Thanh Hóa: Hai tấm bia đá cổ hơn 300 năm được “giải cứu”

Ghi nhận thực tế cho thấy diện mạo khu vực hai tấm bia đã thay đổi rõ rệt. Không còn cảnh nhếch nhác, lộn xộn, thay vào đó là không gian sạch sẽ, được chỉnh trang tương đối bài bản.

Tại vị trí bia "Lê Tướng công sự nghiệp huân sanh bi ký“, khuôn viên đã được dọn dẹp, lát gạch đỏ, xây tường bao thấp tạo ranh giới rõ ràng; khu chăn nuôi trước đây đã được tháo dỡ hoàn toàn, trả lại không gian thông thoáng cho di tích.

Trong khi đó, tại bia “Vạn thế phụng tự bia ký”, các đoạn tường từng xây nối trực tiếp vào bia đã được tháo bỏ, hệ thống tường bao được lùi vào phía trong. Bề mặt bia cũng được vệ sinh sạch sẽ, hạn chế rêu mốc, bụi bẩn tích tụ lâu ngày.

Không chỉ dừng lại ở việc tháo dỡ, chính quyền địa phương còn huy động lực lượng phát quang cây cối, tổng vệ sinh môi trường, trồng hoa và cây xanh, góp phần tạo cảnh quan hài hòa, trang nghiêm, từng bước khôi phục không gian văn hóa vốn có của di tích.

Ông Lê Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Phú (Thanh Hóa) cho biết, sau gần nửa tháng triển khai, địa phương đã cơ bản hoàn thành việc chỉnh trang, cải tạo khuôn viên khu vực đặt hai tấm bia thuộc quần thể Di tích lịch sử - nghệ thuật quốc gia Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến.

“Trong quá trình thực hiện, chúng tôi đảm bảo giữ gìn nguyên trạng giá trị di tích, không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc. Thời gian tới, sau khi hệ thống tường bao ổn định, địa phương sẽ tiếp tục trồng hoa, cây cảnh, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao ý thức bảo vệ di tích trong Nhân dân”, ông Hùng cho biết.

Trước đó, theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu lịch sử và Bảo tồn Di sản Thanh Hóa (nay là Trung tâm Bảo tồn di sản, Bảo tàng và Thư viện tỉnh Thanh Hóa), hai tấm bia cổ thuộc quần thể di tích lịch sử văn hóa và nghệ thuật kiến trúc điêu khắc đá thuộc xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn cũ được xếp hạng là di tích cấp tỉnh tại Quyết định số 161-VHQĐ ngày 7/8/1993.

Khảo sát thực tế của Trung tâm cho biết, hai tấm bia đều có niên đại dựng năm Vĩnh Thịnh thứ 6 (1710). Hai tấm bia không chỉ có giá trị về nội dung lịch sử văn hóa, có tầm ảnh hưởng vùng rất lớn đối với hai huyện Thọ Xuân và Nông Cống xưa, mà còn là tác phẩm nghệ thuật chạm khắc đá, thư pháp tiêu biểu giai đoạn thời Lê Trung Hưng.

Cụ thể, tấm bia thứ nhất có tên "Lê Tướng công sự nghiệp huân sanh bi ký” (bài ký ghi sự nghiệp huân danh ông tướng công họ Lê (Lê Thời Hải tự Phúc Toàn).

Tấm bia còn lại mặt chính có tên “Vạn thế phụng tự bia ký” (bài ký ghi muôn đời phụng thờ); mặt bên ghi “Huệ điền tứ tiền đẳng số” (ghi việc ban ruộng tiền các thứ, tổng cộng 33 xã thôn giáp sau này trông giữ phụng thờ cha mẹ, vợ và Lê Thì Hải về sau vào ngày kỵ giỗ, Tết Nguyên đán, Tết Đoan ngọ, Trùng nguyên, Thường niên, Lạp nhật, Trừ tịch… hằng năm); mặt sau có tên “Phụng Tự Khoán văn” (Bia khoán văn ghi việc phụng thờ, tổng cộng ruộng 891 mẫu, tiền 7.800 quan, các quan viên hương sắc 33 xã thôn giáp phân canh, ghi cụ thể việc phân rõ lễ nghi của từng thôn xã).