Tháo gỡ 6 điểm nghẽn trong đầu tư, mua sắm cho chuyển đổi số

Tại Hội nghị “Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển” diễn ra ngày 15/7 vừa qua, ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, đã trình bày những điểm mới trong cơ chế quản lý đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ sử dụng ngân sách nhà nước phục vụ chuyển đổi số.

Theo ông Lê Anh Tuấn, từ ngày 1/7/2026, cùng với việc Luật Chuyển đổi số có hiệu lực, hệ thống văn bản hướng dẫn gồm Nghị định số 224/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số cùng Thông tư số 39/2026/TT-BKHCN và Thông tư số 41/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ đã tạo hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho hoạt động đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ phục vụ chuyển đổi số sử dụng ngân sách nhà nước.

Theo ông Tuấn, cơ chế mới có 6 điểm đổi mới nổi bật.

Thứ nhất, chuyển đổi số được xác định là một lĩnh vực chi ngân sách độc lập. Nếu trước đây, kinh phí cho chuyển đổi số được lồng ghép trong nhiều lĩnh vực khác nhau, thì nay Luật Chuyển đổi số và Luật Ngân sách nhà nước đã quy định đây là một lĩnh vực chi riêng, với mức bố trí tối thiểu 1% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm. Nghị định số 224 cũng quy định rõ các nhiệm vụ và nội dung chi, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho việc phân bổ, sử dụng nguồn lực.

Thứ hai, bổ sung cơ chế hỗ trợ kinh phí thử nghiệm cho doanh nghiệp. Trước đây, doanh nghiệp phải tự chi trả toàn bộ chi phí thử nghiệm các giải pháp số. Theo quy định mới, Nhà nước có thể hỗ trợ tối đa 30% kinh phí thử nghiệm, nhưng không quá 15 tỷ đồng, nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ và sản phẩm số.

Thứ ba, áp dụng cơ chế đặc thù đối với nền tảng số quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia. Đây là các dự án có quy mô lớn, yêu cầu triển khai nhanh, đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Vì vậy, Nghị định số 224 cho phép đặt hàng một doanh nghiệp thực hiện trọn gói từ nghiên cứu, lập dự án, thiết kế đến triển khai, góp phần bảo đảm tiến độ và tính thống nhất của hệ thống.

Thứ tư, cho phép một doanh nghiệp vừa thiết kế vừa triển khai phần mềm nội bộ. Theo ông Lê Anh Tuấn, phát triển phần mềm là quá trình liên tục điều chỉnh theo nhu cầu thực tế. Trong khi quy định trước đây yêu cầu tách riêng đơn vị thiết kế và đơn vị triển khai, làm giảm tính linh hoạt, thì quy định mới cho phép một doanh nghiệp đảm nhận cả hai khâu, giúp rút ngắn thời gian thực hiện và nâng cao hiệu quả dự án.

Thứ năm, tháo gỡ vướng mắc trong xác định giá dự toán. Theo quy định mới, nếu chủ đầu tư đã thực hiện đầy đủ việc lấy báo giá theo nguyên tắc công khai, minh bạch thì sẽ không phải chịu trách nhiệm trong trường hợp doanh nghiệp kê khai giá không đúng thực tế hoặc nâng khống giá. Quy định này góp phần giảm áp lực trách nhiệm cho chủ đầu tư, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án chuyển đổi số.

Thứ sáu, cho phép doanh nghiệp phát triển hệ thống tiếp tục quản trị, vận hành và bảo trì. Trước đây, đơn vị phát triển và đơn vị quản trị, bảo trì thường tách biệt, gây nhiều khó khăn trong quá trình xử lý sự cố, nâng cấp do đơn vị vận hành không nắm đầy đủ kiến trúc và mã nguồn phần mềm.

Theo quy định mới, doanh nghiệp đã phát triển nền tảng số, hệ thống thông tin hoặc phần mềm có thể được chỉ định tiếp tục thực hiện công tác quản trị, vận hành và bảo trì. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ bảo đảm tính liên tục, ổn định của hệ thống, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng.

Ông Lê Anh Tuấn cho biết, các quy định mới tại Nghị định số 224 được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai các dự án chuyển đổi số thời gian qua, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ sử dụng ngân sách nhà nước.

“Đây sẽ là nền tảng quan trọng để đẩy nhanh việc triển khai các nền tảng số, cơ sở dữ liệu quốc gia và các dự án chuyển đổi số trong thời gian tới, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của chương trình chuyển đổi số quốc gia”, ông Lê Anh Tuấn nhấn mạnh.