"Thà tăng giá xăng còn hơn bỏ tiền khắc phục ô nhiễm"

Ông Michael Baechlin, Cố vấn trưởng Chương trình không khí sạch Việt Nam - Thụy Sỹ (SVCAP) vừa có cuộc trao đổi với báo giới về chất lượng nhiên liệu và những ảnh hưởng của nó tới môi trường và sức khỏe con người tại Việt Nam.

Ông Michael Baechlin nói, khảo sát mới đây tại Hà Nội cho thấy nồng độ benzen và một số chất độc hại khác trong bầu không khí rất đáng báo động. Cụ thể theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì nồng độ benzen là 5 microgam/m3 nhưng ở Hà Nội thì nồng độ này cao hơn rất nhiều.

Cần biết rằng đây là chất cơ thể không thể bài tiết nên nó tích tụ trong tế bào và gây ra các bệnh ung thư... Ngoài ra, nồng độ các hợp chất độc hại của lưu huỳnh và các loại ô-xít nitơ cũng đang ở mức rất cao.

Có nghĩa là xăng, dầu hiện nay ở Việt Nam không đạt tiêu chuẩn?

Đúng. Ở xăng có nồng độ benzen còn ở dầu diesel thì có nồng độ lưu huỳnh vượt quá tiêu chuẩn, điều này gây tác hại rất lớn đến môi trường và sức khỏe người dân.

Vậy theo ông giải pháp cho vấn đề này là gì?

Hiện nay chúng ta nhập khẩu 100% nhiên liệu nên vấn đề nằm ở chỗ chúng ta phải nhập khẩu nhiên liệu sạch hơn để giảm thiểu ô nhiễm.

Tuy nhiên hiện giá xăng, dầu đang là vấn đề người dân rất quan tâm, đặc biệt là từ khi các doanh nghiệp được phép tự định giá. Nếu nhập khẩu xăng, dầu chất lượng cao hơn sẽ đồng nghĩa với việc giá xăng, dầu tiếp tục tăng lên...

Theo tôi, các nhà hoạch định chính sách nên cân nhắc tới việc phải bỏ một số tiền rất lớn trong tương lai để khắc phục những hậu quả của ô nhiễm cũng như chi phí về sức khoẻ. Bài học kinh nghiệm của nhiều nước đã chứng minh điều đó. Bây giờ chúng ta phải chịu mức giá nhiên liệu cao hơn song về lâu dài chi phí này rõ ràng không đáng kể so với những chi phí khắc phục sức khỏe con người và khắc phục ô nhiễm môi trường.

Ông có thể nói rõ hơn về hậu quả của khí thải ở các nước?

Những người thường sống ven những trục đường giao thông chính là một trong những người chịu ảnh hưởng lớn nhất từ khí thải động cơ xe. Chất benzen có tác động tiêu cực, làm giảm tuổi thọ của con người.

Chiến dịch lấy mẫu thụ động nghiên cứu khí thải của chúng tôi đã thực hiện hồi đầu năm nay và tháng 8 tới chúng tôi lại thực hiện lần thứ hai để khẳng định kết quả nghiên cứu lần đầu, trước khi công bố tới dư luận cũng như có những khuyến cáo chính thức tới các cơ quan chức năng. Hiện nay Việt Nam vẫn chưa có tiêu chuẩn cụ thể đối với hàm lượng benzen.

Nguồn nhập khẩu nhiên liệu của Việt Nam hiện nay chủ yếu từ Singapore và Trung Quốc. Là một chuyên gia trong ngành, ông có thể cho biết các nước này có thể sản xuất nhiên liệu (xăng, dầu diesel) sạch như ông vừa nói tới hay không?

Chắc chắn là các nước đó có thể sản xuất được nhiên liệu sạch hơn và vấn đề chỉ nằm ở giá cả. Tôi nghĩ nhiên liệu sạch có ở khắp mọi nơi trên thế giới, nếu Petrolimex (doanh nghiệp chiếm tới 60% thị phần phân phối xăng dầu trong nước) đưa ra quyết định thì Việt Nam thậm chí có thể nhập khẩu nhiên liệu sạch ngay từ ngày mai!

Hiện nay có tới hơn 10 doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu và phân phối xăng dầu tại thị trường nội địa. Vậy Chương trình Không khí sạch lấy mẫu nguyên liệu xăng, dầu diesel của tất cả các nhà nhập khẩu đó hay chỉ của 1 doanh nghiệp?

Không, chúng tôi không lấy mẫu từ các cây xăng mà nghiên cứu được thực hiện với khí thải từ động cơ xe (ôtô và xe gắn máy). Theo tôi được biết, Chính phủ đã đề ra lộ trình giảm thiểu các chất độc hại như lưu huỳnh, benzen trong nhiên liệu và những tiêu chuẩn đó có từ đầu năm nay nhưng việc thực hiện chưa có kết quả cụ thể.

Vậy có thể hiểu người tiêu dùng Việt Nam đang phải mua nhiên liệu giá cao nhưng chất lượng lại không đảm bảo không, thưa ông?

Không hẳn như vậy. Ý tôi muốn nói tới việc giá quá cao mà người tiêu dùng đang phải trả là do nguồn không khí bị ô nhiễm. Chúng ta cùng hít thở chung một bầu không khí mà không ai có thể tránh được nên các chi phí về y tế, sức khoẻ do không khí ô nhiễm gây ra sau này sẽ rất lớn mà không ai có thể tính được.

Trong khi đó, cái giá mà chúng ta đầu tư để mua nhiên liệu sạch hơn, với hàm lượng lưu huỳnh, benzen... thấp hơn thì chúng ta lại hoàn toàn có thể tính toán được.

Tại sao các bạn không thử so sánh giá nhiên liệu ở Mỹ với Việt Nam xem ở đâu cao hơn. Hiện nhiêu liệu ở thị trường Mỹ được coi là rẻ nhất thế giới, trong khi chất lượng lại rất tốt. Và tôi nghĩ cần phải có thêm những nghiên cứu để xác định chất lượng nhiên liệu ở Việt Nam để thấy chất lượng đó đang đứng ở mức nào trên thế giới.

Trước khi có thể được sử dụng nhiên liệu tốt hơn, ông có lời khuyên gì cho người tiêu dùng?

Tôi cho rằng cách tốt nhất là các bạn phải học lái xe sinh thái, có nghĩa là tránh phanh không cần thiết, tốc độ hợp lý, tắt máy ở một số điểm dừng chờ đèn giao thông... (chương trình được sự phối hợp giữa các giảng viên Học viện Kỹ thuật Quân sự và SVCAP – PV). Điều đó sẽ giúp các bạn tiết kiệm nhiên liệu và nhờ đó cũng giảm lượng khí thải độc hại ra môi trường.

Ngoài ra, các bạn cũng không nên sử dụng xe trong những trường hợp không cần thiết (quãng đường gần, hay các bạn trẻ thường đi xe lòng vòng trên các đường phố vào ban đêm...)

Một câu hỏi ngoài lề là ông đã sống ở Việt Nam bao lâu và ô nhiễm không khí đã tác động như thế nào tới sức khoẻ của cá nhân ông ?

Tôi đã ở Việt Nam khoảng 1 năm. Hiện nay chất lượng không khí chưa đến mức báo động lắm. Tuy nhiên trong các tháng 1, 2, 3 là thời điểm kết hợp với điều kiện khí hậu nên chất lượng không khí tại Hà Nội rất tồi tệ, rất dễ gây ra các bệnh về đường hô hấp. Tôi được biết đã có nghiên cứu được tiến hành tại 5 thành phố, trong đó có Hà Nội, Bangkok, Jakarta, Manila, Bắc Kinh thì Hà Nội chỉ đứng sau Bắc Kinh về mức độ ô nhiễm bụi.

• (Theo Vneconomy)