Thanh Hóa đổi mới cách đưa pháp luật vào học đường
Không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các quy định, lực lượng Công an Thanh Hóa đang đổi mới phương thức tuyên truyền pháp luật (TTPL) trong trường học theo hướng trực quan, sinh động, gắn với những tình huống thực tế. Qua đó, giúp học sinh nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và chủ động phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật (VPPL).

Từ những tình huống thực tế trong đời sống học đường
Ở lứa tuổi học sinh, sự tò mò, tâm lý thích khám phá cùng những hạn chế về nhận thức và kỹ năng sống có thể khiến các em dễ trở thành đối tượng bị lôi kéo, dụ dỗ hoặc vô tình VPPL. Từ nguy cơ liên quan đến ma túy, vi phạm trật tự an toàn giao thông (ATGT) đến các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng, nhiều vấn đề đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật (GDPL) trong nhà trường.
Thay vì chỉ truyền đạt những quy định mang tính lý thuyết, lực lượng Công an Thanh Hóa chú trọng đưa các tình huống gần gũi với đời sống học sinh vào nội dung tuyên truyền. Các em được trao đổi, đặt câu hỏi, nhận diện nguy cơ và tìm cách xử lý những tình huống có thể gặp phải trong thực tế.
Tại các xã miền núi, biên giới như Mường Lát, Mường Lý, nội dung tuyên truyền được lựa chọn sát với đặc điểm địa bàn. Với chủ đề “Nói không với ma túy vì môi trường học đường an toàn”, lực lượng Công an cơ sở đã phối hợp với ban giám hiệu các nhà trường tổ chức phổ biến kiến thức pháp luật về phòng, chống ma túy cho giáo viên và học sinh.
Điểm đáng chú ý là bên cạnh việc phân tích tác hại của ma túy, cán bộ Công an còn tập trung cảnh báo những phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm, nhất là tình trạng ma túy thế hệ mới được ngụy trang dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm có hình thức bắt mắt, dễ gây tò mò đối với thanh, thiếu niên.

Thông qua những ví dụ cụ thể, các tình huống giả định và phiên tòa giả định, học sinh được hướng dẫn nhận biết dấu hiệu bất thường, chủ động từ chối những lời mời chào, không sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc và kịp thời thông báo cho gia đình, thầy cô hoặc cơ quan Công an khi phát hiện nguy cơ liên quan đến ma túy.
Thầy Nguyễn Văn Giang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS xã Mường Lát cho biết, đối với học sinh miền núi, nhất là những em sinh sống tại các bản xa trung tâm, việc thường xuyên được tiếp cận kiến thức pháp luật có ý nghĩa thiết thực. Nhà trường xác định đây là nội dung giáo dục cần được duy trì, giúp học sinh nâng cao ý thức tự bảo vệ, không để những cám dỗ bên ngoài ảnh hưởng đến việc học tập và tương lai.
Không chỉ ở miền núi, tại khu vực đồng bằng, đô thị và ven biển, công tác TTPL trong trường học cũng được triển khai với nhiều nội dung thiết thực. Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) và Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương tổ chức hàng trăm buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho cán bộ, giáo viên và học sinh tại các cơ sở giáo dục.
Các chuyên đề tập trung vào những vấn đề gắn trực tiếp với sinh hoạt hằng ngày của học sinh như quy định của Luật Trật tự ATGT đường bộ; kỹ năng tham gia giao thông an toàn; kiến thức PCCC và CNCH và phòng, chống đuối nước. Cùng với đó là cảnh báo về các phương thức, thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ trên không gian mạng, nguy cơ bị lợi dụng, lôi kéo tham gia các hành vi VPPL.

Trung tá Bùi Thanh Hà, Phó Đội trưởng Phòng CSGT Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, do học sinh còn hạn chế về nhận thức pháp luật và kỹ năng xử lý tình huống thực tế nên lực lượng chức năng chú trọng đổi mới phương pháp, đưa những tình huống cụ thể vào nội dung tuyên truyền để các em dễ hiểu, dễ nhớ và biết cách phòng tránh.
Theo Trung tá Bùi Thanh Hà, mục tiêu không chỉ là giúp học sinh nắm được quy định pháp luật mà quan trọng hơn là hình thành ý thức tự giác chấp hành, biết bảo vệ bản thân và những người cùng tham gia giao thông.
Không chỉ biết luật, mà phải biết tự bảo vệ mình
Một trong những điểm mới trong công tác tuyên truyền, phổ biến, GDPL của Công an Thanh Hóa là chuyển từ phương thức truyền đạt một chiều sang tăng cường tương tác, trải nghiệm và thực hành.
Tại các buổi tuyên truyền, học sinh không chỉ nghe phổ biến quy định mà còn được trao đổi, giải đáp thắc mắc, tham gia xử lý tình huống. Với lĩnh vực giao thông, các em được hướng dẫn thực hành kỹ năng lái xe mô tô, xe gắn máy trên sa hình. Đối với nội dung PCCC và CNCH, học sinh được hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống, cách thoát nạn khi xảy ra sự cố.
Cách làm này giúp kiến thức pháp luật không còn là những điều khoản khô cứng, khó nhớ mà được cụ thể hóa bằng những tình huống gần gũi, có thể gặp trong cuộc sống. Từ đó, học sinh có điều kiện vận dụng kiến thức để nhận diện nguy cơ, lựa chọn cách ứng xử phù hợp và chủ động bảo vệ bản thân.

Thực tế cho thấy, hiệu quả GDPL trong nhà trường không thể chỉ đo bằng số buổi tuyên truyền hay số lượt học sinh tham gia. Điều quan trọng hơn là những chuyển biến trong nhận thức và hành động của các em sau mỗi hoạt động.
Đó là việc tự giác đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, không điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi; biết từ chối lời rủ rê sử dụng ma túy; cảnh giác trước những chiêu trò lừa đảo trên mạng xã hội; chủ động tìm kiếm sự trợ giúp khi chứng kiến hành vi bạo lực hoặc những tình huống có nguy cơ mất an toàn.
Để những chuyển biến này được duy trì bền vững, công tác GDPL cần có sự phối hợp thường xuyên, chặt chẽ giữa lực lượng Công an, nhà trường, gia đình và các tổ chức đoàn thể. Trong đó, nhà trường chủ động lồng ghép kiến thức pháp luật vào chương trình học và hoạt động ngoại khóa; gia đình quan tâm quản lý, định hướng hành vi của con em; lực lượng Công an tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn, kịp thời phát hiện và phòng ngừa nguy cơ vi phạm từ cơ sở.
Việc đổi mới nội dung, phương thức TTPL trong học đường của Công an Thanh Hóa vì thế không đơn thuần là thay đổi cách truyền đạt kiến thức, mà hướng đến mục tiêu sâu xa hơn: hình thành ý thức thượng tôn pháp luật và năng lực tự bảo vệ cho thế hệ trẻ.