Tata lao đao vì “đứa con tinh thần” Nano?

 Trước sự leo thang về nguyên liệu sản xuất cũng như giá nhiên liệu bùng nổ, những luận bàn trước giờ Nano lăn bánh luôn thu hút sự quan tâm của mọi người trên toàn thế giới, đặc biệt các tại các quốc gia đang phát triển.

Như mọi công dân Ấn Độ khác, ở độ tuổi tuổi 42 anh Malhotra không đủ tiền chi trả cho 4,300$ ghi trên giá của con Maruti Suzuki 800 dù nó là cái xe ô tô rẻ nhất trên cả nước. Chính vì vậy mà anh đã hi vọng chờ mua một con xe Nano mới của tập đoàn Tata Motos Ấn Độ (TTM), một cuộc cách mạng xe giá re 2500USD mà công ty định xuất xưởng từ mùa thu này.

Thế nhưng hiện tại Malhora lại bị phân đôi bởi hai suy nghĩ. Anh nhận ra rằng nếu cộng thêm thuế và chi phí bảo hiểm nữa thì con Nano của anh sẽ lên đến hơn 3000USD. Trong khi đó chỉ cần thêm 500USD anh có thể  mua một con xe cũ cũng còn tốt với động cơ khỏe và điều hòa – thứ mà Nano không có. Anh tâm sự: “Vợ tôi đang bắt tiết kiệm để mua một con Nano nhưng tôi nghĩ tốt nhất là chờ xem thế nào đã.”

Tấn công vào những khách hàng như Malhotra là mấu chốt giúp cho Nano thành công. Bán xe chỉ với 2500USD mà vẫn kiếm được lợi nhuận là một điều quá khó trong giai đoạn tới. Tata đã hiểu ra rằng họ sẽ phải trả giá đắt cho những lời hứa mạnh mồm của họ. Công ty cũng đang chịu ảnh hưởng như bao công ty khác vì giá thép và môt số nguyên liệu thô đang leo thang. Với ý định sẽ xuất xưởng Nano vào tháng 11 này thì thời gian còn lại là quá ít, các nhà đầu tư đang lo sốt vó vì bài toán lợi nhuận của Nano – điều mà Ratan Tata, Chủ tich tập đoàn Tata đã hứa trong tháng 1. Xem ra còn lấu lắm họ mới thực hiện được.

Ratan Tata liệu có giữ lời hứa?

Thay đổi lớn

Tata đang vấp phải khó khăn chồng chất trong giai đoạn nhạy cảm này. Vào 30 tháng 7 các nhân viên phân tích sẽ trình lên một báo cáo báo động tình trang sa sút lợi nhuận do giá cả tăng cao trong quý 2. Đây là 3 tháng thua lỗ nhất trong 5 năm trở lại đây. Năm nay cổ phiếu của Tata cũng bị  chững lại do đầu tư mất 2.3 tỉ đô mua lại Land Rover và Jaguar của Ford, nó giảm từ 42% so với 30 % tỉ giá mốc Sensex của Sở chứng khoán Bombay.

Đó là những thay đổi trong một thời gian ngắn. Vào tháng 1 khi Tata giới thiệu Nano tại Delhi Auto Show, nó đã gây sự chú ý hơn bất kỳ một loại xe nào khác. Người ta đã gọi TaTa và “chiếc xe của mọi nhà”,  nó  đã quá nổi đến mức át đi cả sự thật là chưa ai từng lái thử Nano.

Nano là mẫu compact với động cơ 623cc đã trở nên nổi tiếng vì sự tiết kiệm nhiên liệu 4,7 lít/km. Nó đã gây ra một cơn sốt trong thế giới ô tô khi các nhà sản xuất định giá lại họ có thể tốn ít chi phí như thế nào để sản xuất những phương tiện nhỏ. Với Ratan Tata, Nano là biểu tượng của sự vĩ đại hơn bao giờ hết. Ông đã nói tại buổi ra mắt Nano: “Tôi hi vọng rằng thế giới sẽ đánh giá Nano như một phương tiện đã thay đổi cả đất nước Ấn Độ từ vùng quê đến thành thị”

Tăng giá nhiên liệu

Một vấn đề đó là so với các doanh nghiệp sản xuât sô tô khác Tata phải lo lắng vì giá nguyên liệu gấp bội. Đó là do khi giá thép toàn cầu tăng đến mức kỷ lục thì giá thép ở Ấn Độ tăng còn nhanh hơn nhiều. Còn các cuộn dây nóng vọt lên  đến 675$ tăng 42%  từ tháng 1 khi Nano được ra mắt.

Để giảm chi phí, Tata đã buộc phải bỏ đi hầu hết các thiết bị công nghệ cao của làng sản xuất ô tô thay vào đó hang sử dụng nhiều nguyên liệu thô như thép cao su và một số nguyên liệu khác trong sản xuất Nano hơn là các xe khác.

Theo tính toán của tập đoàn Global Insight nguyên liệu thô chiếm 7% - tức là khoảng 1600USD chi phí trung bình cho một cái ô tô ở Mỹ. 5 năm trước thì mới chỉ là 800USD. Còn với một chiếc xe 2500USD như Nano, loại xe mà Tata nghiên cứu phát triển từ năm 2003, nguyên liệu thô chiếm từ 13 đến 23 % giá thành trước thuế. Ông Tim Amstrong giám đốc của Global Insight Châu Á và Trung Bắc Phi “ Xét về mặt khoa học, Nano là một thành tựu đáng kể tuy nhiên thị trường giá cao trong khi hãng sản xuất Tata lại đang sản xuất các loại xe chi phí thấp. Ông còn thêm rằng ông có một vài nỗi băn khoăn về khả năng tồn tại của dòng xe trong thời điểm khắc nghiệt này.

Hầu hết các dòng xe nhỏ sẽ tăng giá

Không lối thoát cho lợi nhuận

Chi phí đầu vào tăng không phải là nhân tố duy nhất tăng giá cả. Tata cho biết Nano thâm hụt ngân sách sau khi vùng sản xuất Singur ở mien bắc Bengal bị ngập lụt vì mưa. Vào ngày 28 tháng 2 Ravi Kant Giám đốc điều hành của hãng Tata đã thông báo với cánh nhà báo rằng công ty đã đầu tư 470 triệu đô vào dự án này và 18 % đã được rót xuống vào tháng 1, sau đó tăng gấp đôi sau khi ra mắt.

Có nghĩa là Tata đang phải đối mặt với việc phải hoãn dự án lại. Mà điều này chắc chắn sẽ gây nên sự bất bình trong lòng người dân đã bị chính phủ thu đất nhằm cung cấp cho dự án.

Tất nhiên các nhà phân tích đang băn khoăn là Tata định thu lợi nhuận từ Nano bằng cách nào. Gần đây, họ tính toán được rằng Tata phải sản xuất 390.000 chiếc Nano mỗi năm mới có thể thu được lợi nhuận. Nhiều hơn 56% so với dự định 250.000 cái 1 năm. Thực tế thì còn bi quan hơn thế. Ashvin Chotai, một nhà tư vấn ô tô nói: Khi sản xuất được khoảng 500.000 chiếc thì mới gọi là tạm yên tâm về lợi nhuận. Tata có thể áp dụng công nghệ sản xuất của Nano với các mẫu mã khác. Cái đó cũng đem lại lợi nhuận.

Những băn khoăn quanh cái giá 2500USD

Hyundai cũng phải tăng xe giá rẻ

Các nhà sản xuất ô tô sẽ có cái nhìn sát thực hơn về Nano. Vào tháng 6 hãng Huyndai cho biết hãng đang có ý định sản xuất ô tô giá rẻ cho Trung Quốc, nhưng giá cả leo thang nên ô tô sẽ có giá từ 5000USD đến 6000USD. Tuy nhiên ở Ấn Độ thì hứa hẹn là có thể sản xuất được ô tô 3500$. Vào tháng 5 Nissan, Renault và Bajaj Auto, một công ty sản xuất xe máy và xe kéo của Ấn Độ sẽ liên doanh để phát triển dòng xe ULC ở Ấn độ với giá trong khoảng 2500USD vào năm 2011.

Ông Carlos Ghosn lãnh đạo của Nissan-Renault bình luận: các nhà sản xuất ô tô sẽ không còn sự lựa chọn nào khác là phải chia sẻ gánh nặng giá cả với khách hàng. Còn Andrew Phillips một nhà phân tích  của sở chứng khoán KBC Tokyo người tư vấn cho Nissan nói: Với tình trạng giá cả như hiện nay thì một con xe 2500$ gần như là không thể.

Baijai Auto chưa thể thực hiện kế hoạch

Tất nhiên, các công ty đột phá như Tata vẫn hi vọng bằng một cách lạ thường nào đó sẽ cắt giảm được chi phí. Một phần giúp cho kế hoạch Nano có thể được bắt đầu đó là thép nhẹ hơn, động cơ nhỏ hơn và hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp nguyên liệu. Để giảm chi phí vận chuyển Nano sẽ được tách các phần và những chủ đại lý sẽ lắp ráp cho khách hàng. Tập đoàn Tata còn cò một nhà cung cấp thép riêng đó là công ty thép Tata.

Ông Arvind Kapur, giám đốc điều hành của Rico Industries ở New Delhi cho biết các nhà cung cấp bị ép giá phàn nàn rằng trong một số trường hợp họ cũng phải đàm phán lại giá cả vì giá chung của thị trường. Công ty này chuyên lắp ráp động cơ cho Nano và sản xuất bộ phận cho Honda, General Motor, Ford và Maruti Suzuki – người dẫn đầu thị trường của Ấn Độ. Họ cũng  hiểu các nhà cung cấp cũng phải sống nên cũng có những điều chỉnh nhất định.

Chuyển gánh nặng giá cả cho người mua khi giá đang ngày một lên cao là một điều rất khó. Người ta có thể lên đời cho Nano với cửa sỏ điện, máy lạnh và khóa trung tâm nhưng những khách hàng chỉ đủ tiền mua xe hai bánh không thể mơ đến Nano dù có thể bán sẽ được lợi nhuận nhiều hơn. Một khó khăn là Tata càng thu lợi ít hơn khi mà giá càng ngày càng gần với Maruti 800 hơn. Ratan Tata phát biểu trong cuộc họp cổ đông 24/7: “Nếu chúng ta chuyển gánh nặng chi phí cho khách hàng nó sẽ ảnh hưởng đến lượng cầu còn nếu không sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận”.

Và cuối cùng Nano tăng giá?

Cho dù Tata giữ lời hứa thì khách hàng vẫn phải chịu đắt. Vì một con Nano tiêu thụ hết nhiều nhiên liệu hơn các loại khác nhiều. Tình về mặt này thi xe máy chiếm ưu thế hơn trong khi nhà nước lại đang tăng lãi xuất nhằm giảm lạm phát

Với khoản vay mua ô tô ngân hàng tính lãi xuất từ 14% đến 16 %, gấp 20 % so với khoản vay mua xe máy. Ngân hàng tiết lộ khoản vay cho Nano thì có thể sẽ nằm giữa 2 mức này. Một nhân viên của một ngân hàng tư nhân lớn giấu tên đang thỏa thuận với Tata cho biết: Hầu như ai mua Nano cũng là mua xe lần đầu nên sẽ có rất nhiều rủi ro vì thế có thể lãi xuất sẽ còn cao hơn nữa.

• Phương Anh (Theo Businessweek)