Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc 3 Chương trình mục tiêu quốc gia tại Nghệ An

Ngày 9/7, Đoàn công tác Bộ Dân tộc và Tôn giáo do Thứ trưởng Y Thông làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Nghệ An nhằm đánh giá kết quả thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) trong thời gian qua trên địa bàn.

Tại buổi làm việc, các sở, ngành và địa phương đã báo cáo kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025; tình hình triển khai, giải ngân nguồn vốn kéo dài theo Nghị quyết số 257 của Quốc hội, đồng thời đánh giá công tác chuẩn bị thực hiện giai đoạn 2026-2030.

Đến ngày 30/6/2026, nhiều chỉ tiêu của Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi đạt kết quả tích cực. Tỷ lệ giảm nghèo trong đồng bào DTTS bình quân hằng năm đạt trên 3%; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 38,4 triệu đồng/người/năm.

Lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề ghi nhận nhiều chuyển biến khi tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 51,5%, vượt mục tiêu đề ra. Hạ tầng văn hóa, giáo dục và thông tin tiếp tục được đầu tư, dự kiến đến cuối năm 2026, toàn bộ trường lớp học được kiên cố hóa; 95% người dân được xem truyền hình, 96% được nghe phát thanh và khoảng 50% thôn có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên.

Theo UBND tỉnh, việc tích hợp ba Chương trình MTQG thành một chương trình thống nhất cùng quá trình sắp xếp đơn vị hành chính đã tạo thuận lợi trong công tác quản lý, quy hoạch, huy động nguồn lực và thu hút đầu tư. Tỉnh cũng đã kiện toàn bộ máy chỉ đạo và ban hành các cơ chế phân bổ nguồn lực cho giai đoạn 2026-2030.

Tuy nhiên, Nghệ An vẫn còn nhiều khó khăn khi khu vực đồng bào DTTS và miền núi hiện có 27.154 hộ nghèo (23,3%) và 25.401 hộ cận nghèo (21,8%). Một số chỉ tiêu dự kiến chưa hoàn thành trong năm 2026, như tỷ lệ xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn và tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế.

Đáng chú ý, tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 mới đạt 13,13% kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu quỹ đất sản xuất, vướng mắc trong triển khai các dự án dược liệu, khó khăn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng của thiên tai và hạn chế về năng lực cán bộ cơ sở sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông ghi nhận những kết quả Nghệ An đạt được, đồng thời đề nghị tỉnh tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn.

Theo Thứ trưởng, hệ thống các Chương trình MTQG đang được kiện toàn theo hướng thống nhất một Ban Chỉ đạo do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban. Dự kiến thời gian tới sẽ bổ sung Chương trình MTQG phòng, chống tội phạm, nâng tổng số lên 6 chương trình.

Đối với Nghệ An, Đoàn công tác đề nghị địa phương tập trung hoàn thành các mục tiêu còn đạt thấp, nhất là đưa các xã, thôn đặc biệt khó khăn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn; đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn vốn được kéo dài theo Nghị quyết số 257 của Quốc hội, hạn chế tối đa việc phải hoàn trả ngân sách.

Đoàn công tác cũng đề nghị các sở, ngành khẩn trương tham mưu triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ, hoàn thiện tiêu chí, quy trình phân bổ nguồn lực để sẵn sàng triển khai giai đoạn 2026-2030 ngay sau khi Trung ương giao vốn.

Đối với khu vực miền núi, Đoàn công tác nhấn mạnh cần ưu tiên giải quyết các vấn đề cấp thiết như bố trí, sắp xếp dân cư tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét; đồng thời tháo gỡ bài toán thiếu đất sản xuất - một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay.

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cho biết, Nghệ An đã chỉ đạo quyết liệt việc triển khai các Chương trình MTQG và đạt nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn đầu, tạo nền tảng và kinh nghiệm quan trọng cho giai đoạn tiếp theo. 

Theo ông Nguyễn Văn Đệ, thách thức lớn nhất hiện nay là phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng sâu, vùng xa. Địa hình phức tạp, hạ tầng còn thiếu đồng bộ khiến việc phát triển các mô hình kinh tế dưới tán rừng gặp nhiều khó khăn. Dù chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã góp phần cải thiện thu nhập, người dân vẫn cần thêm các chính sách hỗ trợ để ổn định sinh kế.

Hiện Nghệ An đang triển khai nhiều dự án đầu tư tại khu vực miền Tây với tổng nguồn lực hàng trăm tỷ đồng. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn gặp vướng mắc về lựa chọn địa điểm, giải phóng mặt bằng cũng như đầu tư hạ tầng điện, nước, giao thông và viễn thông.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các bộ, ngành Trung ương tiếp tục quan tâm, hỗ trợ Nghệ An trong quá trình triển khai các Chương trình MTQG, đặc biệt tại khu vực miền Tây và vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm người dân được thụ hưởng đầy đủ các chính sách phát triển.