Thảo luận dự thảo Luật Tương trợ tư pháp, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình

Đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) phát biểu ý kiến tham gia vào dự án Luật phòng, chống bạo lực gia đình và đề nghị một số nội dung cụ thể được dư luận quan tâm. Việc ban hành Luật Phòng, chống bạo lực gia đình là hết sức cần thiết nhằm phòng, chống những hành động cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về vật chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên trong gia đình. Luật mang tính nhân văn cao, dịnh hướng cho hành vi ứng xử giữa các thành viên trong gia đình, nhằm xây dựng gia đình là tế bào tốt của xã hội. 

Về dự thảo Luật Tương trợ tư pháp, đa số các đại biểu Quốc hội nhất trí với phạm vi điều chỉnh gồm cả 4 lĩnh vực tương trợ tư pháp về dân sự, hình sự, dẫn độ,  chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù và cho rằng như vậy là phù hợp với thực tiễn pháp luật Việt Nam và thông lệ, pháp luật quốc tế hiện nay. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để đàm phán, ký kết, gia nhập điều ước quốc tế. Các đại biểu: Vi Trọng Lễ (Phú Thọ), Trần Đình Nhã (Bà Rịa- Vũng Tàu) đề nghị: Để bảo đảm tính đi trước, đón đầu của văn bản pháp luật, chỉ nên đưa ra những quy định mang tính nguyên tắc cơ bản. Nếu luật này quy định quá chặt, quá cụ thể, sẽ khó thực hiện nguyên tắc "có đi có lại". Các đại biểu Nguyễn Bá Thuyên (Lâm Đồng), Trần Đình Nhã (Bà Rịa- Vũng Tàu) đề nghị chỉ điều chỉnh tương trợ tư pháp về dân sự và hình sự, còn vấn đề dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù cần được tiếp tục nghiên cứu và quy định ở văn bản pháp luật khác, vì đây là vấn đề mang tính đặc thù, nhạy cảm và phức tạp. Về quyết định áp dụng nguyên tắc “có đi có lại”, đại biểu Lưu Thị Chi Lan (Phú Thọ) đặt câu hỏi: "Nếu Việt Nam thực hiện "có đi" nhưng các nước đó lại không thực hiện “có lại” thì sao ? Phải quy định rõ: Đối với các nước này, hoạt động tương trợ tư pháp được thực hiện thông qua đàm phán, phù hợp với pháp luật và phong tục tập quán Việt Nam.

Về chi phí cho việc thực hiện uỷ thác tư pháp, dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù, nhiều đại biểu đồng tình do tính chất và sự khác biệt về nguyên tắc giải quyết, cũng như về nghĩa vụ giải quyết trong vụ án hình sự, vụ việc dân sự, trong dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù nên chi phí cho việc thực hiện từng loại công việc này cũng phải được xác định phù hợp. Đối với yêu cầu thực hiện tương trợ tư pháp của Việt Nam về dân sự thì tổ chức, cá nhân Việt Nam có yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự phải chi trả. Tuy nhiên, đối với những trường hợp cá nhân (người Việt Nam) phải chi trả chi phí thực hiện ủy thác tư pháp mà đối tượng thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật Việt Nam có thể được xem xét hỗ trợ một phần chi phí theo quy định của Chính phủ và khoản chi phí này do ngân sách nhà nước chi trả. Đối với những ủy thác tư pháp của nước ngoài về dân sự thì mọi chi phí nhận và thực hiện uỷ thác tư pháp tại Việt Nam do nước yêu cầu chi trả. Chi phí thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về hình sự, dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù thì nước yêu cầu sẽ chi trả; trong trường hợp này về phía Việt Nam là nước yêu cầu sẽ do ngân sách nhà nước bảo đảm. Theo đại biểu Nguyễn Văn Hợp (Hải Dương), chi phí cho việc thực hiện uỷ thác tư pháp nên có sự thoả thuận với các nước để phù hợp với thông lệ quốc tế.

Về dẫn độ, đại biểu Nguyễn Bá Thuyên (Lâm Đồng) đề nghị không nên quy định việc dẫn giải người Việt Nam ra nước ngoài để cung cấp chứng cứ (điều 27), vì “đây là quy định khá mạo hiểm, có thể không đảm bảo được quyền lợi của công dân Việt Nam”. Đại biểu Phạm Xuân Thường (Thái Bình) nêu, hiện nay, các tỉnh biên giới nước ta có quan hệ khá khăng khít về nhiều mặt với các tỉnh biên giới các nước láng giềng, nhưng đồng thời mối quan hệ đó làm nảy sinh khá nhiều vấn đề tuy nhỏ, nhưng cần giải quyết kịp thời. Vì vậy, đề nghị luật có chương riêng về tương trợ tư pháp các tỉnh biên giới. Đại biểu Vi Trọng Lễ (Phú Thọ), Phạm Xuân Thường (Thái Bình) và nhiều đại biểu khác cho rằng: quy định như trong dự thảo Luật: Người Việt Nam đang chấp hành hình phạt tù ở nước ngoài có thể được tiếp nhận về Việt Nam để thi hành hình phạt tù phải "sử dụng thông thạo tiếng Việt” là không hợp lý. Trong thực tế, nhiều người Việt Nam ở nước ngoài không sử dụng được tiếng Việt, vì dù không thạo tiếng Việt, họ vẫn là công dân Việt Nam, đề nghị bỏ quy định này. Các đại biểu Nguyễn Văn Hợp (Hải Dương), Ngô Minh Hồng (TP Hồ Chí Minh), Nguyễn Tiến Dũng (Hà Tĩnh) đề nghị nên quy định trước khi ra quyết định dẫn độ, cơ quan có thẩm quyền phải có sự bàn thảo với các cơ quan chức năng.

Đại biểu Hà Hùng Cường (Quảng Bình) cho rằng, hiệu lực thi hành như trong dự thảo Luật là quá gấp, không đủ thời gian cho việc hướng dẫn thi hành, tập huấn, tuyên truyền, phổ biến cho người dân về Luật. Đại biểu đề nghị lùi hiệu lực thi hành đến 1- 7- 2008; nên có điều khoản quy định về chuyển tiếp việc giải quyết các hồ sơ về tương trợ tư pháp trước thời điểm Luật có hiệu lực thi hành.