Thách thức khi phân cấp
Dư luận nhân dân thành phố đang quan tâm về những quy định trong Nghị định 158/ 2005/ NĐ- CP ngày 27- 12- 2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch, có hiệu lực thi hành từ ngày 1- 4- 2006. Có thể nói, đây là Nghị định quán triệt một cách khá sâu sắc tinh thần cải cách hành chính, trong đó phân cấp khá triệt để cho UBND cấp huyện và xã thực hiện việc đăng ký hộ tịch.
Theo đó, rất nhiều việc trước đây người dân phải làm thủ tục ở cấp thành phố, nay có thể thực hiện ở huyện, xã. Cụ thể là thay đổi, cải chính hộ tịch cho người từ 14 tuổi trở lên, xác định lại dân tộc, xác định lại giới tính, bổ sung hộ tịch, điều chỉnh hộ tịch, lưu trữ sổ hộ tịch, giấy tờ hộ tịch... Nói tóm lại, những vấn đề thiết yếu liên quan tới lý lịch của một con người mà trước đây phải qua nhiều cấp xác nhận, nay đơn giản rất nhiều. Đây là một cố gắng lớn, thể hiện yêu cầu tất yếu trong công tác cải cách hành chính, bảo đảm sự thuận tiện cho công dân...
Tuy nhiên, Nghị định còn có một đòi hỏi cao hơn sự thuận tiện cho công dân là phải bảo đảm độ chính xác, chặt chẽ trong đăng ký hộ tịch. Điều này liên quan mật thiết tới trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác hộ tịch ở cả cấp huyện và xã. Ai cũng thấy rõ đội ngũ này hiện đang quá thiếu và yếu. Ví dụ ở huyện An Lão, có 17 cán bộ tư pháp, hộ tịch mà chưa có cán bộ nào tốt nghiệp đại học luật, mới có 7 người có trình độ trung cấp luật. Các địa phương khác cũng ở trong tình trạng tương tự. Đó là chưa kể tới việc cán bộ tư pháp, hộ tịch ở cấp phường, xã hiện đang kiêm nhiệm khá nhiều việc, không chuyên sâu. Vì thế, đây là thách thức không nhỏ khi triển khai thực hiện Nghị định 158/ CP. Khó có thể bảo đảm tất cả trường hợp được thực hiện một cách chính xác, chưa kể tới các hiện tượng nể nang, xuề xoà, thậm chí nhũng nhiễu, tiêu cực, lạm quyền...
Từ việc triển khai thực hiện Nghị định 158/ CP, suy rộng ra, còn nhiều lĩnh vực khác thực hiện phân cấp nhưng trình độ đội ngũ cán bộ chưa tương xứng, thể hiện nhiều trong việc thực hiện cơ chế một cửa ở các địa phương, phân cấp trong cấp phép xây dựng, phân cấp thu thuế, phân cấp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất... Qua điều tra, ở các quận, huyện, rất ít trường hợp sinh viên tốt nghiệp đại học về làm việc. Lý do không chỉ là lương thấp mà còn vì khu vực này ít có đất cho sinh viên tốt nghiệp dụng võ. Biên chế cũng là một vấn đề không nhỏ.