Thả "bị cáo được bị hại minh oan" ngay sau phiên sơ thẩm

Bị chuyển truy tố sang “Cưỡng đoạt tài sản” vào phút chót, Trần Thị Nguyệt (SN 1967, trú tại xã Noong Hẹt, huyện Điện Biên) bị Hội đồng xét xử (HĐXX) sơ thẩm tuyên án đúng bằng thời hạn tạm giam.

Trước đó, cho rằng quyền lợi của thân chủ bị xâm phạm, các luật sư (LS) đồng loạt rời phòng xử để phản ứng việc HĐXX không chấp nhận LS Phạm Hồng Hải thực hiện bào chữa cho bị cáo. Còn bị cáo Nguyệt đã không chịu trả lời tiếp bất cứ câu hỏi nào và cũng không nói lời sau cùng…

Thay tội danh đối với bị cáo…

Trước phiên toà sơ thẩm, VKSND huyện Điện Biên giữ nguyên cáo trạng truy tố Trần Thị Nguyệt (chủ cửa hàng xe máy) về tội “Cướp tài sản”.

Hai anh em Ly A Chía và Ly A Ly là bị hại của vụ án vì được cho rằng, bị Nguyệt dùng vũ lực để chiếm đoạt chiếc xe máy khi họ vào cửa hàng xem xe. Tuy nhiên, tại phiên toà sơ thẩm ngày 23/12, Ly A Ly lại được triệu tập đến toà với tư cách “người làm chứng”. Từ đây, có thể thấy, Nguyệt không thể bị xử về  tội “cướp tài sản” vì bị cáo này không hề xô xát với bị hại Ly A Chía (chỉ có xô xát với nhân chứng Ly A Ly).

Chị Nguyệt (giữa) được tự do sau phiên toà sơ thẩm.

Đúng như dự đoán này, tại phần luận tội, KSV cho rằng, anh Chía không có quan hệ vay mượn, bảo lãnh mua xe tại cửa hàng xe máy của Nguyệt. Nhưng khi đến xem xe, Chía đã bị Nguyệt uy hiếp tinh thần, buộc phải để lại xe tại cửa hàng. Hành vi này đã phạm vào tội “Cưỡng đoạt tài sản” chứ không phải tội “Cướp tài sản”. Kiểm sát viên cũng bác bỏ lời khai kêu oan cho bị cáo của hai anh em Ly A Ly vì cho rằng sự thay đổi lời khai này là không phù hợp, không khách quan.

Đồng tình với đề nghị chuyển tội danh như trên và nhận định rằng bị cáo có một số tình tiết giảm nhẹ, HĐXX đã tuyên phạt Nguyệt 9 tháng 1 ngày tù (đúng bằng thời hạn tạm giam) và tuyên bố, thả tự do cho bị cáo ngay tại phiên toà.

… có tránh được oan sai?

Tại phiên toà sơ thẩm lần trước, đã có tổng cộng 4 LS bào chữa (trong đó LS Phạm Hồng Hải). Tuy nhiên, phiên toà lần này, chủ toạ phiên toà công bố, LS Hải không được tham gia phiên toà vì không được Toà cấp Giấy chứng nhận bào chữa (CNBC).

Giấy CNBC lần trước đã hết hiệu lực do Ls không gửi cho Toà bản hợp đồng dịch vụ pháp lý với gia đình bị cáo. Tuy nhiên, LS Hải cho rằng, Luật không quy định việc Toà cấp Giấy CNBC phải căn cứ vào hợp đồng, chỉ cần yêu cầu mời LS của gia đình bị cáo và bị cáo đồng ý LS là đủ. Toà không có quyền can thiệp vào hợp đồng của LS.

Phản ứng với việc từ chối LS thiếu thuyết phục của HĐXX, làm ảnh hưởng đến quyền bào chữa của bị cáo, cả 3 Ls bào chữa còn lại đã ngay lập tức “tẩy chay” phiên toà và rời phòng xử, để mặc cho VKS và HĐXX “diễn” với nhau. Tiếp sau đó, bị cáo Nguyệt đã nhất quyết không chịu trả lời bất cứ câu hỏi nào của HĐXX và KSV, không tranh luận với KSV và cũng không nói “lời nói sau cùng”.

Trả lời trước toà, Ly A Ly và Ly A Chía vẫn một mực kêu oan cho Nguyệt rằng “Tôi đã bảo lãnh cho người em họ mua xe của Nguyệt nên sau khi được chị Nguyệt yêu cầu, Chía đã tự nguyện để xe lại để về bản lấy tiền” và “Tôi đã cho em họ 2,5 triệu để mua xe nên tôi cũng đồng ý trả nốt tiền cho nó”. Lời khai này cũng phù hợp với lời khai của bị cáo, “không biết người mua xe là ai nên chỉ khi có bảo lãnh của Chía mới đồng ý cho người kia mua xe máy, nợ 6,5 triệu. Chía đồng ý để lại xe máy”.

Có mặt tại cửa hàng lúc đó, nhận chứng Lầu Giống Dua cũng khai, “có thấy Chía và Nguyệt nói chuyện với nhau về chuyện bảo lãnh, nợ tiền mua xe. Sau thấy người làm của chị Nguyệt ra, dắt  xe của Chía vào nhà. Lúc đầu, Chía không đồng ý và quay vào nói chuyện với Nguyệt. Sau đó thì Chía đi ra ngoài ”.

Như vậy, việc Chía bảo lãnh mua xe là có thật và phù hợp với tập quán mua bán xe tại đây. Nhưng tại bản án, HĐXX lại bác bỏ quan hệ bảo lãnh (giao kết miệng) này và cho rằng, Nguyệt cố tình uy hiếp, lấy xe một cách trái ý muốn của Chía mặc dù Chía không liên quan đến việc mua xe.

Ngoài ra, HĐXX đã bác bỏ lời khai của Ly, Chía tại phiên toà, không chấp nhận lời khai có lợi cho bị cáo mà chỉ công nhận lời khai “tố cáo” Nguyệt trước đây tại CQĐT. Nhưng ngay tại phiên toà, Chía cho biết: “Tôi không thay đổi lời khai. Từ trước đến nay tôi đều khai như hôm nay nhưng không biết công an ghi chép thế nào. Tôi ký bản khai mà không được đọc lại vì không biết tiếng Việt”. Còn Ly khai: “Tôi nói ít nhưng công an lại viết nhiều. Tôi chỉ muốn lấy xe để về bản thì công an lại hướng dẫn tôi viết đơn tố cáo chị Nguyệt cướp tài sản”.

Ngoài ra, lời khai của Chía tại CQĐT đã có dấu hiệu vi phạm tố tụng vì Chía không thông thạo tiếng Việt nhưng CQĐT đã không cử người phiên dịch cho Chía theo đúng quy định. Vậy, lấy gì để đảm bảo rằng, lời khai của Chía đã được thể hiện chính xác trong biên bản lấy lời khai?.

Quá trình điều tra lại, VKSND huyện Điện Biên đã không khắc phục được sai sót. HĐXX thì không quan tâm tới lời khai của Chía tại toà mà vẫn lấy các biên bản hỏi cung có vi phạm để kết tội bị cáo.

Công an huyện Điện Biên “hoạt động nghiệp vụ” thiếu minh bạch? Trưa 23/12, khi nhóm phóng viên và một số luật sư đang trao đổi về một số tình tiết vụ án tại quán ăn Giang Sơn (phường Mường Thanh, TP Điện Biên) thì bà chủ nhà thấy xuất hiện 3 người lạ đến nhà với hành động khả nghi. Một lúc sau, biết đã bị chủ nhà phát hiện, 2 trong 3 người này lên xe bỏ đi, người còn lại thì lẻn lên tầng 3, nơi có phòng ngủ của gia đình, ẩn nấp. Công an phường Mường Thanh đang làm việc với công an huyện Điện Biên Nguyễn Mạnh Hưng (người ngồi) Khi bị bà Song bắt gặp, người này còn “mạnh miệng” với chủ nhà rằng “đây là nhà cháu”. Nghi vấn đây là đối tượng trộm cắp, bà Song đã gọi Công an phường Mường Thanh và Cảnh sát 113 đến lập biên bản. Đến lúc này, người thanh niên mới khai tên là Nguyễn Mạnh Hưng – công tác tại Đội CSĐT tội phạm về TTXH - Công an huyện Điện Biên (nơi đã điều tra vụ án Trần Thị Nguyệt). Trong khi đang lập biên bản, tiếp tục xuất hiện một thanh niên xưng “là bạn của anh Hưng”. Lập tức, một số người trong quán đã nhận đây chính là người đã bỏ chạy lúc trước. Lúc vào quán ăn, người này đã ghi quay trộm cảnh các phóng viên và luật sư đang nói chuyện. Người này cũng được xác định là cùng đơn vị với anh Hưng, tên là Đào Văn Tùng. Trao đổi với phóng viên, Thiếu tướng Vi Văn Long, Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên, tỏ ra khá bất ngờ trước thông tin trên và hứa “sẽ chỉ đạo anh em làm rõ sự việc” vì “không biết cán bộ Công an huyện Điện Biên làm việc đó (ghi hình trộm- pv) để làm gì”?

Khoa Lâm