Thận trọng với thị trường lao động Đài Loan

Sau một thời gian im ắng do đơn hàng thiếu vắng vì khủng hoảng kinh tế, gần đây, các công ty môi giới Đài Loan lại quay trở lại Việt Nam “núp bóng” các công ty có giấy phép đưa lao động đi Đài Loan để hoạt động. Trong khi đó, đơn hàng tại thị trường này ngày một khan hiếm và độ ổn định cũng không còn cao như trước thời kỳ khủng hoảng.

Vắng những “đơn hàng khủng”

Thống kê của Cục Quản lý lao động ngoài nước (QLLĐNN) cho thấy, 9 tháng vừa qua các doanh nghiệp cung ứng lao động sang Đài Loan đã đưa được 20.621 lao động, đứng đầu trong tất cả các thị trường tiếp nhận lao động năm 2010.

Nhiều doanh nghiệp lớn - như Công ty AIC, sau khủng hoảng đã thu hẹp các thị trường, chỉ chú trọng phát triển thị trường Đài Loan, Nhật Bản - cho biết, tuy không nhiều đơn hàng như trước song “túc tắc” thì vẫn ổn định. Trong khi, một số đơn vị khác kêu trời vì các đơn hàng nhà máy lớn trong các lĩnh vực như điện tử, may mặc…hầu như không có, hoặc nếu có thì số lượng rất ..nhỏ giọt, thậm chí có trường hợp đơn hàng lớn nhưng sát ngày bay lại bị phía nhà máy hủy bỏ.

Lý giải cho sự thiếu vắng các đơn hàng lớn, một đại diện từ công ty Phúc Hoa (Đài Loan) cho biết, mặc dù đã thoát khỏi khủng hoảng kinh tế nhưng một số lĩnh vực vốn sống bằng các đơn hàng gia công cho thị trường nước ngoài vẫn bị ‘dư chấn” khá nặng nề. “Nói thật, nếu thiếu trách nhiệm với lao động thì chúng tôi vẫn có thể tiếp nhận nhiều lao động từ Việt Nam, song để giữ chữ tín thì vẫn phải chọn các đơn hàng tốt. Lo nhất là tình trạng lao động mới sang một thời gian ngắn nhà máy đã hết việc làm. Trong khi đó phí môi giới vẫn bị các công ty Việt Nam đẩy lên ngày một cao”, vị đại diện này than phiền.Không chỉ phí môi giới, phí tạo nguồn trong nước cũng bị các doanh nghiệp đẩy lên cao do nguồn lao động đi Đài Loan ngày một cạn kiệt. Lo ngại về nước trước hạn cùng với thiếu việc làm thêm (dẫn tới tổng thu nhập không cao), khiến cho các lao động nữ e ngại khi đăng ký đi thị trường này. Còn lao động nam dù muốn đi nhưng không có quá nhiều đơn hàng có nhu cầu lớn về lao động nam. Thêm vào đó, tình trạng một số địa phương “găm” nguồn lao động để lấy phí tạo nguồn cao cũng góp phần cản trở người lao động có nhu cầu thực sự đi làm việc tại thị trường này.

“Hiện nay về địa phương tuyển lao động chúng tôi phải thông qua các Trung tâm dịch vụ việc làm, họ tiếp cận được nguồn lao động và chỉ đồng ý đưa quân cho đơn vị nào đáp ứng phí tạo nguồn cao”, giám đốc một đơn vị đưa lao động đi Đài Loan cho biết. Nguy hiểm hơn, có tình trạng nhiều đơn vị không tìm được đơn hàng nên lại đi “tạo nguồn” lại cho các đơn vị có đơn hàng dẫn tới tình trạng người lao động phải qua 4-5 đầu mối mới tới được đơn vị có đơn hàng và được xuất cảnh. Qua mỗi một đầu mối, chi phí lại tăng lên ít nhiều khiến cho người lao động khi làm việc ở Đài Loan, chỉ cần thiếu giờ làm thêm là đã phản ứng xấu.

Nở rộ tình trạng môi giới “núp bóng”

Hiện Đài Loan có 936 công ty môi giới lao động nước ngoài hoạt động có giấy phép của Ủy ban lao động Đài Loan, giúp chủ sử dụng tiếp nhận lao động nước ngoài. Theo quy định, các công ty môi giới này được phép thu phí dịch vụ của người lao động nước ngoài: năm thứ nhất tối đa 1.800 Đài tệ, năm thứ 2 là 1.700 Đài tệ và năm thứ 3 là 1.500 Đài tệ. Do quy định của phía bạn không cho phép các công ty nước ngoài (trong đó có các công ty XKLĐ Việt Nam) cử cán bộ sang quản lý lao động tại Đài Loan nên công tác quản lý lao động của các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, phần lớn phụ thuộc vào công ty môi giới. 

Cũng chính bởi sự phụ thuộc này, các công ty môi giới Đài Loan thường “tiến xa hơn một bước” và nhiều doanh nghiệp Việt Nam thực tế đã chấp nhận “làm thuê” cho các môi giới này bằng cách cho công ty môi giới núp bóng tại Việt Nam. Tình trạng cho môi giới Đài Loan núp bóng trước thời kỳ kinh tế khủng hoảng (năm 2008) đã được báo động và Cục QLLĐNN đã nhiều đợt thanh kiểm tra cũng như xử lý các vấn đề phát sinh. Thời kỳ khủng hoảng, đơn hàng không có, các đơn vị môi giới này rút về và gần đây, khi đơn hàng bắt đầu gia tăng, họ lại quay trở lại góp phần làm “nhiễu’ thị trường lao động này.

Để góp phần ổn định thị trường Đài Loan, tạo “sức bật” cho năm tới, khi kinh tế Đài Loan phục hồi ổn định, thiết nghĩ Cục QLLĐNN cần tiếp tục tăng cường quản lý, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp đưa lao động sang thị trường này. Trong đó có khâu kiểm tra các cơ sở đào tạo của các đơn vị này, ngăn chặn triệt để và có hiệu quả hiện tượng cho môi giới “núp bóng”, xâm hại tới quyền lợi chính đáng của người lao động.

Thanh Lương