Tháo gỡ điểm nghẽn về dự toán chi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Quy định rõ nguyên tắc lập dự toán cho nhiệm vụ khoa học, công nghệ

Nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thông suốt, giúp các bộ, ngành, địa phương chủ động bố trí nguồn lực, đẩy nhanh triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ chiến lược.

Nghị quyết quy định việc xử lý các vướng mắc trong lập dự toán kinh phí cho chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST), nhiệm vụ KH,CN&ĐMST hằng năm, kinh phí hỗ trợ hoạt động thường xuyên của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập cũng như việc phân bổ, giao dự toán cho các nhiệm vụ KH,CN&ĐMST đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở Trung ương và UBND cấp tỉnh chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15.

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết là hướng dẫn cụ thể việc lập dự toán kinh phí hằng năm từ ngân sách nhà nước để triển khai các chương trình, nhiệm vụ KH,CN&ĐMST do Nhà nước tài trợ hoặc đặt hàng.

Theo đó, dự toán bao gồm kinh phí cho các nhiệm vụ chuyển tiếp, nhiệm vụ mở mới, các chương trình và nhiệm vụ quốc gia đặc biệt phục vụ phát triển công nghệ chiến lược, nhiệm vụ cấp bách theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng như các nhiệm vụ khác được triển khai theo các nghị quyết của Đảng và Chính phủ.

Đối với nhiệm vụ chuyển tiếp, dự toán được xây dựng trên cơ sở nhu cầu kinh phí dự kiến của năm kế hoạch. Đối với nhiệm vụ mở mới, kinh phí được xác định căn cứ vào số lượng nhiệm vụ dự kiến triển khai và mức kinh phí bình quân theo năm của cùng loại nhiệm vụ trong các năm trước, đồng thời tính đến các yếu tố điều chỉnh như thay đổi chính sách, chế độ, lạm phát hoặc giảm phát.

Trường hợp năm trước liền kề không có nhiệm vụ mở mới cùng loại hoặc chưa xác định được loại hình nhiệm vụ, dự toán sẽ được xây dựng trên cơ sở đề xuất của các bộ, ngành, địa phương. Những năm tiếp theo sẽ căn cứ vào số lượng nhiệm vụ mở mới thực tế và mức kinh phí bình quân của năm trước để xác định dự toán.

Đối với các chương trình, nhiệm vụ quốc gia đặc biệt phục vụ phát triển công nghệ chiến lược hoặc các nhiệm vụ đặc biệt khác, dự toán được lập trên cơ sở quyết định phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền cùng với đề xuất kinh phí thực hiện. Trong đó, kinh phí bao gồm phần dành cho nhiệm vụ chuyển tiếp, nhiệm vụ mở mới, các hoạt động hỗ trợ và những khoản chi khác theo quy định của pháp luật.

Riêng đối với các nhiệm vụ KH,CN&ĐMST cấp bách hoặc nhiệm vụ được triển khai theo nghị quyết của Đảng, Chính phủ, dự toán được xây dựng căn cứ vào văn bản chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền và đề xuất kinh phí của các bộ, ngành, địa phương.

Bảo đảm nguồn lực cho tổ chức khoa học và công nghệ công lập

Nghị quyết cũng quy định cụ thể việc lập dự toán kinh phí hỗ trợ hoạt động thường xuyên đối với các tổ chức khoa học và công nghệ công lập. Theo đó, dự toán được xây dựng hằng năm dựa trên khối lượng công việc dự kiến do cơ quan chủ quản xác định, đồng thời tính toán đầy đủ nhu cầu kinh phí để thực hiện, phù hợp với năng lực nhân lực, cơ sở vật chất và lĩnh vực chuyên môn của từng tổ chức.

Việc xây dựng dự toán cho giai đoạn tiếp theo phải căn cứ vào kết quả hoạt động của giai đoạn trước nhằm bảo đảm sử dụng ngân sách hiệu quả, gắn với chất lượng và hiệu quả nghiên cứu.

Đối với nhiệm vụ KH,CN&ĐMST cấp cơ sở, dự toán ngân sách nhà nước bao gồm kinh phí cho nhiệm vụ chuyển tiếp và nhiệm vụ mở mới. Cách xác định kinh phí được thực hiện tương tự đối với các nhiệm vụ khoa học cấp bộ và cấp quốc gia, dựa trên số lượng nhiệm vụ dự kiến và mức kinh phí bình quân của các năm trước, đồng thời điều chỉnh theo các yếu tố về chính sách và biến động kinh tế.

Nếu năm trước không có nhiệm vụ cơ sở mở mới, việc lập dự toán sẽ dựa trên đề xuất của tổ chức khoa học và công nghệ công lập sau khi được cơ quan chủ quản rà soát, xác định. Những năm tiếp theo sẽ căn cứ vào số lượng nhiệm vụ mở mới và mức kinh phí bình quân của năm trước để xây dựng dự toán.

Đáng chú ý, Nghị quyết quy định việc hỗ trợ hoạt động thường xuyên của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập tiếp tục được thực hiện theo phương án tự chủ tài chính đã được phê duyệt theo cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập cho đến khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định giao quyền tự chủ tài chính theo quy định mới của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chưa có quỹ vẫn được giao dự toán trực tiếp

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định về phân bổ và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với các cơ quan chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Nghị quyết, phần ngân sách nhà nước không phân bổ qua quỹ sẽ được giao trực tiếp cho các đơn vị sử dụng ngân sách theo đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở Trung ương và UBND cấp tỉnh chưa thành lập quỹ, ngân sách nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ KH,CN&ĐMST do Nhà nước tài trợ hoặc đặt hàng sẽ được phân bổ và giao dự toán trực tiếp cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc hoặc đơn vị thuộc ngân sách cấp dưới.

Đối với các nhiệm vụ chuyển tiếp đã triển khai trước thời điểm quỹ được thành lập, cơ chế giao dự toán theo pháp luật về ngân sách nhà nước vẫn tiếp tục được áp dụng cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động nghiên cứu.

Tháo gỡ vướng mắc để tăng tốc thực hiện Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP được đánh giá là giải pháp kịp thời nhằm tháo gỡ khoảng trống trong quá trình triển khai Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, nhất là khi nhiều bộ, ngành và địa phương chưa thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của luật.

Các quy định chuyển tiếp không chỉ bảo đảm việc lập, phân bổ và giao dự toán ngân sách được thực hiện liên tục, tránh đình trệ các nhiệm vụ nghiên cứu mà còn tạo điều kiện để các chương trình phát triển công nghệ chiến lược, nhiệm vụ khoa học đặc biệt và các nhiệm vụ cấp bách sớm được triển khai.

Qua đó, Nghị quyết góp phần bảo đảm nguồn lực tài chính cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng để thực hiện hiệu quả các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời thúc đẩy quá trình đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của đất nước.

Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 26/7/2026 và sẽ hết hiệu lực khi Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật chấm dứt hiệu lực.