Thảo luận Đề án thí điểm việc không tổ chức HĐND quận, huyện, phường và nhân dân trực tiếp bầu chủ tịch UBND xã

Giải quyết việc tồn tại hai hệ thống chính quyền ?

Phần lớn ý kiến nhất trí đây là chủ trương đúng, thể hiện sự dân chủ. Tuy nhiên, nhiều ý kiến còn băn khoăn về tính thuyết phục của đề án. Đại biểu Đinh Thị Bửu (Quảng Ngãi) cho rằng, Chính phủ cần thực hiện tốt hơn việc giải trình về sự phải làm rõ vấn đề công tác tổ chức cán bộ như thế nào, khi cơ cấu sắp xếp tổ chức đã ổn định thì chúng ta sắp xếp cán bộ vào đâu, không thể sắp xếp một cách cơ học như việc sáp nhập một số bộ, ngành vừa qua. Đại  biểu cho rằng, Đề án đánh giá là trình độ đội ngũ cán bộ HĐND quận, huyện, phường còn yếu, trong khi HĐND xã còn yếu kém hơn HĐND huyện.  Nhưng thực tế phần lớn đội ngũ cán bộ cấp trên trưởng thành từ địa phương. Trung ương phải có trách nhiệm về vấn đề này, cả vấn đề sắp xếp cán bộ khi thí điểm nữa. Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) cho rằng, lập luận trong đề án có nhiều điểm không chuẩn, ban soạn thảo cần phải rút kinh nghiệm, bởi những hạn chế của HĐND quận, huyện, phường thì HĐND tỉnh, thành phố và HĐND xã cũng như vậy. Đồng thời, sự thay đổi này có thể phá vỡ hệ thống cơ cấu chính quyền hiện nay. Chúng ta sẽ hình thành 2 chính quyền: chính quyền có HĐND và chính quyền không có HĐND. Sau khi bỏ HĐND, trách nhiệm giám sát Chủ tịch UBND huyện, quận, phường do ai đảm nhiệm. Còn ở xã, khi dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã, vậy HĐND xã còn quyền giám sát chủ tịch UBND xã hay không, hay là giải tán HĐND xã. Đại biểu Nguyễn Đức Hiền (Quảng Ngãi) cũng khẳng định: Tờ trình phải chuẩn bị kỹ lưỡng hơn nữa, bởi, đây là vấn đề nhạy cảm, liên quan đến hệ thống lãnh đạo, liên quan đến Hiến pháp. Hơn nữa, diện thí điểm quá rộng, đề nghị Quốc hội ra nguyên tắc để chính phủ lựa chọn thí điểm những địa phương đặc trưng nhất.

Bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã khó nhất là vấn đề nhân sự

Vấn đề nhân dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã còn nhiều vấn đề làm các đại biểu Quốc hội băn khoăn. Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) cho rằng, bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã là rất tốt. Tuy nhiên, có thể xảy ra tình trạng cục bộ địa phương, họ hàng, tôn giáo…Đại biểu Võ Tuấn Nhân (Quảng Nam) khẳng định: Xét về mặt dân chủ, đó là một bước tiến. Tuy nhiên, Chính phủ phải lường hết được những khó khăn, hơn nữa quy chế dân chủ có thể bị lợi dụng. Đại biểu Phùng Thanh Kiểm (Lạng Sơn) băn khoăn: “Chúng ta nói, để dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã là tìm người tài cho dân, vậy từ trước đến nay chúng ta không chọn được cán bộ có tài, không vì dân hay sao. Hơn nữa, tuy chủ trương dân bầu trực tiếp, như vấn đề nhân sự sẽ có từ 3 nguồn: HĐND xã giới thiệu, tự ứng cử và dân bầu trực tiếp. Trong khi đó, chúng ta vẫn đề ra những tiêu chuẩn “cứng”, nhưng không phải người nào dân tín nhiệm cũng đủ tiêu chuẩn đó, như phải là đảng viên chẳng hạn. Và sẽ xảy ra tình trạng một số đảng viên kiên cường có thể bị đưa ra ngoài cơ cấu, một số đối tượng cơ hội có thể làm lãnh đạo. Ngoài ra còn các vấn đề khác như tôn giáo, dòng họ, cục bộ địa phương…sẽ tạo ra sự mất ổn định ở cơ sở, làm giảm vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng. Nếu chính quyền cơ sở không vững, liệu chính quyền tỉnh, thành phố và trung ương thế nào ?  Đại biểu Đinh Thị Bửu (Quảng Ngãi) nói: Đối với vấn đề nhân sự trong bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã, liệu đảng viên có tự ứng cử được không, trong khi quy định của Điều lệ Đảng là phải có sự đồng ý của tổ chức. Rồi khi ứng cử viên nhân dân giới thiệu chưa đủ các tiêu chuẩn như quy định, như không phải đảng viên thì chúng ta xử lý thế nào….Vấn đề hiện nay là chúng ta vừa bảo đảm dân chủ, nhưng cũng phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng.

Ngày 5-11, Quốc hội làm việc về tình hình thực hiện chính sách pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn Nhà nước ở các bộ, ngành, địa phương từ năm 2005-2007.