về việc phải tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, bài bản hơn: "Muốn bà con thoát nghèo nhanh và bền vững, không thể làm ăn manh mún mãi được. Tới đây, chúng tôi mong muốn Nhà nước tiếp tục hỗ trợ nguồn vốn, tạo mặt bằng và mở các lớp tập huấn cầm tay chỉ việc ngay tại thôn bản để người dân, đặc biệt là các hộ nghèo, có cơ hội tiếp cận tri thức, kỹ năng chăn nuôi, trồng trọt thực tế".

Ông Lỷ là người tiên phong tại Co Loi đã mạnh dạn đầu tư tái đàn gia cầm, phát triển mô hình chăn nuôi gà sáu ngón, mang lại nguồn thu nhập khá, giúp gia đình cải thiện đời sống và sẵn sàng chia sẻ với bà con cách thức sản xuất, chăm sóc vật nuôi.
Mang "sóng" và "số" về với bản làng biên giới
Không chỉ làm kinh tế giỏi, trong kỷ nguyên số hóa hiện nay, ông Dương Trung Lỷ còn là một trong những người tiên phong đưa Nghị quyết 57 về chuyển đổi số đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số tại thôn Co Loi.
Đối với lớp trẻ, việc tiếp cận công nghệ thông tin, điện thoại thông minh hay các ứng dụng số diễn ra rất nhanh chóng. Thế nhưng, với những người cao tuổi như bố của ông Lỷ (năm nay đã 75 tuổi) hay nhiều bà con lớn tuổi khác trong bản, công nghệ vẫn là một thứ gì đó vô cùng xa lạ.
Không nản lòng, với vai trò là người có uy tín, ông Lỷ kiên trì đến từng nhà, hướng dẫn từng người cách sử dụng chiếc "điện thoại cục gạch" nghe gọi, rồi tiến tới làm quen với điện thoại thông minh, cách cài đặt định danh điện tử, thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến hay cập nhật thông tin thời tiết, giá cả thị trường nông sản.
Ông Lỷ chia sẻ, việc ứng dụng công nghệ số mang lại rất nhiều lợi ích thiết thực, giúp bà con không phải đi lại vất vả lên xã giải quyết thủ tục, đồng thời dễ dàng nắm bắt thông tin chính thống để tiêu thụ nông sản, phòng tránh lừa đảo qua mạng.
Tuy nhiên, ông cũng luôn trăn trở và đề xuất với các cấp chính quyền về việc cần tiếp tục quan tâm phủ sóng viễn thông 100% đến các khuất lóm vùng sâu, vùng xa, đồng thời hỗ trợ thiết bị di động cho các hộ nghèo đặc biệt khó khăn để không ai bị bỏ lại phía sau trong công cuộc chuyển đổi số chung của đất nước.
Điểm tựa vững chắc của đồng bào dân tộc Dao
Gắn bó máu thịt với bản làng, những đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ của ông Dương Trung Lỷ đã khắc sâu vào lòng người dân Co Loi sự tin yêu trọn vẹn.
Nhận xét về người Trưởng thôn tận tụy của mình, ông Dương Chầm Và – một người dân sinh sống tại thôn Co Loi xúc động chia sẻ: "Bác Lỷ là người cán bộ luôn sát cánh cùng bà con trong bản. Không chỉ tận tình hướng dẫn chúng tôi cách làm ăn, phát triển kinh tế, vay vốn sản xuất để vươn lên thoát nghèo, bác Lỷ còn luôn đi đầu trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Dao, vận động bà con xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, cúng bói khi ốm đau mà tin tưởng vào y tế, bác sĩ. Nhờ có bác Lỷ mà tình đoàn kết trong thôn ngày càng bền chặt, đời sống bà con đổi thay từng ngày."

Đánh giá về vai trò to lớn của những người "dẫn dắt" ở cơ sở như ông Dương Trung Lỷ, ông Lâm Văn Viên - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lạng Sơn khẳng định: "Những người có uy tín ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số chính là 'cầu nối' cực kỳ quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Họ không chỉ là chỗ dựa tinh thần vững chắc, gương mẫu đi đầu trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh mà còn là những người trực tiếp truyền lửa, đưa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước – đặc biệt là các chương trình mục tiêu quốc gia và công cuộc chuyển đổi số – đi vào cuộc sống thực tiễn một cách hiệu quả nhất. Sự đóng góp thầm lặng của đội ngũ người có uy tín đã góp phần quan trọng vào sự phát triển ổn định, phồn vinh của đồng bào các dân tộc tỉnh Lạng Sơn."

Rời Co Loi khi ánh nắng trưa rực rỡ trải dài trên những sườn núi trùng điệp, hình ảnh bản làng yên bình dưới tán hồi, đồi chanh rừng cùng tiếng cười nói rôm rả của bà con trong những ngôi nhà sàn chính là minh chứng rõ nét nhất cho sức sống mới ở vùng cao này. Ở nơi ấy, những "cây cao bóng cả" như ông Dương Trung Lỷ vẫn đang hằng ngày thầm lặng bám bản, bám làng, tiếp tục thắp lửa niềm tin và khát vọng vươn lên cho đồng bào các dân tộc nơi phên dậu của Tổ quốc.